Túi nilon đựng thức ăn thối, rác rưởi, chai lọ đựng dầu nhờn, hóa chất... tất tật được xay nhỏ để làm nguyên liệu sản xuất đồ nhựa.
Đáng lưu ý, các nhà khoa học cảnh báo, những chất này không hề mất đi trong quá trình sản xuất và như vậy, nếu bạn đang dùng cốc, thìa, tô nhựa đựng thức ăn thì cũng có nghĩa, bạn đang gián tiếp ăn những thức ăn ôi thiu vào người...
Có thể tái chế... tuốt tuột
Chúng tôi có mặt tại xã Minh Khai, Như Quỳnh, Hưng Yên (tên gọi nôm na là làng Khoai) - một xã có nghề truyền thống sản xuất nguyên liệu hạt nhựa chuyên cung cấp cho cả nước.
Ở đây, có đến hơn chục nhà máy chuyên chế biến hạt nhựa có quy mô lớn, còn lại là những doanh nghiệp tư nhân và gần như 100% các hộ dân ở đây sống bằng nghề sản xuất nhựa.
Cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là dọc cánh đồng trước làng Khoai, đâu đâu cũng là rác nhựa phế thải - nguyên liệu đầu vào để chế biến thành phẩm.
Lân la đến chỗ có đống nilon to nhất làng, tôi suýt ọe mấy lần vì thứ mùi thối của thức ăn, rau, thậm chí cả đoạn lòng mề, có khi cả con chuột chết... bọc trong những chiếc túi nilon.
Vậy mà những công nhân ở đây vẫn thản nhiên lấy tay nhặt sạch, sau đó nhanh tay vứt vào đúng chỗ phân loại. Mỗi lần túi vứt vào, đám ruồi, nhặng bay túa lên, phát ra những âm thanh vo ve...
Những hoá chất có trong sản phẩm từ nhựa tái chế sẽ gây nguy hiểm cho sức khoẻ khi dùng những sản phẩm đó để đựng thức ăn
Chị Lan, công nhân ở đây cho biết, những túi nilon này chỉ được rửa qua 1 - 2 nước cho hết tạp chất, sau đó là cho vào cán nhựa ngay. Thông thường, người ta sẽ phân ra khoảng 4 - 5 màu: đen, trắng trong, vàng, đỏ, xanh. Nếu nhặt càng kỹ, sau này, khi đưa vào cán nhựa, hạt nhựa sẽ càng giữ được màu chứ không phải thêm phẩm màu.
Đi sâu vào trong làng, trong vai những người đi tìm mua nguyên liệu sản xuất đồ đựng thực phẩm, chúng tôi được một anh thanh niên tên Hùng cho biết: "Nếu tìm đồ đựng thực phẩm thì phải tìm hàng PE, nhưng nói thực, chẳng có đâu loại tinh khiết vì cả làng này làm nhựa tái chế. Giá hàng đắt thế này, làm hàng nguyên chất có mà ăn cháo à".
Thấy chúng tôi có vể thắc mắc, Hùng bật mí, thường thì ở đây các nhà hay độn đá dăm (dân trong nghề gọi là trộn cát-mi) để làm nặng hàng. Còn về nguồn gốc nguyên liệu thì cứ miễn là nilon có thể tái chế là OK, bất kể trước đó nó đựng cái gì. Bởi theo người làng nghề này, dưới tác động của nhiệt, chẳng có gì còn tồn tại được.
Lấy đâu ra nhựa nguyên chất
Để mục sở thị những gì mà Hùng nói, chúng tôi tìm vào nhà ông Đinh Văn Cơ, một trong những gia đình đang sản xuất hạt nhựa từ rác tái chế. Biết chúng tôi muốn tìm nguyên liệu nhựa để đựng đồ thực phẩm, ông Cơ dặn rất kỹ: Cần xem hàng cẩn thận nhé, nếu không có nghề thì phải có chỗ quen biết vì nhiều nhà họ có bí quyết công nghệ cao lắm, rác thối, rác hỏng cho vào cán nếu có mùi cũng sẽ được tẩy bay sạch bằng hóa chất khử mùi. Hóa chất này như thế nào thì không ai biết cả, vì ai cũng muốn giữ bí mật nghề.
Điều đáng nói ở đây là hầu hết những người trực tiếp sản xuất khi được hỏi đều rất vô tư trả lời rằng, chẳng cần phải qua công đoạn xử lý những dư lượng hóa chất hay thực phẩm bám dính vào đồ phế liệu trước đó.
Nhựa đủ loại chất đống xung quanh đường vào làng Khoai
Được biết, mỗi hộ gia đình ở đây mỗi ngày sản xuất vài ba tạ nhựa hạt nguyên chất để cung cấp cho cả nước. Phần lớn trong số chúng là xuất bán sang Trung Quốc và các nhà máy lớn sản xuất đồ nhựa.
Tại làng chuyên đồ phế thải Triều Khúc, làng mà cách đây 1 năm đã từng nổi tiếng về vụ tái chế rác thải y tế bệnh viện, thuyết phục mãi rằng chúng tôi muốn tìm nguồn hàng, chị bán hàng nước gần hồ Triều Khúc mới tin và cho địa chỉ nhà Chung Thuần là nhà sản xuất hạt nhựa lớn nhất ở đây.
Sau lần cửa sắt khép kín, một nhà lớn chứa hàng trăm bao tải lớn nhỏ những chai, lọ nhựa phế thải. Chủ cơ sở tên Chung cho biết, nhựa ở đây chỉ rửa qua loa, sau đó xay nhỏ, còn anh chẳng quan tâm, nó còn chứa chất gì, mùi vị ra sao. "Họ mua thì tôi bán, còn dùng làm gì, tôi chịu".
Vẫn như những gì chúng tôi ghi nhận được từ làng Khoai, anh Chung khẳng định: "Làm gì có nhựa nguyên chất, toàn hàng tái chế thôi". Họ sản xuất theo đơn đặt hàng, hàng vẫn bán được, còn hàng đó làm gì và được sử dụng như thế nào thì miễn suy nghĩ.
| Các nhà khoa học: Quá nguy hiểm cho sức khỏe PGS.TS Nguyễn Hữu Hoan, Trung tâm phân tích và xử lý môi trường, Viện Hóa học Công nghiệp: Những loại nhựa được sản xuất từ nguyên liệu tái chế chỉ có thể sử dụng làm thùng đựng rác, biển báo, biển chỉ dẫn, ống thoát nước thải... Còn để làm đồ nhựa đựng thực phẩm phải có chứng nhận tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Về nguyên lý khoa học, những hóa chất vẫn còn tồn lưu trong nhựa và sẽ hòa tan khi đựng thức ăn, nhất là thức ăn dạng dung dịch (mắm, tương, dấm...) và thức ăn nóng. Việc tùy tiện sử dụng các loại nhựa cho tất cả các mục đích là rất nguy hiểm và tôi khẳng định, họ đang làm láo. Những đồ nhựa này được sản xuất để đựng thức ăn chắc chắn sẽ rất nguy hiểm cho sức khỏe người dân. PGS.TS Lê Văn Cát, trưởng phòng Hóa Môi trường, Viện Hóa học: Trẻ em là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất, đặc biệt là khả năng phát triển trí tuệ. Hoàn toàn không có cơ sở để nói dưới tác động của nhiệt, các hóa chất này sẽ không còn. Điều tôi đáng lo nhất là nhựa sản xuất từ các chai đựng dầu và hóa chất. Hóa chất thường rất phức tạp trong phản ứng, khó có thể lường trước điều gì khi chúng tác động với nhau. Hiển nhiên, những tồn lưu của chúng là có và sẽ tác động trực tiếp lên cơ thể con người. Nguy hiểm là chúng không gây đột tử ngay mà tích tụ trong cơ thể. |
