Chung sức quản lý, bảo vệ vùng bờ

Vùng bờ Tây Bắc Vịnh Bắc Bộ thuộc TP Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh kéo dài đến biên giới Việt - Trung có những đặc trưng riêng về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và lợi thế phát triển. Vùng bờ này tập trung các hoạt động phát triển của con người và tăng trưởng kinh tế được coi là mục tiêu ưu tiên của Chính phủ, của các ngành và địa phương. Đặc biệt vùng này là một bộ phận quan trọng của tam giác kinh tế tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, là khu vực kinh tế động lực hướng biển có tầm ảnh hưởng rộng ra toàn miền Bắc và Vịnh Bắc Bộ.

Mặc dù có vị trí trọng yếu đối với nền kinh tế quốc dân nhưng việc sử dụng các nguồn tài nguyên chia sẻ ở vùng bờ này nhằm hỗ trợ quá trình đô thị hoá, phát triển kinh tế chưa tương thích với việc quản lý môi trường và tài nguyên theo hướng bền vững. Để đạt được mục đích phát triển và giải quyết các thách thức trên, Quảng Ninh - Hải Phòng đã nhìn ra hướng tiếp cận mới đó là vùng bờ này phải được quản lý tổng hợp, liên ngành, hệ thống và trong tầm nhìn dài hạn.

Theo hướng này, năm 2006 dự án “Nâng cao năng lực quản lý tổng hợp vùng bờ Tây Bắc Vịnh Bắc Bộ” giai đoạn II được triển khai dưới sự hỗ trợ của Tổng cục Biển và hải đảo. Theo đó, cách tiếp cận theo hướng điều phối liên ngành giữa 2 địa phương tập trung vào các lĩnh vực: biến đổi khí hậu, quy hoạch không gian biển và đô thị ven biển, bảo tồn hệ sinh thái, xây dựng kế hoạch hành động quản lý. Với cơ sở trên, 2 địa phương xác định 4 công việc lớn phải triển khai. Đó là, thành lập Ban điều phối khu bảo tồn Vịnh Bắc Bộ; xây dựng năng lực khoa học địa phương; xác định chỉ số đánh giá vùng bờ Vịnh Bắc Bộ và xây dựng mô hình hệ thống quản lý dự báo, đánh giá tổng hợp nguồn tài nguyên ven bờ; hỗ trợ tăng trưởng kinh tế lành mạnh.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, lĩnh vực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt được những kết quả tiêu biểu hơn cả. Cụ thể, hai bên đã hợp tác tốt trong quản lý phương tiện vận tải, tàu du lịch, nhà bè, hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy sản; tổ chức thu gom, xử lý rác thải trong phạm vi quản lý và có các biện pháp hữu hiệu để bảo vệ môi trường. Phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp khai thác san hô và các hành vi xâm hại tới cảnh quan, môi trường Vịnh Hạ Long. Chi cục Bảo vệ Nguồn lợi và Thú y thủy sản hai bên đã phối hợp thực hiện các chuyến kiểm tra biển tại vùng giáp ranh Thủy Nguyên (TP Hải Phòng) - Yên Hưng (Quảng Ninh) để ngăn chặn và xử lý vi phạm; kiểm tra vùng đánh cá chung của Hiệp định Hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Ngành du lịch hai bên đã tập trung khai thác tiềm năng, thế mạnh của Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới và Cát Bà - Khu bảo tồn sinh quyển thế giới. Nhiều tuyến, tour du lịch sinh thái tổng hợp, tham quan thắng cảnh vịnh Hạ Long, nghỉ biển, lưu trú đêm trên Vịnh Hạ Long, Cát Bà, Đồ Sơn được xây dựng. TP Hạ Long, Ban Quản lý vinh Hạ Long đã phối hợp với UBND huyện Cát Hải (Hải Phòng) và các ngành có liên quan tổ chức tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về các giá trị của Di sản Vịnh Hạ Long, những quy định về bảo vệ môi trường và tính đa dạng sinh học khu bảo tồn sinh quyển Cát Bà. Hai địa phương Cát Hải và TP Hạ Long đã xây dựng kế hoạch, phương án cụ thể để tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, đảm bảo công tác an ninh trật tự, cứu hộ, cứu nạn khi có sự cố tại khu vực giáp ranh địa bàn quản lý của hai bên. Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra các phương tiện thuỷ, tàu chở khách du lịch tuyến Hạ Long - Cát Bà, nhất là dịch vụ lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh Hạ Long và khu vực vịnh Lan Hạ thuộc huyện Cát Hải nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho du khách. Ban Chỉ huy Quân sự và Công an TP Hạ Long đã tăng cường công tác phối hợp với các ngành chức năng của huyện Cát Hải trong công tác đấu tranh chống tội phạm, đảm bảo trật tự an toàn xã hội vùng giáp ranh giữa TP Hạ Long và huyện Cát Hải (TP Hải Phòng); xây dựng phương án và triển khai công tác cứu hộ, cứu nạn, khắc phục sự cố môi trường trên Vịnh và công tác đảm bảo an ninh, quốc phòng.

Để phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh và Hải Phòng đã huy động nhiều nguồn lực trong và ngoài nước và đã có những nỗ lực quản lý. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn mang tính đơn ngành, phục vụ lợi ích của ngành. Chính vì thế, các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành vẫn bộc lộ những hạn chế, thể hiện những ưu tiên phát triển hơn là mục tiêu bảo tồn, bảo vệ môi trường và tài nguyên vùng bờ. Sự tham gia của cộng đồng địa phương vào tiến trình quản lý vùng bờ còn thụ động. Vì vậy, trong giai đoạn tới Quảng Ninh - Hải Phòng sẽ tăng cường mở rộng cơ chế phối hợp trên nguyên tắc phát triển toàn diện, phù hợp với quy hạch phát triển kinh tế - xã hội của vùng, cùng chung sức quản lý, bảo vệ vùng bờ trong dải kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ.