Sau chặng đường dài hơn bốn năm, liệu Bài hát Việt, từng được xem là người tiên phong mở ra một sân chơi mới cho giới sáng tác ca khúc Việt Nam đương đại, có giữ được “phong độ” của những năm trước hay sẽ lại “đuối dần” như nhiều cuộc thi hoặc sân chơi khác trên truyền hình?
Năm 2005, khi xuất hiện lần đầu tiên, Bài hát Việt đã gây nên hai hiệu ứng trái ngược. Một số nghi ngại Bài hát Việt đang mạo hiểm làm nhiệm vụ truyền bá ca khúc mới trong khi trào lưu chính của thị trường âm nhạc lại đang “đào xới” những giá trị xưa.
Phía khác, như nhạc sĩ Vũ Quốc Việt lại hào hứng: “Một sân chơi dành cho các nhạc sĩ sáng tác như Bài hát Việt là thật sự cần thiết, không những cổ động, khuyến khích những người viết, sáng tác có thêm động lực để viết tốt mà còn kích thích, động viên những người viết chưa tốt viết tốt hơn, tạo điều kiện cho các tác giả nghiệp dư giới thiệu mình”.
May thay, sự kiên trì của nhà tổ chức Bài hát Việt, sự mới mẻ của một sân chơi mới và sự quan tâm đến cái mới của một lực lượng khán giả không nhỏ đã mang lại thành công cho Bài hát Việt.
Nhìn vào biểu đồ phát triển của Bài hát Việt từ khi “sinh ra”, có thể thấy sự “lớn lên” rõ ràng từng năm một.
Năm 2005, Bài hát Việt khơi dòng chảy mạnh mẽ cho dòng ca khúc phong cách dân gian đương đại (với hai đại diện tiêu biểu là Lê Minh Sơn và Nguyễn Vĩnh Tiến). Gần 3 triệu lượt khán giả bình chọn ca khúc mới qua hộp thư thoại và gần 400.000 lượt khán giả qua website chương trình ngay trong năm đầu tiên này.
Năm 2006, chiến thắng trong Bài hát Việt là những phong cách âm nhạc mới, hiện đại, có sự gần gũi với dòng chảy ca khúc đương đại thế giới như rock, R&B, dance, electronic, worldmusic... với Võ Thiện Thanh, Nguyễn Xinh Xô, Thanh Tâm, Lưu Hà An, Giáng Son...
Năm 2007, từ những hiện tượng đơn lẻ của hai năm trước, đã lộ diện trong Bài hát Việt một lực lượng sáng tác 7X, 8X khá đông đảo, bắt đầu có ngôn ngữ riêng của thế hệ sáng tác mới như Lưu Hà An, Lưu Thiên Hương, Bảo Lan, Nguyễn Duy Hùng, Sa Huỳnh, Nguyễn Đức Cường...
Đặc biệt năm 2008, nhiều ca khúc đoạt giải của Bài hát Việt cũng đồng thời là các “hit” trong các bảng xếp hạng ca khúc Việt Nam: "Góc tối" (Nguyễn Hải Phong), "Em trong mắt tôi" và "Nồng nàn Hà Nội" (Nguyễn Đức Cường), "Em sẽ là giấc mơ" (Lưu Thiên Hương), "Bài ca tình yêu" (Thành Vương), "Chênh vênh" (Lê Cát Trọng Lý)...
Có vẻ như Bài hát Việt đã tìm được “mã khóa” để có thể hòa nhập giữa tính nghệ thuật và được thị trường chấp nhận của các ca khúc mới, Bài hát Việt đã được các nhà báo thống nhất bầu chọn là Chương trình của năm 2008 (Giải âm nhạc Cống hiến).
Đây cũng là một điều khá hy hữu, vì hầu hết các chương trình có thâm niên lâu năm chỉ được đánh giá cao vào lần đầu xuất hiện ("Sao mai điểm hẹn" và "Thần tượng âm nhạc Việt Nam" đều giành giải "Cống hiến" ở năm đầu tiên, nhưng sau đó lại “out”).
Nhưng Bài hát Việt 2009 thì sao? “Tiến lên thì tiến lên rồi/Tiến lên rồi biết đi đâu bây giờ?”.
Để đảm bảo chất lượng ca khúc dự thi, từ Bài hát Việt 2008 và cả Bài hát Việt 2009, ban tổ chức đã rút số lượng ca khúc dự thi từ 11 bài/tháng xuống chỉ còn 7 bài/tháng, “phổ cập” những ca khúc có chất lượng của Bài hát Việt những năm trước đó bằng việc có thêm Top five và đặc biệt là phần Bài hát Việt tôn vinh với những sáng tác gắn liền với từng thời kỳ phát triển của âm nhạc Việt Nam. Sự gắn kết của ba “mảng miếng” này sẽ tạo nên một hình dung thống nhất về sự phát triển của ca khúc Việt Nam.
Bài hát Việt 2009 bên cạnh live show hàng tháng còn có thêm bốn Gala với từng phong cách âm nhạc nhằm định hình thể loại ca khúc Việt Nam trong giới sáng tác và công chúng thưởng thức theo hướng chuyên nghiệp.
Nói tóm lại, nếu bốn năm trước, Bài hát Việt phát triển theo bề rộng, nhằm tạo ra lực lượng, thì nay, sẽ là sự phát triển chiều sâu, thiên về “chất” hơn là về “lượng” như những năm đầu.
Ý tưởng là như vậy, nhưng thực tế Bài hát Việt 2009 gần đây đã không đạt được “chất” như nhiều người mong đợi, nếu không muốn nói là nhiều “sạn”.
Đầu tiên phải nói chuyện người dẫn chương trình. Ngoài biên tập viên Anh Tuấn, sau khi Tóc Tiên đi du học, hoa hậu Thùy Lâm được mời thay thế nhưng giọng đọc không chuẩn, liên tục vấp váp và khá gượng gạo khi “tung hứng” với Anh Tuấn.
Có lẽ việc “cử người đẹp” sánh đôi với một MC chuyên nghiệp của truyền hình chỉ như một thứ “mốt”, trong khi thực tế không mấy cần thiết nếu không nói là còn tăng thêm phần rườm rà như các màn múa phụ họa đang có chiều hướng bị lạm dụng trong Bài hát Việt.
Không chỉ thừa thãi, các màn múa này, có thể do tập dượt vội vàng, nên vừa không đều lại vừa lập cập, khán giả trông rõ cảnh diễn viên nam phải xốc lên xốc xuống bạn diễn mấy lần trong một tiết mục “bưng bê”, thật phản cảm (trong live show tháng 7 vừa qua).
Chưa kể, trong live show khởi động Bài hát Việt 2009 (31/5), ban tổ chức “bó tay” với một khán giả “mát mát” tự do đi lên sân khấu nói năng như ở chỗ không người giữa lúc MC Anh Tuấn đang giới thiệu bài hát dự thi (!), mà nghe nói, vị khán giả “đặc biệt” này đã vài lần định “lên sóng” Bài hát Việt theo kiểu tương tự!
Các ca khúc dự thi trong ba live show vừa qua chưa làm khán giả hài lòng về chất lượng, trong đó có một điều đáng tiếc là sự vắng bóng của các nhạc sĩ đàn anh. Một số họ đang ngồi trong ban thẩm định Bài hát Việt nên về nguyên tắc họ không được dự thi. Nhưng đến cả những nhạc sĩ đang sung sức, vừa đoạt giải Bài hát Việt hiện đã ngồi ở vị trí Hội đồng thẩm định như Quốc Trung, Anh Quân, Võ Thiện Thanh, năm nay bổ sung thêm Lê Quang, cũng nằm ngoài “danh sách dự thi”.
Tuy nhiên, điều đáng nói hơn cả, với các sáng tác mới, ngay cả có chất lượng, thì người thể hiện (ca sĩ) là yếu tố quan trọng, nếu không nói là hàng đầu để đưa cái mới “lọt tai” công chúng.
Không phủ nhận, đôi khi các ca khúc trở nên hấp dẫn và nổi tiếng nhờ chính vào tên tuổi các ngôi sao biểu diễn - đó là đặc thù của âm nhạc đại chúng và Bài hát Việt dù muốn hay không cũng không thể phủ nhận thực tế này.
Thế nhưng, mấy live show gần đây của Bài hát Việt không chỉ khủng hoảng thiếu “sao” mà việc sử dụng quá nhiều ca sĩ mới chất lượng ở mức “tụ điểm”, lại chỉ có hai ba ngày tập với bài mới đã làm bài hát mới càng thêm xa lạ.
Chất lượng của khách mời (trong các Gala) cũng khiến không ít người thất vọng. Trong đêm Gala ngày 19/7, khách mời là nhóm nhạc rock Frequency 5 đến từ Hoa Kỳ được giới thiệu là rất nổi tiếng, từng chiếm những vị trí cao nhất trên bảng xếp hạng MTV, nhưng khả năng ca hát dường như lại chỉ ở mức... phong trào!
Khán giả đi xem, luôn đòi hỏi phải nhận được giá trị tương xứng với những gì bỏ ra. Không thể nói rằng, Bài hát Việt chỉ phát vé mời, thì đừng đòi hỏi quá nhiều. Vì dù vé có phát miễn phí, khán giả vẫn phải bỏ công sức, thời gian để đi xem, chương trình không hay thì thà ở nhà còn hơn.
