Nhằm khai thác tốt các nguồn lực lao động, đất đai để xây dựng nông thôn mới (NTM), giúp nông dân ổn định đời sống, thời gian qua, huyện Tiên Yên đã có những chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu sản xuất nông nghiệp, tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới sản xuất hàng hoá nông sản có giá trị kinh tế cao. Rõ nét nhất có thể thấy được, đó là diện tích đất nông nghiệp không tăng, nhưng giá trị sản xuất nông nghiệp tăng đều qua từng năm. Và hướng đi này sẽ là nền tảng, là động lực để huyện Tiên Yên xây dựng NTM bền vững trong thời gian tới.
Tiên Yên được biết đến là huyện có địa hình phức tạp, nhiều đồi núi, là nơi sinh sống của 13 dân tộc khác nhau, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Tuy nhiên, do trình độ sản xuất của người dân còn thấp, không đồng đều, chủ yếu bằng kinh nghiệm, nên những năm trước đây bà con nông dân trên địa bàn huyện “một nắng, hai sương” với đồng ruộng nhưng hiệu quả sản xuất nông nghiệp vẫn thấp. Xác định rõ thuận lợi và khó khăn của địa phương, huyện Tiên Yên đã xây dựng nghị quyết chuyên đề về chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp trên cơ sở phát huy nội lực. Huyện đã tập trung các nguồn vốn đầu tư của Nhà nước vào xây dựng thuỷ lợi để chủ động tưới tiêu. Cụ thể từ 2006 đến 2010 huyện đã xây dựng được 327km kênh mương, trong đó kênh cấp 1 dài 144km. Riêng năm 2011, hệ thống kênh mương của huyện được đầu tư 8 dự án lớn với tổng vốn 10,464 tỷ đồng.
Cùng với đó huyện còn tích cực chỉ đạo người dân phát triển kinh tế toàn diện bằng cách tính toán và xác định cây trồng thích hợp để tập trung đầu tư; cũng như áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Huyện phối hợp với Sở NN&PTNT, các đoàn thể của tỉnh mở nhiều lớp tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ, xây dựng các mô hình trình diễn về trồng trọt và chăn nuôi giúp bà con nông dân biết cách thâm canh tăng vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất. Các giống mới có năng suất, chất lượng cao đã dần thay thế các giống cũ thoái hoá. Trong năm 2011, huyện đã tiếp nhận hơn 30.000kg giống mới, thực hiện 8 mô hình thâm canh các giống lúa, ngô chất lượng cao. Qua đó, lúa đều đạt năng suất trên 60 tạ/ha và ngô đạt trên 52 tạ/ha. Tỷ lệ quay vòng đất cũng tăng gần gấp 2 so với trước. Nhờ vậy, những năm gây đây Tiên Yên liên tiếp giành được thắng lợi trên lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, tổng diện tích gieo trồng của huyện đã nâng lên 5.439ha, thu hoạch được sản lượng lương thực (quy thóc) 16.368 tấn, các chỉ tiêu này đều vượt kế hoạch đề ra.
Anh Nông Văn Quý, thôn Hà Giàn, xã Đông Ngũ – một trong những hộ gia đình đầu tiên trong huyện đưa mô hình nấm Linh Chi vào sản xuất tâm sự: Ban đầu tôi nghĩ làm mô hình mới phải đầu tư nhiều khó làm, không biết hiệu qua ra sao, nhưng được cán bộ Phòng nông nghiệp của huyện vận động, hướng dẫn kỹ thuật cấy và chăm sóc, nên gia đình tôi đã mạnh dạn vay vốn 40 triệu đồng về dựng nhà xưởng, mua thiết bị làm thử. Đến nay, gia đình có khoảng 9.000 bịch nấm Linh Chi, mặc dù mới đưa vào trồng thử song tôi tin tưởng rằng mô hình mới này sẽ mang lại giá trị kinh tế cao.
Song song với chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, huyện Tiên Yên còn nỗ lực phát triển đàn gia súc, gia cầm, đưa chăn nuôi trở thành một ngành sản xuất chính, không chỉ phục vụ nhu cầu tại chỗ của người dân mà còn trở thành hàng hoá, đặc biệt là chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà, dê góp phần nâng cao thu nhập. Huyện tập trung xây dựng và phát triển giống gà Tiên Yên vốn đã có thương hiệu, được thị trường ưa chuộng; đưa một số mô hình động vật nuôi như nhím, hon, chồn nhung đen vào nuôi thử nghiệm ban đầu cho kết quả khả quan. Từ sự quan tâm tạo sức bật cho ngành chăn nuôi, đến nay huyện đã có trên 157.000 con gia cầm các loại; 7.600 con trâu, bò; 22.600 con lợn đàn dê có 1.397 con. Chất lượng nguồn thực phẩm được nâng cao, đầu ra ổn định đã góp phần đưa nền kinh tế chăn nuôi của Tiên Yên đi lên.
Ngoài thế mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp, một trong những thế mạnh tiếp theo của huyện là phát triển nuôi trồng thuỷ sản. Đây cũng là thành công đáng kể của huyện trong những năm qua nhằm phá thế độc canh cây lúa và hoa mầu để khai thác hết tiềm năng đất đai. Bằng cách mạnh dạn chuyển đổi diện tích trồng cây nông nghiệp kém hiệu quả và ao hồ bỏ hoang sang nuôi trồng thuỷ sản, phát triển kinh tế trang trại… nhiều mô hình mới đã được đưa vào triển khai như: mở rộng mô hình nuôi cá rô phi đầu vuông, rô phi đơn tính. Trong năm 2011, sản lượng thuỷ sản của huyện đạt 2.450 tấn, vượt hơn cùng kỳ. Trong đó, riêng sản lượng nuôi trồng đạt 443 tấn.
Ông Lý Quốc Bảo, Chủ tịch xã Hải Lạng cho biết: Nhờ những giải pháp tích cực của huyện đã phần nào giúp người nông dân thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn chuyển đổi để phát triển kinh tế gia đình. Cụ thể như xã Hải Lạng đã và đang có những bước chuyển mạnh mẽ trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Diện mạo vùng nông thôn đang từng ngày khởi sắc. Mỗi gia đình, thôn bản đều bứt phá đi lên bằng sự năng động, phát huy nội lực để xây dựng cuộc sống mới ấm no, hạnh phúc.
Được biết, thời gian tới, trong công tác quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội, huyện Tiên Yên sẽ sớm hình thành một số vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá tập trung như: Vùng sản xuất lúa năng suất cao (lúa lai), lúa chất lượng cao, vùng chuyên rau màu sạch, vùng nuôi trồng thuỷ sản, vùng phát triển chăn nuôi… Trong đó, lúa là cây lương thực chính, sẽ dành diện tích thích hợp để bố trí theo 2 hướng là sản xuất lúa có năng suất cao và lúa hàng hoá chất lượng cao. Phát triển chăn nuôi ra ngoài khu dân cư nhằm đảm bảo vệ sinh môi trường, sản xuất hàng hoá, ổn định và bền vững, đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho người tiêu dùng. Từng bước tổ chức lại sản xuất chăn nuôi theo hướng gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm, bảo đảm an toàn dịch bệnh, vệ sinh thú y, bảo vệ môi trường nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và vệ sinh an toàn thực phẩm. Vùng thuỷ sản, chỉ đạo thâm canh tăng năng suất trên diện tích mặt nước hiện có, quy hoạch thành các khu nuôi thuỷ sản tập trung…
Đỗ Linh