Trên đường đưa chúng tôi đi gặp bác Phạm Quang Tầm, nguyên Đại uý Hải quân nhân dân Việt Nam, hiện trú tại tổ 40, khối 3, phường Cẩm Phú (TX Cẩm Phả), đồng chí cán bộ Ban Liên lạc truyền thống Hải quân khu vực Cửa Ông (Cẩm Phả) giới thiệu: “Bác Tầm nguyên là quyền thuyền trưởng tàu săn ngầm HQ225 thuộc Khu Tuần phòng 1, Quân chủng Hải quân. Trong trận đánh ngày 5-8-1964, bác đã cùng đồng đội làm cho phi công Mỹ bạt vía, kinh hồn. Bây giờ sức khoẻ bác đã yếu lắm rồi, trí nhớ cũng giảm nhiều. Chúng tôi đang lo, không biết năm nay bác có đi dự kỷ niệm được nữa không!”.
CCB Lê Sỹ Hằng với những tấm Huân huy chương thời kỳ chống Mỹ.
Người cựu chiến binh Hải quân thứ 2 chúng tôi gặp là bác Lê Sỹ Hằng, nguyên cán bộ của tàu 226, Khu Tuần phòng 1, hiện ở tại tổ 60A, khu 5, phường Cao Xanh (TP Hạ Long). Bác Hằng lúc này ngồi trên xe lăn, đang gài những tấm huân huy chương lên chiếc áo hải quân cũ của mình, chuẩn bị cho ngày dự kỷ niệm chiến thắng trận đầu. Theo lời kể của bác, ngay từ ngày 2-8, đơn vị của bác đã phối hợp với các phân đội tàu phóng lôi trực tiếp tham gia đánh đuổi tàu Ma-đốc của Mỹ xâm phạm vùng biển miền Bắc nước ta. Sau trận đánh này, tàu của đơn vị bác về Quân cảng Hải quân ở Bãi Cháy neo đậu. Trưa ngày 5-8, trời có cơn mưa nhỏ, đơn vị được lệnh cấp trên cho đậy áo pháo và tổ chức học chính trị. Khoảng hơn 14 giờ, đơn vị đang học chính trị thì có rất nhiều máy bay địch từ hướng biển kéo vào, phóng rốc két thẳng xuống đội hình các tàu hải quân ta đang đậu trong cảng. Một vài chiến sỹ bị thương. Với cương vị là khẩu đội trưởng, mặc dù bị mảnh rốc két cắt đứt một nửa bàn chân trái, bác Hằng vẫn nghiến răng chịu đau, nhanh chóng lên vị trí chiến đấu. Trong mịt mù khói đạn, chợt bác nghe tiếng của đồng đội là Phạm Xuân Điều “Tôi bị thương rồi!”. Bác Hằng nhìn thấy đồng đội của mình bị thương nặng vào bụng, ruột lòi cả ra ngoài, nhưng vẫn phải ra lệnh “Vị trí chiến đấu hết người rồi, lấy tay ấn ruột vào, tiếp tục chiến đấu!”... Kể đến đây, giọng bác chợt nghẹn lại, 2 hàng lệ lăn dài trên đôi gò má nhăn nheo: “Khi tôi nhìn sang vị chí của Phạm Xuân Điều đã thấy cậu ấy gục xuống mạn tàu, máu phun ra lênh láng. Nhìn sang các vị trí khác, không ít đồng đội đã bị thương nặng. Bản thân tôi cũng chiến đấu cho đến khi không còn sức và lịm đi lúc nào không biết. Khi tỉnh dậy đã thấy nằm trên giường cứu thương...”.
Chiến sĩ Đoàn M70 Vùng 1 Hải quân huấn luyện sẵn sàng chiến đấu
Tiếp chúng tôi trong căn nhà nhỏ nhưng gọn gàng ngăn nắp của gia đình ở khu 7, xã Việt Hưng (TP Hạ Long), bác Trương Văn Trọng kể: Tôi là chiến sỹ quân khí. Ngày 5-8, khi máy địch vào TX Hòn Gai đánh phá, chúng tôi đang ở cách Bãi Cháy 6 cây số. Trận chiến giữa ta và địch đang ở hồi ác liệt thì chúng tôi được lệnh cơ động chạy bộ đến trận địa Bãi Cháy để làm nhiệm vụ. Lúc này, phà không hoạt động được nữa, vì vậy chúng tôi phải bơi vượt sông sang trận địa, khẩn trương sửa chữa những khẩu pháo bị hư hỏng trong chiến đấu. Các khẩu pháo vừa được sửa xong cũng là lúc tốp máy bay thứ 2 của địch ập tới. Rút kinh nghiệm của trận đánh trước, hoả lực của ta nhả đạn kịp thời và bắn tập trung hơn, nên phát huy ngay hiệu quả. Một chiếc bị trúng đạn bốc cháy lao ra biển. Tiếng reo hò của quân và dân TX Hòn Gai như át tiếng bom đạn “Máy bay cháy rồi, máy bay cháy rồi!”. Những chiếc máy bay khác như con thú bị thương lồng lộn, quần đảo lao xuống bắn phá mục tiêu của ta, tiếp tục bị giáng trả những đòn chí mạng. Một, rồi hai chiếc nữa bị trúng đạn…
