Chưa có lời giải cho bài toán “xe dù, bến cóc”?

Khu vực chân cầu Bãi Cháy phía gần ngã tư Loong Toòng và ngã ba Kênh Liêm (TP Hạ Long) từ lâu đã trở thành bến xe tự phát với đủ các thành phần khách đi gần, đi xa. Có lẽ đây là nút giao thông tập trung từ các ngả trong thành phố đổ về. Do thói quen tiện đâu đón xe đấy nên hành khách có nhu cầu đi xe thường tập trung tại khu vực này để đón xe. Hàng ngày, tại những nút giao thông này có tới hàng trăm lượt xe tự ý dừng đỗ, từng tốp, từng tốp khách lên, xuống xe; thậm chí có những xe còn “nằm” lại đó để chờ khách. Đường đã hẹp, chật trội nay lại chật hơn khi các xe mạnh ai, người nấy dừng, đỗ gây cản trở và mất trật tự ATGT đô thị.

Vấn nạn “xe dù, bến cóc” trên địa bàn thành phố chỉ tạm lắng khi các ngành chức năng đồng loạt ra quân tuần tra kiểm soát. Nhưng khi lực lượng chức năng vắng bóng, tình trạng  trên lại tiếp tục gây bất bình cho người tham gia giao thông trên tuyến. Để lé tránh lực lượng làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự ATGT, nhiều xe khách đã đỗ và bắt khách tại các cây xăng ven đường. Cây xăng tại ngã tư Loong Toòng là một điển hình, nhiều chủ phương tiện còn cho xe nằm ì tại đây không phải để đổ nhiên liệu mà là để chờ khách, chẳng khác gì một bãi đỗ xe.

Cảnh tượng vài xe khách cùng tranh nhau dừng đỗ, đón, trả khách, bán khách diễn ra thường xuyên, nhất là vào các giờ cao điểm có lượng phương tiện và người tham gia giao thông đông. Điều đáng nói là có nhiều “bến cóc” hoạt động chỉ cách các điểm chốt của Cảnh sát giao thông không xa. Và mặc dù lực lượng TTGT thường xuyên túc trực tại các điểm trên, song vẫn không giải quyết được vấn nạn này.

Lý giải điều này, một phụ xe chạy tuyến Cửa Ông - Hà Nội cho biết: “Nếu dừng xe bị lực lượng TTGT bắt thì bị phạt 400.000 đồng. Trong lúc chở xử lý vẫn có thể đón thêm khách để bù vào tiền phạt. Vì xe dừng đỗ nhiều nên tranh thủ TTGT đang lập biên bản xe trước, các xe khác vẫn vô tư đón khách…”

Quả là, với cách suy nghĩ như vậy thì luật chưa đủ để răn đe, cánh lái xe và kinh doanh vận tải sẵn sàng chấp nhận nộp phạt và tình trạng dừng đỗ, đón khách tùy tiện vẫn ngang nhiên tiếp diễn.

Giao thông phức tạp với các “bến cóc”, nhưng tình trạng “xe dù” còn phức tạp hơn. Đi tìm lời giải về khái niệm “xe dù”, chúng tôi phải mất nhiều ngày “nhập vai” hành khách đi xe… mới có được lời giải. Lên xe tại khu vực phường Hồng Hà hướng đi Bãi Cháy, khi đó, trên xe khoảng 1/3 số ghế có người ngồi, xe lăn bánh khá chậm, và càng chậm hơn khi đến đoạn ngã ba Kênh Liêm, từng tốp khách bên đường bắt đầu được mời chào và “kéo” lên xe. Đến gần ngã tư Loong Toòng, số ghế trên xe cũng đã được khách ngồi kín, song theo thói quen hay để “kiếm” thêm ít khách, xe dừng hẳn tại cây xăng Loong Toòng. 5 phút, 10 phút, 15 phút trôi qua, số ít hành khách đã ngồi trên xe tỏ ra rất bực mình vì đợi lâu mà nhà xe vẫn chưa cho xe khởi hành. Bên ngoài, những phụ xe vẫn tiếp tục bắt khách bằng những lời mời inh ỏi: “lên xe anh, chị ơi! Xe chạy luôn rồi…”. Có một số hành khách vì quá bức xúc đòi xuống đi xe khác nhưng của xe lại đóng chặt với lời giải thích của lái xa “đi ngay mà…”. Nhưng rồi, phải đến 5,10 phút sau nữa, lái xe mới cho xe lăn bánh nhưng không phải là đi tiếp mà quay ngược vào cây xăng và chạy về phía ngược lại với nhiều lý do khác nhau như: “đón người quen tại ngã ba Kênh Liêm, lấy đồ người quen gửi…” Cực chẳng đã, nhiều người mặc dù đã trả tiền xe song phải ngậm ngùi xuống xe, tìm xe khác đi cho kịp công việc…

Tìm hiểu thêm, chúng tôi tiếp tục theo lộ trình tuyến xe chạy Cái Rồng – Liên Vị. Tính từ khi lên xe tại phường Hồng Hà, TP Hạ Long đến đoạn Km 11 thuộc địa phận huyện Yên Hưng - đoạn đường chưa đầy 30Km, xe chạy mất hơn 2 giờ đồng hồ. Khi đến đây, xe dừng lại, phụ xe mời hành khách sang xe khác đi với ly do “phải cho xe đi làm lốp…”. Khá bực mình, nhiều hành khách đành ngậm ngùi lên xe khác, mặc dù xe kia cũng đã chật kín người, nhiều người phải đứng, nhưng đành chấp nhận để đi cho hết đoạn đường.

“Xe dù” bề ngoài giống những xe chạy đúng tuyến, nếu không để ý người dân khó có thể phân biệt. Chỉ cần đứng ở khu vực ngã tư Loong Toòng một lúc là có thể chứng kiến cảnh xe dù quay vòng đến “chóng mặt”. Nếu là người tinh ý thì dễ dàng nhận biết đâu là “xe dù” đâu là xe đúng tuyến. Xe đúng tuyến thường có tên, biển tuyến được dán cố định ở phía trước xe hoặc phía trên cùng của kính lái và sau xe. Còn xe dù cũng có biển tên ở phía trước và sau xe, chỉ khác là những biển đó chỉ cài sau kính xe để có thể thay đổi linh hoạt khi có cơ quan chức năng kiểm tra. Với những chiêu đó nên rất nhiều hành khách đã bị lừa hoặc “bị bán” dọc đường. Và có lẽ, “xe dù” đã trở thành “nỗi ám ảnh” của nhiều hành khách.

Theo thống kê của Công ty Quản Lý bến tàu, bến xe Quảng Ninh, hiện nay trên địa bàn tỉnh có hơn 100 “xe dù” các loại, tập trung nhiều nhất tại TP Hạ Long và TX Cẩm Phả. Nhưng xem ra việc xử lý đối với các xe này vẫn còn nhiều bất cập.

Công bằng mà nói, việc tồn tại “xe dù, bến cóc” một phần cũng do ý thức của nhiều khách đi xe khi chưa tự giác vào bến, tiện đâu đón đấy. Phần nữa, việc quy hoạch xây dựng các bến xe khách cũng chưa thật hợp lý nên chưa khuyến khích được người dân vào bến đón xe.