Chưa xứng với tiềm năng

Tiềm năng và thế mạnh

Quảng Ninh có 132,8km đường biên giới quốc gia trên bộ giáp với tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) và vùng biển dài, rộng giáp vùng biển phía Đông Nam Trung Quốc. Trên đất liền, Quảng Ninh có 5 cặp cửa khẩu và điểm thông quan, thông thương với Trung Quốc; đó là: Móng Cái - Đông Hưng; Hoành Mô - Đông Trung; Bắc Phong Sinh - Lý Hoả; Pò Hèn - Thán Sản; Lục Lầm - Trúc Sơn. Trong đó, cửa khẩu quốc tế Móng Cái được coi là một trong những cửa khẩu quốc tế quan trọng nhất của Việt Nam trong giao lưu thương mại và du lịch với Trung Quốc. Trên biển, Quảng Ninh có 3 cụm cảng biển lớn là Hòn Gai - Cái Lân, Cửa Ông - Cẩm Phả, Vạn Gia - Móng Cái cùng với hàng chục cảng nhỏ và gần 100 bến sông, biển khác nhau. Hệ thống cảng biển Quảng Ninh đã trực tiếp mở ra các tuyến giao lưu hàng hải với Hồng Kông, Ma Cao, Hải Nam, Phòng Thành, Bắc Hải (Trung Quốc) và là một mắt xích quan trọng nối liền các tuyến du lịch đường biển quốc tế từ Hồng Kông, Ma Cao đi Singapore, Malaysia và nhiều quốc gia Âu, Mỹ khác. Trung bình mỗi năm Du lịch Quảng Ninh tổ chức phục vụ đón tiếp khoảng 100.000 lượt khách du lịch đường biển, tập trung chủ yếu là những đối tượng khách có mức chi tiêu cao, đến từ nhiều quốc gia trên thế giới.

Bên cạnh đó, Quảng Ninh còn có sự đa dạng về cảnh quan, địa hình, lịch sử và văn hoá, được xem là hình ảnh của nước Việt Nam thu nhỏ. Nổi bật nhất đó là Vịnh Hạ Long đã 2 lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới bởi những giá trị ngoại hạng về cảnh quan và địa chất địa mạo. Ngoài ra, Quảng Ninh còn có nhiều danh lam, thắng cảnh nổi tiếng khác cùng với các trung tâm du lịch được hình thành với hệ thống cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch ngày càng được cải thiện. Với những tiềm năng, thế mạnh đó, Quảng Ninh thực sự là một trong những điểm đến du lịch nổi bật và hấp dẫn của Việt Nam. Trong Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Việt Nam được Chính phủ phê duyệt đã xác định Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là vùng động lực phát triển kinh tế - du lịch phía Bắc Việt Nam. Đặc biệt, với vị trí địa lý biên giới thuận lợi trên bộ và hệ thống cảng biển trực tiếp nối liền với toàn bộ miền duyên hải Trung Quốc, Quảng Ninh có nhiều điều kiện để khai thác một thị trường tiềm năng nhất trong khu vực hiện nay. Đó là thị trường khách du lịch Trung Quốc. Thực tế, những năm gần đây hoạt động Du lịch Quảng Ninh đã tổ chức triển khai có hiệu quả thêm một số sản phẩm du lịch mới như mở các tuyến du lịch đường biển, tổ chức hội nghị, hội thảo, hội chợ biên giới và phối hợp tổ chức các sự kiện văn hoá, chính trị, thể thao giữa hai tỉnh, hai quốc gia, thu hút hàng trăm ngàn lượt người tham dự. Lợi thế này còn được các cơ quan quản  lý du lịch và các doanh nghiệp du lịch của hai địa phương hai nước phát huy trong việc tuyên truyền quảng bá và tổ chức các hoạt động xúc tiến du lịch. Hiện nay, trung bình mỗi năm Quảng Ninh đón được từ 300.000 đến 500.000 lượt  khách du lịch Trung Quốc. Số lượng khách du lịch Trung Quốc vẫn thường xuyên chiếm từ 30 đến 50% thị phần khách du lịch quốc tế của Quảng Ninh...

Nhưng vẫn còn nhiều rào cản...

Mặc dù tiềm năng du lịch biên giới của Quảng Ninh hấp dẫn là vậy nhưng thời gian qua, du lịch biên giới của Quảng Ninh vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Số lượng khách du lịch đến từ thị trường Trung Quốc gần đây đã bị sụt giảm đáng kể. Trong đó có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Đáng chú ý là chính sách thay đổi từ phía bạn, như: Dừng việc sử dụng giấy thông hành cho công dân Trung Quốc sang Việt Nam tham quan du lịch qua cửa khẩu Móng Cái và ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế thế giới v.v... Ngoài ra còn có rất nhiều nguyên nhân khác nữa. Tuy nhiên, vẫn phải nói rằng, nguyên nhân quan trọng trước hết là do Du lịch Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng, còn nhiều vấn đề bất cập, công tác quản lý chưa theo kịp những diễn biến trong thực tế. Do hình thức kinh doanh mang tính truyền thống đặc thù kiểu cũ cùng với những lợi ích cục bộ của các doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh du lịch trước đây chưa được xây dựng theo quy mô liên kết vùng. Vì vậy, các tour, tuyến du lịch thường đi theo lối mòn, đơn điệu, các loại hình dịch vụ kém phong phú, hấp dẫn, sản phẩm du lịch ít, không gian chưa được mở rộng, thời gian lưu trú ngắn, hiệu quả kinh doanh thấp, tình trạng cạnh tranh không lành mạnh vẫn chưa được loại bỏ v.v... Đã có thời gian xảy ra hiện tượng lộn xộn, tranh giành khách, ép giá giữa các doanh nghiệp đón khách du lịch biên giới đường bộ, đường thủy. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, quảng bá, tiếp thị chưa có chiến lược tập trung, thống nhất; quy trình thủ tục xuất nhập cảnh cho khách còn mất nhiều thời gian; việc quy hoạch, đầu tư phát triển các điểm du lịch trong vùng còn có nhiều nội dung trùng lặp, rất ít các dự án du lịch có tầm cỡ quốc tế. Đặc biệt là hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ, các tuyến đường chính nối các cửa khẩu với trung tâm thành phố và các địa phương chưa đáp ứng được nhu cầu phục vụ du lịch. Tình trạng tắc đường thường xuyên xảy ra, nhất là hiện tượng sạt lở đường trong mùa mưa lũ v.v... Đây chính là những rào cản đối với việc thu hút khách du lịch Trung Quốc đến Quảng Ninh trong thời gian qua.