Theo thông tin từ Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh, đến thời điểm này vẫn chưa có đủ căn cứ để khởi tố bị can trong vụ tai nạn lao động xảy ra tại xã Nam Sơn, huyện Ba Chẽ làm 4 người chết, 2 người bị thương hồi tháng 10 năm ngoái.
Vụ tai nạn lao động thương tâm xảy ra tại xã Nam Sơn được xem là hồi chuông cảnh báo về công tác đảm bảo an toàn lao động hiện nay. Vụ việc xảy ra vào hồi 14 giờ 30 phút ngày 9-10-2013 tại công trường xây dựng thuộc dự án mở xưởng chế biến gỗ tại thôn Cái Gian, xã Nam Sơn. Chủ dự án là anh Phạm Văn Bông (SN 1970), trú tại thôn 4, xã Đồng Rui (Tiên Yên).
Trước đó, anh Phạm Văn Bông được UBND huyện Ba Chẽ cho thuê 9.566m2 đất ở thôn Cái Gian, xã Nam Sơn để làm xưởng chế biến gỗ rừng trồng và bến, bãi tập kết vật liệu xây dựng. Ngày 21-9-2013, anh Bông ký hợp đồng thi công xây dựng với anh Lê Văn Lích (SN 1970), trú tại thôn 4, xã Đồng Rui và giao cho anh Lích thi công toàn bộ công trình, tự thiết kế, thi công hố cát đặt máy băm dăm gỗ. Anh Lích trực tiếp điều hành, tổ chức chỉ đạo trong quá trình thi công công trình. Anh Lích đã tự tìm thuê thợ xây, thanh toán tiền công với người làm và đến xưởng băm dăm gỗ ở đầu cầu Ba Chẽ xem và đo kích thước hố của xưởng này để về làm mẫu thi công.
Ngày 9-10-2013, anh Lích đã chỉ đạo các nhóm thợ thực hiện các công việc thi công hố móng lắp đặt máy băm dăm gỗ và các công việc trên mặt bằng công trình. Phía trên mặt bằng, anh Lích chỉ đạo anh Trần Văn Huân (SN 1957), trú tại số 1, phố Bình Kiều, phường Hải Đông, quận Hải An (Hải Phòng) điều khiển để xúc đất lấp đầy chân tường hố móng phía sau hố. Đến hồi 14 giờ 30 phút cùng ngày thì bức tường hố móng bị đổ làm chết 4 người (trong đó có anh Lê Văn Lích) và 2 người bị thương.
Sau khi vụ việc xảy ra, các cơ quan chức năng đã tiến hành điều tra nhằm làm rõ nguyên nhân vụ việc. Kết quả điều tra xác định, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả của vụ việc trên là do trong quá trình thi công công trình, bên thi công là anh Lích không tuân thủ các quy trình về xây dựng như: Không có thiết kế kỹ thuật, không có biện pháp đảm bảo an toàn trong quá trình thi công, tự thuê thợ xây dựng là người dân lao động không có chuyên môn tay nghề được đào tạo đảm bảo… nên đã để xảy ra tai nạn lao động, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Về phía chủ đầu tư là anh Phạm Văn Bông đã gián tiếp để xảy ra tai nạn vì không giám sát thi công xây dựng công trình, không kiểm tra biện pháp bảo đảm an toàn trong quá trình thi công, không có thiết kế thi công xây dựng.
Căn cứ kết quả điều tra, ngày 26-2-2014, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”. Do anh Lích là chủ thể thực hiện đã chết nên không có căn cứ ra quyết định khởi tố bị can. Đối với anh Bông, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh ra quyết định khởi tố bị can để tiến hành điều tra, thu thập chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”. Tuy nhiên, sau khi nhận hồ sơ vụ án, Viện KSND tỉnh có văn bản cho rằng: Để có căn cứ vững chắc khởi tố bị can Phạm Văn Bông, yêu cầu phải giám định nguyên nhân gây đổ bức tường hố móng do thiết kế kỹ thuật thi công hay do máy xúc hoạt động gây ra. Từ đó có kết luận chính xác nguyên nhân xảy ra vụ việc mới có căn cứ khởi tố bị can đối với Phạm Văn Bông. Do vậy, Viện KSND tỉnh chưa phê chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với Phạm Văn Bông.
Thực hiện yêu cầu điều tra nêu trên, ngày 10-3-2014, Cơ quan điều tra đã trưng cầu Công ty TNHH MTV Kiểm định kỹ thuật an toàn tư vấn xây dựng - Bộ Xây dựng để giám định nguyên nhân gây đổ bức tường hố móng. Đến ngày 26-4-2014, Công ty TNHH MTV Kiểm định kỹ thuật an toàn tư vấn xây dựng mới tổ chức giám định đo độ rung của máy xúc trên nền đất hiện trường vụ tai nạn lao động và thu mẫu đất, mẫu vữa, gạch để phục vụ công tác giám định. Cho đến nay, Cơ quan điều tra, trực tiếp là điều tra viên thụ lý vụ án thường xuyên liên lạc với giám định viên để đôn đốc nhưng vẫn chưa nhận được kết luận giám định.
Qua sự việc trên cho thấy, một trong những nguyên nhân để xảy ra vụ tai nạn lao động thương tâm kể trên phần lớn là do ý thức chấp hành các quy định của Nhà nước về công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động của người lao động còn chưa cao. Việc không tuân thủ các quy trình về xây dựng như: Không có thiết kế kỹ thuật, không có biện pháp đảm bảo an toàn trong quá trình thi công, trình độ, tay nghề của người lao động không được đào tạo… là nguyên nhân dẫn đến những vụ tai nạn lao động đáng tiếc.
Để giảm thiểu các vụ tai nạn lao động trên địa bàn, thiết nghĩ thời gian tới, các ngành chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành công tác đảm bảo an toàn lao động của các cá nhân, doanh nghiệp, qua đó kịp thời chấn chỉnh những sai phạm. Đồng thời, bản thân các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng cần tự kiểm tra, đánh giá nguy cơ để thực hiện biện pháp phòng ngừa tai nạn hiệu quả...
Nguyễn Chiến