Anh Trịnh Văn Tú ở Thái Bình ra Quảng Ninh làm công nhân ở một Công ty liên doanh nước ngoài. Với anh, đó là một điều rất may mắn. Theo dự định thì công việc ổn định, anh tính sẽ kiếm tiền mua căn hộ và xây dựng gia đình, ổn định cuộc sống.
Nhưng giấc mơ giản dị và nỗ lực cố gắng đó đâu phải dễ dàng thực hiện được. Làm việc ở một cơ quan liên doanh nhưng thu nhập của anh chỉ đủ ngày hai bữa cơm, tiền xăng xe và chi tiêu lặt vặt hàng ngày. Đôi khi còn phải nợ tiền thuê nhà trọ… Đây không chỉ là nỗi lo của riêng anh Tú mà việc mua được một căn hộ còn là niềm mơ ước của nhiều người, đặc biệt là các đối tượng có thu nhập thấp hầu như không có khả năng tích luỹ để mua nhà.
Nắm bắt được vấn đề này Công ty cổ phần Xây dựng Quảng Ninh đã đi tiên phong trong việc đầu tư xây dựng chung cư giá thấp phục vụ cho đối tượng có thu nhập trung bình, thu nhập thấp. Xuất phát từ ý tưởng đó, chung cư cột 8, phường Hồng Hà, TP Hạ Long có tổng diện tích 21.819 m2 được xây dựng và đã đưa vào sử dụng được vài năm nay. Chung cư có 2 khu nhà 6 tầng với 102 căn hộ, tùy theo diện tích của từng loại căn hộ (từ 51,84 đến 87,84m2) mỗi căn hộ có từ 1 đến 3 phòng ngủ, 1 phòng khách, khu vệ sinh và một số dịch vụ khác... Theo đề án về xây dựng chung cư dành cho người có thu nhập thấp do Công ty này xây dựng thì giá bán mỗi căn hộ từ 350 đến 500 triệu đồng tuỳ từng diện tích. Người mua được lựa chọn hình thức thanh toán, nếu không có tiền trả một lần thì Công ty sẽ tạo điều kiện cho người mua được trả dần, bảo lãnh cho khách hàng vay tiền ngân hàng để trả tiền nhà. Đối với Công ty còn có sự ưu tiên như giảm chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng (khoảng 10% giá thành một căn hộ). Song, tất cả những ưu đãi nói trên đều nằm trong đề án mà chưa từng xuất hiện trong thực tế cuộc sống, mặc dù chung cư đã được xây xong và đưa vào sử dụng.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, không ít người có nhu cầu thực sự lại không mua được mức giá nêu trên với những ưu đãi của Công ty. Các căn hộ của chung cư cột 8 (vẫn được gọi là chưng cư cho người có thu nhập thấp) hầu hết đều bị rơi vào tay những người đầu cơ về nhà đất. Các đối tượng này bỏ tiền mua từ vài căn hộ trở nên ngay từ khi chung cư còn đang trong quá trình xây dựng. Sau đó, khi chung cư đi vào hoàn thiện, sử dụng họ mới bán với giá đẩy lên rất cao. Chính vì lý do này, mà đối với người có thu nhập thấp, thực sự có nhu cầu về nhà ở mơ ước một căn hộ ở khu chung cư do Công ty cổ phần Xây dựng Quảng Ninh đầu tư dành cho người có thu nhập thấp là điều không tưởng...
Mô hình nhà chung cư cho người có thu nhập thấp là giải pháp hữu hiệu để tạo quỹ nhà ở, giải quyết nhu cầu về nhà ở cho phần lớn người dân. Tuy nhiên, với giá thành như hiện nay thì muốn có một căn hộ chung cư giá thấp vẫn là điều xa vời đối với nhiều người. Thử làm một phép tính đơn giản, một cặp vợ chồng trẻ và một đứa con, thu nhập 5 triệu đồng/tháng. Nếu chi tiêu tằn tiện chi phí một tháng cũng mất 4 triệu đồng, mỗi tháng tiết kiệm được 1 triệu đồng. Như vậy, phải mất gần 30 năm mới sở hữu được một căn hộ, chưa kể khi ấy giá cả đã đội lên rất nhiều.
Ở nhiều điạ phương, vấn đề tạo quỹ nhà ở cho người dân vẫn phải phụ thuộc vào các chủ đầu tư, giá cả phụ thuộc vào sự điều tiết của thị trường. Vì thế nhiều khi người có nhu cầu phải mua nhà ở với giá không tương xứng với chất lượng của công trình là điều không tránh khỏi. Vì vậy, Nhà nước cũng cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp khi thực hiện các dự án xây nhà chung cư cho người có thu nhập thấp. Tuy nhiên, đi đôi với chính sách ưu đãi ấy, cần có sự kiểm soát, giám sát việc triển khai thực thi của doanh nghiệp. Tránh tình trạng, doanh nghiệp lợi dụng sự mở cửa của nhà nước đối với các vấn đề xã hội để trục lợi. Không chỉ vậy, chính doanh nghiệp cũng phải đảm bảo đúng đối tượng được hưởng lợi từ chính sách, tránh sự trà trộn theo kiểu “việc của ai biết người đấy”, tạo kẽ hở cho đối tượng đầu cơ “ăn theo”.
Thiết nghĩ, “nhà ở xã hội” không nên bán rẻ mà chỉ nên cho thuê. Tuy nhiên, để tránh rơi vào “vết xe đổ” của các Công ty quản lý nhà thời bao cấp trước đây cũng cần có những đổi mới trong cách quản lý, cách xác định giá cả, quy chế sử dụng v.v… để làm sao khai thác tốt nhất và bảo quản tốt nhất khối tài sản lớn đó của nhà nước, của toàn dân.
