Khởi động từ tháng 11-2010, chương trình xây dựng Nhà văn hóa (NVH) thôn, khu được Quảng Ninh tập trung thực hiện với quyết tâm phấn đấu để 100% thôn, khu có nhà văn hóa trước bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp.
Đến nay, các địa phương trong tỉnh đang chạy đua với thời gian để hoàn thiện các công trình nhà văn hóa, đảm bảo đúng tiến độ đã đặt ra.
NVH thôn 1, xã Yên Giang (Yên Hưng) đang hoàn thành những phần việc cuối cùng.
Sáng tạo trong thực hiện
Trong Nghị quyết số 01/NQ-TU của BCH Đảng bộ tỉnh khóa XIII về xây dựng nông thôn mới, Quảng Ninh đã đặt ra mục tiêu quan trọng ''Năm 2011, 100% thôn có NVH đạt chuẩn...''. Thực hiện chủ trương này, UBND tỉnh đã ban hành quyết định quy định về tên gọi, quy mô, tiến độ thực hiện kinh phí xây dựng NVH thôn khu.
Theo đó, việc xây dựng NVH trên địa bàn tỉnh được quy định như sau: Đối với các thôn, khu, làng, bản chưa có NVH sẽ tổ chức xây dựng ngay, đảm bảo hoàn thành trước kỳ bầu cử Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đối với các NVH đã xây dựng, UBND tỉnh giao cho các địa phương chủ động sửa chữa và mua sắm đủ nội thất thiết yếu. Các NVH đã xây dựng cũ, sẽ được cải tạo, nâng cấp, hoặc phá dỡ xây mới để đảm bảo tiêu chí quy định. Quy mô của các NVH xây mới cũng được quy định cụ thể. NVH ở khu vực đồng bằng có quy mô tối thiểu 100 chỗ ngồi với diện tích xây dựng tối thiểu là 140m2, diện tích đất tối thiểu là 500m2; khu vực miền núi: Quy mô tối thiểu 80 chỗ ngồi với diện tích xây dựng tối thiểu là 120m2, diện tích đất tối thiểu là 300m2; khu vực đô thị: áp dụng tiêu chí của khu vực đồng bằng. Tuy nhiên, đối với những khu phố quá khó khăn về quỹ đất thì có thể vận dụng linh hoạt, song phải đáp ứng đủ điều kiện tổ chức các buổi họp, hội nghị của toàn khu phố. Các công trình NVH phải được trang bị đầy đủ nội thất thiết yếu (bàn, ghế ngồi, bục phát biểu, phông, rèm, sân khấu...); xây dựng đảm bảo kết cấu vững chắc, bền lâu (móng cứng đủ điều kiện chịu lực, tường xây gạch chỉ, nền lát gạch, mái cứng...). Về kinh phí, ngân sách tỉnh hỗ trợ cho xây dựng NVH thôn, mức hỗ trợ tối đa cho mỗi NVH thôn xây mới là 750 triệu đồng (bao gồm cả mặt bằng xây dựng, các công trình phụ trợ và thiết bị).
Chủ trương xây dựng NVH trên địa bàn tỉnh đã nhận được sự thống nhất cao của các cấp, các ngành, đặc biệt đã nhận được sự ủng hộ của đông đảo nhân dân. Ngay từ khi bắt tay vào thực hiện chương trình, cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể các huyện, thị xã, thành phố đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đến cán bộ, đảng viên và đông đảo quần chúng nhân dân về chủ trương, mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng NVH thôn, khu. Từ đó đã tạo được sự đồng tình của đông đảo nhân dân, phát huy các nguồn lực trong dân. Một số địa phương đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân hiến đất, đổi đất; đóng góp tiền, ngày công lao động để xây dựng. Do vậy đã sớm bàn giao mặt bằng cho bên thi công theo tiến độ đề ra, đảm bảo đáp ứng quy mô về diện tích đất xây dựng và khuôn viên theo tiêu chí của tỉnh, điển hình như huyện Đông Triều, Tiên Yên, Vân Đồn, Hải Hà và TP Móng Cái... Trong quản lý đầu tư xây dựng, một số huyện, thị, thành phố giao cho UBND cấp xã làm chủ đầu tư, nhiều xã giao các thôn tự giải phóng và san lấp mặt bằng nên đã tạo được sự chủ động, sáng tạo trong triển khai công trình. Hầu hết các Ban giám sát cộng đồng ở xã phối hợp với Ban công tác Mặt trận thôn, khu để giám sát công trình, phát huy dân chủ, công khai theo Quy chế dân chủ. Đặc biệt, ngoài nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh 252,550 tỷ đồng, các địa phương đã trích ngân sách huyện, xã để bổ sung cho các công trình. Các địa phương tự cân đối ngân sách như Móng Cái, Hạ Long, Cẩm Phả đã chủ động bố trí kinh phí từ ngân sách và huy động nguồn lực xã hội hóa để xây dựng nhà văn hóa thôn, khu. Các huyện Đông Triều, Tiên Yên cân đối từ nguồn vốn ngân sách của địa phương, huy động thêm các nguồn lực khác để đầu tư công trình có quy mô lớn hơn, đẹp hơn so với quy định chung.
Quyết tâm về đích
Tìm hiểu về chương trình xây dựng NVH ở Hải Hà, chúng tôi đã được chứng kiến không khí khẩn trương trên các công trình. Từ bản Lý Quảng xa xôi (cách xa thị trấn Quảng Hà hàng chục km), tới các xã ven biển, thị trấn... đều thấy hình ảnh những người thợ xây miệt mài trong những công trình NVH. Đến thời điểm hiện tại, Hải Hà đã hoàn thiện 32 NVH, 12 NVH còn lại đang được hoàn thành những phần việc cuối cùng như trát tường, láng sân, làm hàng rào... Đồng chí Trần Văn Lâm, Bí thư Huyện ủy Hải Hà, cho biết: ''Chương trình xây dựng NVH được đông đảo người dân trên địa bàn huyện hoan nghênh, hưởng ứng. Nhờ vậy mà hơn 40 NVH của huyện đã được xây dựng mà không mất kinh phí đền bù, giải phóng mặt bằng. Người dân sẵn sàng hiến đất xây dựng NVH. Do được sự đồng tình, ủng hộ đó mà Hải Hà nhanh chóng triển khai xây dựng các NVH. Đến 25-4, chúng tôi sẽ bàn giao toàn bộ các NVH xây mới cho các thôn, khu''.
Để chương trình xây dựng NVH hoàn thành đúng tiến độ đã đề ra, UBND tỉnh đã nhanh chóng phân khai kinh phí cho các địa phương. Tháng 11-2010, tỉnh phân bổ 102,8 tỷ đồng; tháng 2-2011 phân bổ tiếp 149,750 tỷ đồng. Các địa phương có trách nhiệm chủ động trong việc bố trí mặt bằng xây dựng, thiết kế, tổ chức xây dựng, mua sắm thiết bị, quản lý sử dụng, thanh quyết toán kinh phí xây dựng. Đến thời điểm 1-3-2011 toàn tỉnh có 482 NVH thôn khu đang triển khai xây mới. Các NVH này cơ bản đảm bảo được quy mô, diện tích theo tiêu chí mới. Tất cả các địa phương đã tích cực chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ xây dựng, dự kiến sẽ hoàn thành trong tháng 4-2011. Điển hình tại một số địa phương sớm có 100% số NVH đã được triển khai xây dựng như: Đông Triều (69/69); Uông Bí (22/22); Cô Tô (6/6); Tiên Yên (36/36); Hải Hà (44/44); Móng Cái (6/6); Yên Hưng (34/34)... Các địa phương có tiến độ xây dựng NVH còn chậm hoặc tỷ lệ đạt thấp cũng đang chạy đua với thời gian để về kịp đích. Cụ thể như huyện Ba Chẽ tại thời điểm đầu tháng 3 mới khởi công xây dựng 13/64 NVH nhưng đến nay huyện đã dồn mọi nguồn lực, khắc phục khó khăn, đến 20-3 đã tổ chức khởi công được 64/64 nhà. Hiện nay, cấp ủy, chính quyền và nhân dân Ba Chẽ đang tập trung giám sát, đốc thúc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng các NVH.
Với quy mô đã thực hiện, các NVH được xây mới trên địa bàn tỉnh sẽ cơ bản đáp ứng được các yêu cầu sinh hoạt tối thiểu của khu dân cư, là nơi hội họp, sinh hoạt của các đoàn thể nhân dân; triển khai các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị do cấp trên giao. Đồng thời, các NVH cũng chính là nơi tổ chức các hoạt động các phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao, vui chơi, giải trí, nơi sinh hoạt của các câu bạc bộ... thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia sinh hoạt, góp phần nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần cho nhân dân.
