Nhìn lại diễn biến của hình thái thời tiết những năm vừa qua thấy rằng mưa bão, lốc xoáy ngày càng xảy ra trái quy luật, khó dự báo. Vì vậy các ngành, địa phương cần phải nâng cao tính chủ động trong phòng tránh thiên tai ngay trước mùa mưa bão năm nay.
Gia cố đê Bắc Cửa Lục (Hoành Bồ) trước mùa mưa bão.
Theo thống kê của ngành Thuỷ sản, toàn tỉnh hiện có khoảng 7.000 phương tiện thuỷ thường xuyên hoạt động trên biển, gần 6.000 lồng bè nuôi cá trên vịnh và các đảo ngoài khơi, khoảng 350 tàu du lịch. Ước tính hàng ngày trên vùng biển Quảng Ninh có từ 3 vạn-4 vạn người làm ăn sinh sống trên biển, đây là lực lượng chịu ảnh hưởng trực tiếp khi có bão xảy ra. Tuy nhiên khi có bão các địa phương không kiểm soát được lực lượng tàu thuyền của chính địa phương mình. Trong mùa mưa bão năm 2006, báo cáo của các địa phương gửi lên Ban chỉ huy phòng chống lụt bão tỉnh chỉ nêu chung chung đã gọi tàu thuyền về nơi trú ẩn an toàn chứ không rõ ràng, cụ thể là bao nhiêu và còn bao nhiêu tàu chưa cập bến. Với lực lượng tàu khai thác thuỷ sản thường xuyên hoạt động trên biển lớn nhưng hiện tại trang thiết bị phòng hộ cứu nạn của nhiều tàu xa bờ hầu như không có (nhất là các tàu khai thác xa bờ do dân tự bỏ vốn đóng, nhiều tàu không có máy bộ đàm, phao cứu sinh, hệ thống thông tin liên lạc) hoặc nếu có thì cũng đã hỏng hóc không sử dụng được. Hiện nay các tàu khai thác xa bờ nắm bắt thông tin dự báo thời tiết thông qua nghe đài nhưng vì nhiều tàu không có máy định vị nên không biết mình đang ở vị trí nào trên biển để tìm đến điểm tránh, trú gió bão gần nhất khi có bão xảy ra. Giữa ngư dân và các đơn vị có khả năng ứng cứu tìm kiếm cứu nạn khi có sự cố xảy ra lại không có sự thống nhất chung về tần số sử dụng máy vô tuyến điện thoại (ICOM). Ngư dân thường mua các loại máy bán tự do trên thị trường, không đăng ký tần số và chưa có ý thức về sử dụng thông tin nên việc ứng cứu khi có sự cố xảy ra rất khó. Tỉnh ta do có khu vực nội thuỷ rộng, nhiều vũng, vịnh kín gió nên thuận lợi cho tàu thuyền tránh gió bão. Tuy nhiên do lực lượng tàu khai thác ven bờ đông, số tàu thuyền trú ẩn nhiều, neo đậu không đúng quy định nên khi gió bão xảy ra với cường độ mạnh một số tàu tự va vào nhau bị chìm đắm.
Những năm gần đây do rừng bị suy thoái quá nhanh nên nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất ở các xã vùng núi cao, nhiều đồng bào dân tộc sinh sống ngày càng lớn. Theo thống kê sơ bộ ban đầu toàn tỉnh hiện có trên 30 xã ở 9 huyện, thị xã, thành phố nằm trong vùng có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất với 2.500 hộ dân nằm trong diện phải di dời khỏi vùng nguy hiểm. Trong khi tỉnh chưa lập được bản đồ vùng bị lũ quét và sạt lở đất đá thì công tác tuyên truyền kinh nghiệm phòng tránh cho nhân dân chưa được thực hiện tốt. Năm 2006, hai huyện Ba Chẽ và Bình Liêu đã tổ chức diễn tập phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn. Mặc dù có sự chuẩn bị khá chu đáo nhưng thời gian diễn tập thực binh ngoài hiện trường lại quá ít, không huy động được đông đảo lực lượng quần chúng tham gia diễn tập để tạo thói quen về khả năng tự vệ trước diễn biến của thiên tai cho nhân dân các thôn, bản khu vực vùng sâu, vùng xa. Hiện nay do việc phát triển quá nhanh và mạnh của các mỏ khai thác than lộ thiên, lượng đất đá thải ra ngày càng lớn nên nguy cơ sạt lở xuống khu dân cư rất cao. Tuy vậy công tác kiểm tra, xây dựng phương án phòng chống chưa được quan tâm đúng mức. Sự cố vỡ đập Khe Rè ở Cẩm Phả trong mùa mưa bão năm 2006 cho thấy tư tưởng chủ quan của các đơn vị khai thác than, chính quyền địa phương và chính những người dân ở khu vực lân cận bãi thải. Còn ở các đô thị lớn như Cẩm Phả, TP Hạ Long mùa mưa bão năm nào cũng xảy ra tình trạng sạt lở đất đá xuống khu dân cư nhưng phương án phòng tránh và công tác tuyên truyền, vận động thuyết phục người dân di dời khỏi khu vực nguy hiểm chưa được thực hiện tốt. Đặc biệt năm nay trên tuyến đường dẫn lên cầu Bãi Cháy các mái ta luy chưa hoàn thành việc gia cố nên nguy cơ xảy ra sạt lở đất đá trên tuyến đường này và các khu vực dân cư xung quanh rất dễ xảy ra.
Theo báo cáo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Trung ương do diễn biến thời tiết bất thường gây nhiều khó khăn trong công tác dự báo, vì vậy để có được nhận định thời tiết năm 2007 một cách tương đối chính xác phải đến giữa quý II của năm. Tuy nhiên nhìn lại diễn biến của hình thái thời tiết những năm vừa qua thấy rằng mưa bão, lốc xoáy ngày càng xảy ra trái quy luật, khó dự báo. Vì vậy các ngành, địa phương cần phải nâng cao tính chủ động trong phòng tránh thiên tai ngay trước mùa mưa bão năm nay.
