Hiện 128/186 xã, phường, thị trấn của tỉnh là miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo. Đời sống, giao thông đi lại của bà con nhân dân ở các xã này còn khó khăn.
Trước đây hệ thống y tế tuyến xã trên địa bàn tỉnh còn nhiều hạn chế: xuống cấp về cơ sở hạ tầng, thiếu trang thiết bị, chất lượng cán bộ không cao... Bởi vậy, khi ốm đau, bà con ít đi khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế, trừ trường hợp bệnh khá nặng. Đây là những nguyên nhân ảnh hưởng không nhỏ tới mô hình bệnh tật của tỉnh, đòi hỏi công tác chăm sóc sức khoẻ cho người dân phải ngày một đồng bộ, hoàn chỉnh đảm bảo hơn ở cả vùng nông thôn và thành thị. Để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khoẻ cho người dân, đảm bảo cho người dân thuận lợi trong tiếp cận với các dịch vụ y tế, nhiều năm qua, tỉnh đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp, trong đó có việc củng cố nâng cao chất lượng hệ thống y tế tuyến xã.
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu và lãnh đạo tỉnh thăm bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa huyện Vân Đồn, tháng 3-2009.
Năm 2002, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh đã ra thông tư, kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 06/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về củng cố hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở; Ban Thường vụ Tỉnh uỷ ra Nghị quyết 14/NQ-TU về phát triển sự nghiệp y tế đến năm 2010; năm 2006, UBND tỉnh phê duyệt đề án phấn đấu đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm 2015 v.v... Đây là những ''cú huých'' quan trọng tạo chuyển biến cho hệ thống y tế tuyến xã. Việc củng cố, nâng cao chất lượng y tế tuyến xã được các cấp, các ngành vào cuộc. Ban Chỉ đạo chăm sóc sức khoẻ ban đầu ở tất cả các xã, phường nhanh chóng được thành lập và củng cố kiện toàn với sự tham gia của nhiều ban ngành, đoàn thể. Để đào tạo bác sĩ cho tuyến xã, tỉnh phối hợp với các trường đại học y mở lớp đào tạo bác sĩ theo hệ cử tuyển, đào tạo bác sĩ theo địa chỉ v.v... Nhờ vậy đến nay, 133 xã, phường trong tỉnh đã có bác sĩ biên chế. Với những xã, phường còn thiếu bác sĩ, Sở Y tế chỉ đạo các đơn vị y tế tuyến huyện tăng cường bác sĩ cho tuyến xã, đồng thời phối hợp với các đơn vị lực lượng vũ trang triển khai mô hình quân, dân y kết hợp tại các xã, nhằm đảm bảo 100% xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh có bác sĩ làm việc. Bên cạnh đó, mỗi năm trạm y tế các xã cử hơn 100 lượt cán bộ y tế đi tập huấn kiến thức về các dịch bệnh, khám, chữa bệnh cho bệnh nhân... nhằm nâng cao trình độ, năng lực cho cán bộ y tế xã. Đội ngũ y tá thôn bản cũng được các địa phương quan tâm. Trước đây chỉ có các thôn, bản vùng sâu, vùng xa mới có nhân viên y tế, thì nay 1.577 thôn, khe, bản có cán bộ y tế. Đây là lực lượng quan trọng luôn bám sát dân, góp phần làm thay đổi nhận thức của bà con về chăm sóc sức khoẻ ban đầu, kịp thời báo cáo nếu có biểu hiện của dịch bệnh, sơ cứu bệnh nhân... giúp ngăn chặn không để dịch bệnh xảy ra từ cơ sở.
Cùng với sự chăm lo phát triển nhân lực, ngành Y tế và các địa phương còn quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho các trạm y tế. Nhiều trạm được xây mới, sửa chữa khang trang, như trạm y tế các xã: Đồng Sơn, Kỳ Thượng (Hoành Bồ); Quảng Sơn (Hải Hà)... Hiện toàn tỉnh có khoảng 40% số trạm được xây dựng đạt chuẩn quốc gia; 100% các trạm y tế xã được đầu tư đồng bộ dụng cụ cơ bản và bộ dụng cụ chuyên khoa Tai - Mũi - Họng, Mắt... kịp thời đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh thông thường của nhân dân. Trước đây chỉ 50% các trạm y tế xã, phường có khu phụ trợ (bếp ăn, nhà vệ sinh, nhà kho), thì nay đã tăng lên trên 81%. Nhờ đó, người dân nằm điều trị tại trạm thuận tiện hơn trong sinh hoạt. Để giúp bà con giảm bớt chi phí thuốc men, đồng thời có ý thức hơn trong chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của chính mình, những năm gần đây cán bộ y tế các xã, phường, thị trấn còn quan tâm xây dựng vườn thuốc nam, qua đó hướng dẫn, tuyên truyền cho bà con trong xã trồng và sử dụng thuốc nam chữa bệnh một cách có hiệu quả. Hiện toàn tỉnh có 121/186 trạm y tế đạt chuẩn quốc gia về y tế xã.
Với những chuyển biến mạnh mẽ, trạm y tế xã ngày càng tạo được niềm tin cho người dân. Số người đến khám bệnh ở tuyến xã tăng dần, góp phần giảm tải cho các trung tâm y tế huyện và bệnh viện tuyến tỉnh... Các chương trình mục tiêu y tế quốc gia như: tiêm chủng mở rộng, phòng chống sốt xuất huyết, phòng chống lao, chăm sóc sức khoẻ sinh sản... ngày càng thực hiện có hiệu quả hơn. Hàng năm, số trẻ em đi tiêm phòng luôn đạt tỷ lệ trên 95%; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm từ 28% (năm 2001) xuống còn 19,6% (năm 2008); tuổi thọ trung bình của người dân trong tỉnh tăng từ 69,3 tuổi (năm 2001) lên 73 tuổi (năm 2008)... Sự thay đổi đồng bộ của y tế tuyến xã đã giúp tỉnh làm tốt công tác kiểm soát dịch bệnh trên địa bàn. Mặc dù những năm gần đây tình hình dịch bệnh trong cả nước có nhiều diễn biến phức tạp, Quảng Ninh lại là tỉnh du lịch, giao lưu buôn bán qua biên giới, song việc kiểm soát dịch bệnh vẫn được thực hiện một cách nghiêm ngặt, không để dịch lớn xảy ra.
