Hội thảo toàn quốc về phòng chống ung thư diễn ra tại TPHCM đầu tháng 12 vừa qua đã rung một tiếng chuông cảnh báo nữa trước tình trạng gia tăng những năm gần đây của căn bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư hệ tiêu hoá.
Theo WHO, 35% số người mắc bệnh ung thư có nguyên nhân liên quan đến thực phẩm. Còn ở VN, các chuyên gia về ung thư cho biết vài ba năm trở lại đây, xuất độ bệnh ung thư đường tiêu hoá - đặc biệt là đại trực tràng - có chiều hướng gia tăng một cách rõ rệt, nằm trong "top 5" của các loại ung thư thường gặp.
Chỉ tính riêng ở Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, số bệnh nhân này năm 2006 là 2.637 người, 11 tháng đầu năm 2008 là 3.066 người. theo các nhà nghiên cứu, sự gia tăng này có mối liên mật thiết với thực phẩm và chế độ ăn uống...
Nước đến chân mới nhảy
Cách đây gần hai năm, ông Nguyễn Văn Nhung (TPHCM) thấy thỉnh thoảng lại bị đi tiêu ra máu - nghĩ mình bị bệnh trĩ, ông bèn uống thuốc đông y. Qua vài ba thang thuốc đầu, thấy bệnh có chiều hướng giảm, thế là ông tiếp tục mua uống cả gần năm. Nhưng sau đó, tình trạng cũ lại tái phát và có phần trầm trọng hơn, ông mới chịu đến bệnh viện tư khám và được BS đề nghị nên đi khám chuyên khoa ở BV Ung Bướu TPHCM. Kết quả, ông Nhung bị ung thư trực tràng, bệnh đã vào giai đoạn muộn.
Có thể nói, biểu hiện bệnh tương tự như ông Nhung hiện không phải là hiếm. Theo thống kê của khoa Tiêu hoá BV Ung Bướu TPHCM, mỗi ngày có hàng trăm lượt bệnh nhân điều trị nội trú và ngoại trú. Và cũng theo ghi nhận tại khoa, số bệnh nhân đang có chiều hướng tăng cao trong ba năm trở lại đây.
Theo BS Phạm Xuân Dũng - PGĐ BV Ung Bướu TPHCM, rất nhiều bệnh nhân không hề nhận biết ra bệnh của mình trong giai đoạn đầu do biểu hiện của bệnh ban đầu thường là các triệu chứng của bệnh rối loạn tiêu hoá thông thường, bệnh kiết lỵ, táo bón, trĩ... thậm chí nhiều người lại cho là do "nóng trong người". Vì thế, bệnh nhân không chịu đi khám để phát hiện bệnh kịp thời.
Ghi nhận tại BV Ung Bướu cho biết, có đến hơn 70% số bệnh nhận ung thư các cơ quan nội tạng đường tiêu hoá như dạ dày và nhất là ung thư đại trực tràng tìm đến với bác sĩ khi bệnh đã vào giai đoạn muộn, ung thư đã di căn nên rất khó điều trị và tỉ lệ thành công cũng giảm nhiều.
Trong khi đó, cũng theo BS Dũng - Với sự phát triển vượt bậc của nền y học thế giới trong thập niên qua, nếu được phát hiện kịp thời trong giai đoạn sớm (từ khi mới xuất hiện những polyp ở vùng ruột) và điều trị đúng cách, thì cơ hội duy trì sự sống cho bệnh nhân trên 5 năm là nằm trong tầm tay của giới chuyên môn, kết quả có thể đạt đến 90%.
Nguy cơ ung thư nhan nhản tại... chợ
Nói về "làn sóng ung thư" có liên quan đến thực phẩm đang tăng nhanh những năm gần đây, một vị phó GĐ của BV Ung Bướu TPHCM đã nửa đùa nửa thật nói: "Đúng là thần khẩu hại xác phàm".
PV thực hiện bài viết này đã tìm đến các chợ - nơi cung cấp thực phẩm đến tay người tiêu dùng. Những sọt cá biển tươi tại khu chợ cá quận 8 trông rất ngon mắt, nhưng theo "bật mí" của một chủ vựa tại chợ đầu mối này thì: "Làm sao có thể bảo quản cá biển tươi lâu đến thế nếu chỉ ướp đá thông thường. Một chút "mẹo" mà giới buôn bán vẫn thường dùng đó là phải có ướp urê".
Tìm qua các khu chợ sầm uất khác như chợ Bến Thành, An Đông, Phú Nhuận, Phạm Văn Hai... tình trạng thực phẩm nhìn "bắt mắt" cũng được bày bán "vô thiên lủng", không chỉ có hải sản, thịt gia cầm sơ chế... mà ngay những loại rau củ, trái cây trông cũng thật tươi non đến... bất thường.
Một chuyên gia của Trung tâm Đào tạo và phát triển sắc ký TPHCM cho biết: Hồi giữa năm nay, thực hiện xét nghiệm một loạt thực phẩm tại những khu chợ trung tâm TP đã có một kết quả "gây sốc": Tại các chợ như Phú Nhuận, Phạm Văn Hai, khá nhiều mẫu rau chứa hai loại hoá chất đã bị cấm sử dụng trong trồng trọt là endosulfan và metamidophos. Tương tự, những xét nghiệm của trung tâm cũng tìm urê trong một số mẫu thuỷ hải sản lấy ở chợ Trần Hữu Trang (Q.Phú Nhuận).
Thống kê của loạt thực phẩm kiểm nghiệm trong đợt này cho biết: Có 7/9 mẫu rau củ quả có thuốc trừ sâu Metamidophos (thường được giới kinh doanh sử dụng với cái tên monitor) còn thuỷ hải sản thì cả ba mẫu (mực, cá nục, cá bạc má) đều có urê.
Ở nhóm rau củ, đứng đầu danh sách nhiễm chất monitor nặng gồm khoai tây có nguồn gốc từ Trung Quốc, đậu côve, cải ngọt, dưa leo, rau ngót, cà rốt, và cao nhất là rau muống thì của những tỉnh thành khác đổ về...
Những lời cảnh báo...
BS Trần Văn Ký - Hội Khoa học Kỹ thuật an toàn thực phẩm - cho biết: monitor có gốc từ phosphor. Đây là thuốc trừ sâu - một hoá chất cực độc đối với thần kinh và các cơ quan nội tạng. Nếu ăn phải các loại rau củ quả có chứa chất monitor, người tiêu dùng không chỉ bị ngộ độc cấp tính (biểu hiện ở những triệu chứng tức ngực, khó thở, chảy nước mũi, đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn, rối loạn nhịp tim...). Khi chất này tích tụ lâu với tỉ trọng ngày càng nhiều hơn thì gây ngộ độc mãn tính, phá huỷ các cơ quan nội tạng và hệ quả tất yếu là bệnh ung thư.
Urê là một loại phân bón hoá học dùng trong nông nghiệp, có đặc tính kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn nên nhiều người kinh doanh thực phẩm đã lạm dụng để bảo quản thuỷ hải sản, đánh lừa người tiêu dùng là thực phẩm còn tươi. Hai hoá chất này đều rất độc, khó tan trong nước nên dù có rửa nhiều cũng khó lòng loại bỏ hẳn độc chất này ra khỏi thực phẩm, nhất là urê đã ngấm vào thịt thì tồn tại ở đó bền vững.
Khi đề cập đến vấn đề này, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực xét nghiệm hoá sinh tại TPHCM - GS Chu Phạm Ngọc Sơn cho biết: Theo khuyến cáo từ tháng 5.2005 của các nước Châu Âu thì tất cả các loại thực phẩm có chứa phẩm màu sudan đều không được phép có mặt trong thực phẩm, bởi đây là chất bền vững, khó hoà tan, có có nguy cơ gây ung thư cao cho cả người lẫn vật nuôi.
Ở góc độ người giải quyết "hậu quả" của những tác hại khi sử dụng thực phẩm có chứa chất độc, BS Phạm Xuân Dũng - PGĐ BV Ung Bướu TPHCM - cho biết: nitrit - một loại hoá chất vẫn thường xuyên được nhiều người kinh doanh dùng để bảo quản thực phẩm luôn tươi xanh - chính là một dạng hoá chất cực độc, không chỉ dễ xảy ra tình trạng ngộ độc tức thời mà về lâu về dài có thể gây ung thư dạ dày, đại tràng... Hay như chất bảo quản có trong một số loại thức uống đóng hộp như benzene cũng lại là một độc chất dễ gây ung thư cho con người.
Đồng quan điểm trên, GS-BS Nguyễn Chấn Hùng - Chủ tịch Hội Ung thư TPHCM - cũng đã đưa ra lời khuyến cáo: Ung thư xuất hiện chủ yếu là hậu quả của điều kiện sống, đặc biệt là các điều kiện xã hội như lối sống (ăn uống), chỗ ở (hít thở) và công việc.
Những chất gây ung thư, đặc biệt là ung thư các cơ quan liên quan đến đường tiêu hoá (thực quản, dạ dày, ruột...) không chỉ nằm ở độc chất (bị cấm sử dụng trong công nghệ thực phẩm vì thiếu an toàn thực phẩm) bị lạm dụng, đưa vào thực phẩm với mục đích vụ lợi, mà việc ăn uống một cách không hợp lý cũng khiến gia tăng nguy cơ gây bệnh ung thư.
Thực phẩm đun nấu ở nhiệt độ cao vẫn có thể sinh ra sản phẩm nhiệt phân như benzopyren và benzanthraxen - đều là những chất có khả năng gây ung thư rất mạnh. Những thực phẩm chứa nhiều chất béo và carbonhyrat mà lại được chế biến bằng cách nướng thì thường sản sinh ra rất nhiều hai loại độc chất này. Hoặc nấm mốc (tên khoa học là Aspergillius Flavus) thường có trong gạo và đậu phộng bảo quản không tốt cũng có thể tiết ra độc chất gây ung thư gan.
Chế độ ăn mặn, nhiều muối (cá muối, dưa muối, thịt xông khói...) cũng khiến gây ung thư, đặc biệt là ung thư đường tiêu hoá như ung thư dạ dày. Điều này đã được các nhà khoa học Nhật Bản chứng minh. Hay chế độ ăn giàu protein (nhất là loại có nguồn gốc từ động vật) cũng có nguy cơ cao dẫn đến một số bệnh ung thư như ung thư trực tràng, đại tràng...
| Hãy nói không với thói quen xấu * Không uống quá nhiều các loại đồ uống đóng hộp, chứa nhiều đường. Đây là những thức uống dễ nghiện và để lại nhiều hậu quả tiêu cực như dư cân hoặc béo phì - một trong những yếu tố dễ dẫn đến ung thư. Ngoài ra, những loại nước giải khát có nhiều chất làm ngọt nhân tạo như aspartame sẽ làm tăng rủi ro mắc bệnh ung thư và một số bệnh khác như trầm cảm, sa sút trí tuệ... Đặc biệt, không uống quá nhiều rượu bia bởi rượu sẽ lấy đi hầu hết các chất đạm có trong cơ thể, đặc biệt là vitamin B và dẫn dến hạn chế quá trình điều tiết hormone và làm giảm quá trình thanh lọc, khử độc tự nhiên của cơ thể, từ đó có thể dẫn đến nguyên nhân hình thành các khối u, gây ung thư... |
