Mỗi khi nhắc đến những cái tên như: Bản Làng, Nà Luông, Mạ Chạt (xã Vô Ngại)… không ít người phải lắc đầu, nhăn nhó: “Đường vào đó vừa xa, vừa khó đi. Ô tô không vào được đâu”.
Thế mà, ở những nơi này chỉ trong vòng chưa đầy 4 tháng, nhiều ngôi nhà mới cho người nghèo đã mọc lên theo đúng kế hoạch, đưa Bình Liêu trở thành địa phương đầu tiên trong nhóm 7 huyện khó khăn khi thực hiện chương trình này của tỉnh về đích trong việc hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở. “Có gì đâu. Khi hiểu được ý nghĩa của chương trình, bà con tự bảo nhau, giúp đỡ nhau làm đấy. Chỉ cần trong bản có 1 hộ nghèo được hỗ trợ xây nhà là cả bản tập trung giúp ngay” - Ông Nguyễn Văn Mộc, Chủ tịch UBND xã Vô Ngại (Bình Liêu) hồ hởi khoe.
Ngôi nhà mới của vợ, chồng anh Cam Văn Lộc, bản Tùng Cầu, xã Vô Ngại được xây dựng từ nguồn hỗ trợ của T.Ư, của tỉnh và vay mượn của anh em, bà con trong bản.
Không phải là xã nghèo và khó khăn nhất của Bình Liêu nhưng Vô Ngại vẫn còn tới 207 hộ nghèo trên tổng số 820 hộ dân. Xã có 5 dân tộc: Tày, Dao, Sán Chỉ, Kinh, Hoa cùng sinh sống. Những hộ được nhận hỗ trợ đợt này nằm rải rác ở 15 thôn, bản. Bản ít nhất là 1 hộ, còn nhiều nhất là 12 hộ. “Với đồng bào dân tộc, hỗ trợ gì hay tặng gì nên vận động bà con cùng tham gia, đóng góp. Muốn bà con tham gia nhiệt tình thì phải cho bà con tận mắt thấy, bà con hiểu thì bà con mới làm theo” - Ông Nguyễn Văn Mộc chia sẻ. Để bà con “tận mắt thấy”, cấp ủy, chính quyền xã đã tổ chức họp, phân công cán bộ xuống các thôn, bản, kết hợp với cán bộ thôn tổ chức khảo sát các đối tượng hộ nghèo. Trên cơ sở đó, tiến hành mở hội nghị tại các thôn bản để đánh giá, bình xét các đối tượng khó khăn về nhà ở; chốt danh sách đề nghị cấp trên hỗ trợ. Sau khi có ý kiến của huyện, xã tiến hành công bố công khai danh sách những hộ được hỗ trợ. Ban chỉ đạo cấp xã đã chọn lựa một số hộ để vận động làm điểm; phân công cán bộ trực tiếp phụ trách từng thôn, bản; thành lập tiểu ban tiếp nhận nguyên vật liệu từ các nguồn cung cấp của huyện để cấp phát cho bà con theo đăng ký; đồng thời, yêu cầu mỗi hộ được hỗ trợ đều phải đăng ký thời gian khởi công, dự kiến thời gian hoàn thành. Với những hộ nằm ở thôn, bản xa, gặp khó khăn trong vận chuyển nguyên vật liệu, Ban chỉ đạo xã đã phân công trưởng bản có trách nhiệm vận động bà con trong bản giúp gia đình vận chuyển vật liệu. “Năm 2004, một số hộ trong xã cũng đã được nhận hỗ trợ từ chương trình hỗ trợ cải thiện nhà ở cho hộ nghèo của tỉnh nhưng cách làm lúc bấy giờ huyện vận động lực lượng bộ đội trực tiếp đến xây nhà cho bà con rồi “chìa khóa trao tay” nên trong đợt triển khai này không ít hộ có tư tưởng trông chờ, ỷ lại. Với những hộ như vậy, xã lại nhờ các đồng chí cán bộ đoàn thể, cộng tác viên ở thôn, bản tuyên truyền, giải thích. Cuối cùng bà con cũng hiểu” - Ông Mộc cho biết thêm.
Gia đình ông Tằng Quay Mềnh, hộ duy nhất ở thôn Mạ Chạt nhận hỗ trợ đợt này khi được phổ biến chủ trương xóa nhà tạm cho hộ nghèo của T.Ư, của tỉnh đã rất vui vẻ, hồ hởi nhưng lại có ý chờ đợi xã cho người đến xây giúp. Không để tư tưởng ỷ lại này lan sang những hộ ở thôn bản khác, xã đã cử ngay cán bộ xuống vận động, giải thích để hộ ông Mềnh chủ động xây nhà. Với quan điểm thiếu gì giúp nấy nhưng điều kiện là gia đình được hỗ trợ phải tích cực tham gia vào, xã đã trích từ Quỹ vì người nghèo hỗ trợ gia đình ông Mềnh 500.000 đồng; chỉ đạo Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh cùng bà con trong thôn đến giúp vận chuyển vật liệu. Đoạn đường nào đi được bằng phương tiện nào thì dùng phương tiện ấy chở, lúc chở bằng xe máy, lúc chở bằng xe bò, thậm chí là vác bằng sức người. “Không phải nhà của chúng nó mà chúng nó làm hăng thế. Đây là nhà của tao, tao phải làm thôi. Lúc ấy không nghe cán bộ, bây giờ tao làm gì có nhà to, đẹp, chắc chắn thế này để mà ở” - ông Mềnh nói vậy rồi cười khề khà. Bằng nguồn hỗ trợ của cấp trên cộng với sự giúp đỡ của xã, thôn và vay mượn anh em, họ hàng, ông Mềnh đã xây dựng được ngôi nhà rộng 45m2, lợp ngói. Giờ đây ngôi nhà của gia đình ông nổi bật nhất trong bản.
Bằng cách “cầm tay chỉ việc”, lấy “người thực, việc thực” để tuyên truyền, cán bộ xã đã giúp tư tưởng của bà con được khai thông. Nhờ thế, đợt hỗ trợ lần này, Vô Ngại đã không còn chuyện “xã giục khởi công, bà con bảo phải đợi được tuổi” như trước nữa. Cả 47 hộ được hỗ trợ đều chủ động vay mượn, vận động anh em, họ hàng giúp đỡ để xây ngôi nhà đẹp, chắc chắn và rộng rãi hơn so với mức quy định tối thiểu của tỉnh (diện tích tối thiểu cho mỗi căn nhà là 25m2). Cả xã chỉ có 2 hộ xây nhà diện tích từ 25-30m2; 6 hộ xây diện tích từ 30-45m2 và 39 hộ xây diện tích từ 45-60m2. Được hỗ trợ lớn, đợt này xã có 30 hộ lợp ngói và 17 hộ xây nhà mái bằng.
Theo chủ trương của huyện Bình Liêu, với số kinh phí hỗ trợ của T.Ư, của tỉnh, huyện sẽ đứng ra làm cầu nối giúp bà con tìm nguồn cung cấp vật liệu đảm bảo về giá cả và chất lượng. Thế nhưng triển khai đúng giai đoạn tỉnh đang khởi công làm QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái nên việc cung cấp vật liệu theo kế hoạch và tiến độ xây dựng gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại. Trong khi đó, mục tiêu của huyện, xã đề ra là phải hoàn thành hỗ trợ nhà ở cho bà con xong trước mùa mưa. Trước tình hình đó, cấp ủy đảng, chính quyền xã đã vận động bà con chủ động tận dụng, khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ. Nhờ sáng tạo trong chỉ đạo, điều hành mà 47 ngôi nhà cho người nghèo ở Vô Ngại dù ở bản gần hay bản xa nhất, khó khăn nhất như Bản Làng, Nà Luông, Mạ Chạt cũng hoàn thành đúng tiến độ chung của toàn huyện. Điều này không chỉ sớm mang lại niềm vui cho người nghèo mà còn có ý nghĩa đặc biệt hơn khi giúp hàng chục hộ nghèo ở Vô Ngại được sống trong những ngôi nhà chắc chắn, an toàn trước mùa mưa bão năm nay.
