Chung tay vì trẻ em nghèo

Hướng về trẻ em nghèo là chủ đề của Tháng hành động vì trẻ em năm nay. Chủ đề này xuất phát từ bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu tác động đến kinh tế - xã hội trong nước có thể làm gia tăng số lượng trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, có nguy cơ không được hưởng các quyền cơ bản của trẻ em để phát triển lành mạnh.

Thiệt thòi trẻ em nghèo

Năm nay 14 tuổi, nhưng Hoàng Thị Oanh (thôn Phá Lạn, xã Lục Hồn, Bình Liêu) trông chỉ như đứa trẻ 10 tuổi. Có lẽ phần do em sinh sống ở miền quê còn nhiều khó khăn, nhưng chủ yếu là gia cảnh nhà em quá nghèo, em lại sớm mồ côi mẹ. Đến thăm nhà Oanh, chúng tôi mới thấy hết được những khó khăn, thiếu thốn ấy. Cả gia đình 4 người của em sống trong một ngôi nhà xây bằng gạch mộc (gạch đóng bằng đất, không nung) đã gần 20 năm nay, nên hư hỏng nhiều nơi, mái thủng lỗ chỗ. Khi Oanh được 7 tuổi thì mẹ mất, một mình bố phải nuôi 3 chị em Oanh. Sự thiếu thốn trong ngôi nhà hiện diện khắp nơi, chỉ có 2 cái giường để ngủ, bộ bàn ghế cũ kỹ vừa làm bàn uống nước vừa làm bàn ăn, vài cái xoong, chảo để nấu nướng… Hàng ngày sáng sớm bố em đặt một nồi cháo trắng, cứ khi nào đói, mấy chị em Oanh lại vào xúc cháo ăn. Nhiều gia đình ở Lục Hồn cũng ăn cháo cả ngày, nhưng cháo của gia đình em là cháo trắng hoàn toàn, chứ không phải là cháo ăn kèm củ cải muối, thịt kho hay cá  khô…. như những gia đình khác. Chính vì thế mà cả ba chị em Oanh đều còi cọc hơn so với tuổi. Mặc dù cuộc sống khó khăn, thiếu thốn, nhưng Oanh rất ham học. Năm nay em học lớp 7 trường nội trú của huyện Bình Liêu. Gần như năm nào Oanh cũng đạt học sinh tiên tiến. Em cho biết: “Cháu thích đi học lắm. Có đi học mới biết chữ, biết được nhiều kiến thức. Cháu mong mai này sẽ được tiếp tục học lên THPT, rồi học đại học để trở thành cô giáo.”. Thế nhưng, em cũng ý thức được hoàn cảnh của mình: “Cháu mơ ước thế thôi chứ không biết có được không, vì muốn học lên cao phải có tiền, mà nhà cháu rất nghèo. Với lại, cháu là con lớn, cũng mong muốn đi làm sớm để giúp bố nuôi các em ăn học...”.

Hiện trên địa bàn tỉnh, những trẻ em nghèo sống trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn như Oanh không phải là ít. Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, trong số 266.278 trẻ em dưới 16 tuổi trên địa bàn, có 1.575 trẻ mồ côi, 2.233 trẻ khuyết tật, trẻ nhiễm chất độc da cam và 15.940 trẻ em sống trong các gia đình nghèo… Đó là những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn, không được hưởng đầy đủ các điều kiện thiết yếu của cuộc sống, nhất là về vệ sinh, vui chơi giải trí và y tế. Đặc biệt, trẻ em nghèo ở những vùng miền núi, hải đảo của tỉnh lại càng thiệt thòi hơn.

Cần những tấm lòng

Trong thời gian qua, công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em ở Quảng Ninh đã giành được sự quan tâm đặc biệt của các cấp, các ngành. Trẻ em trên địa bàn đã và đang được thụ hưởng: Quyền khai sinh và có quốc tịch; quyền được nuôi dưỡng; học tập và được bảo vệ… Các cấp chính quyền, các tổ chức và cá nhân quan tâm đặc biệt đến trẻ em nghèo, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhằm san sẻ và tạo điều kiện thuận lợi để các em có điều kiện đến trường cũng như hoà nhập cộng đồng trong hiện tại và tương lai. Hàng loạt các chương trình hỗ trợ trẻ em nghèo, trẻ có hoàn cảnh khó khăn như: Tặng xe lăn, xe đạp; tặng học bổng; hỗ trợ kinh phí phẫu thuật tim; phòng chống duy dinh dưỡng... Đặc biệt, các chương trình hoạt động của Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh đã giúp cho hàng ngàn trẻ em nghèo có thêm niềm tin và động lực để phấn đấu vươn lên. Quỹ đã tiếp cận trẻ em ở vùng sâu, vùng xa và đưa nhiều hoạt động về vùng nông thôn không chỉ bằng hỗ trợ trực tiếp (tặng quà, trợ cấp, khám chữa bệnh lưu động), mà còn tiến hành những hoạt động có tác động lâu dài về nhận thức, như tư vấn sức khoẻ, xây dựng lớp học trên biển... Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh còn trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học, con thương binh, liệt sĩ và trẻ khuyết tật, tặng xe đạp cho trẻ em nghèo đi học xa nhà, đỡ đầu cho trẻ có hoàn cảnh khó khăn... Với những việc làm này, hàng ngàn em nhỏ đã có thêm niềm tin và sức mạnh để vượt qua những khó khăn của cuộc sống để vươn lên. 

Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, khoảng 2 vạn trẻ em nghèo và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn tỉnh đang còn phải sống trong hoàn cảnh rất khó khăn. Trong đó có 160 trẻ em bị nhiễm HIV đang phải hàng ngày đấu tranh với bệnh tật, trong khi điều kiện sống của nhiều em rất thiếu thốn, sự phân biệt, kỳ thị của cộng đồng vẫn lớn. Hơn 60 em bị bệnh tim bẩm sinh, nhưng gia đình quá nghèo không có kinh phí phẫu thuật phải xếp hàng chờ phẫu thuật nhân đạo. Nhiều trẻ em nghèo phải bỏ học hoặc không được học lên cao. Hầu hết trẻ em nghèo ở vùng nông thôn, miền núi, hải đảo đang sống trong hoàn cảnh vật chất thiếu thốn, không có điều kiện vui chơi, giải trí. Thực tế cho thấy, khoảng cách giữa trẻ em nghèo và trẻ thành thị, trẻ con nhà khá giả ngày càng lớn. Đồng chí Nguyễn Việt Thành, Phó Phòng LĐ-TB&XH huyện Hoành Bồ, nói: “Mặc dù hệ thống điểm trường đã phát triển ở tận các vùng sâu, vùng xa giúp cho trẻ em nghèo, trẻ vùng sâu được đến trường, được hưởng quyền về giáo dục. Nhưng trên thực tế, các em mới chỉ được hưởng những điều kiện tối thiểu, so với các vùng thành thị thì sự học của các em tụt hậu hơn rất nhiều. Như trẻ em thành thị được học tin học từ rất sớm, nhưng nhiều trẻ em miền núi, trẻ em nghèo, còn không biết máy vi tính là cái gì; các điểm vui chơi cũng chỉ tập trung ở nơi trung tâm...”.

Cùng với cả nước, Quảng Ninh đã xây dựng chương trình Tháng hành động vì trẻ em năm nay với chủ đề “Chung tay góp sức vì trẻ em nghèo” nhằm hỗ trợ nhiều hơn nữa cho trẻ em nghèo. Các hoạt động trong Tháng hành động nhằm làm chuyển biến và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội đối với nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc trẻ em nói chung, trẻ em nghèo nói riêng, tạo điều kiện để trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong cuộc sống. Qua đó, thúc đẩy phong trào toàn xã hội tham gia bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, vận động các tầng lớp nhân dân đóng góp sức người, sức của xây dựng Quỹ Bảo trợ trẻ em để tập trung nguồn lực hỗ trợ các công trình, sáng kiến, các hoạt động thiết thực bảo vệ, chăm sóc trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.