Bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi điều khiển xe máy (thậm chí cả xe đạp) là chuyện hiển nhiên ở nhiều nước trên thế giới. Ở VN, việc quy định đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy đã "quá tam ba bận" (trong các năm 1998, 2001 và 2003), nhưng đều thất bại. Vì vậy, lần này Chính phủ đã vào cuộc một cách quyết liệt và thực hiện một cách triệt để nhất.
Tuy nhiên, để tránh việc thực hiện mang tính phong trào, đối phó, chuyên đề này xin đưa ra toàn cảnh bức tranh thị trường MBH hiện nay ở VN, đồng thời đưa ra một số những giải pháp góp phần nhỏ để chủ trương này mang lại hiệu quả.
Người bán, người mua đều phớt lờ chất lượng
Chất lượng chiếc MBH đã trở thành thứ yếu dù nó sinh ra là để bảo vệ đầu, hạn chế thương vong khi bị tai nạn giao thông. Bà Bùi Thị Lan - người bán MBH trên QL1A (đoạn qua Đà Nẵng) - vặc lại phóng viên chúng tôi: "Tui bán MBH cũng như bán rau, kiếm lời vài đồng. Toàn là MBH giá rẻ, ai thích thì mua. Đến thời điểm này thì chưa có ai hỏi nguồn gốc, chất lượng kỹ như chú cả".
Cơ hội kinh doanh ngàn năm có một
Với dự đoán sức cầu khẩn cấp trong vòng 5 tháng vào khoảng 30 triệu chiếc MBH, những ngày gần đây, MBH được coi là cơ hội kinh doanh nghìn vàng. Trên khắp cả nước các điểm bán MBH mọc như nấm sau mưa.
Theo Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, hiện có 160 cửa hàng kinh doanh MBH. Đây cũng là cơ hội làm ăn nên các cửa hàng đều nhập nhiều loại hàng có nguồn gốc và cả hàng trôi nổi.
Một chủ cửa hàng ở phố Huế (xin không nêu tên) cho biết, MBH không rõ xuất xứ giá rẻ lại có lời nhiều hơn. MBH của nhà máy chỉ được ăn hoa hồng, họ lại tăng giá nên không lãi nhiều. Bán MBH rẻ tiền vừa đắt hàng, vừa lãi nhiều hơn.
Tại Đà Nẵng, MBH được chồng chất, treo mắc la liệt, khắp nơi trên hè phố, cửa hàng mặt tiền các đường Hùng Vương, Lý Thái Tổ, Ông Ích Khiêm... Người bán cũng chẳng cần nhiều lời mời chào, chèo kéo.
Buôn bán MBH trở thành món hàng thời thượng, đắt khách. Không chỉ nội thành mà ở vùng ven, trên các tuyến đường tỉnh, QL1A, 14B, người dân cũng tranh thủ treo lủng lẳng MBH để bán cho người đi đường.
Sáng 31.8, tại khu trung tâm chợ Cốc Lếu (Lào Cai), xuất hiện thêm nhiều chủ hàng kinh doanh MBH và tấp nập khách hàng.
Tại sạp hàng Thu Hương, số nhà 032 phố Cốc Lếu, nhiều nhất là mũ nhãn hiệu Amoro, có tem hẳn hoi, loại rẻ nhất là 55 ngàn đồng, cầm lên nhẹ, mỏng, gõ kêu boong boong, dùng hai tay ấn nhẹ miệng mũ thấy biến dạng, bóp nhẹ màn kính nhựa trước mặt thấy mềm như vỏ chai nước Lavie.
Cô nhân viên bán hàng nói mũ 55 ngàn là hàng Trung Quốc, nhập từ bên kia về, chúng em chỉ lãi có 5 ngàn thôi, nhưng trả 30 ngàn cũng bán. Đa số khách hàng chọn mua loại mũ rẻ.
Ngày 3.9, phóng viên chúng tôi chạy xe gắn máy dọc đường Nguyễn Văn Linh, từ khu vực Phú Mỹ Hưng, quận 7 qua quận 8, đến huyện Bình Chánh đường đi Gò Công (TPHCM) nhận thấy: Dọc tuyến đường gần 20 cây số có khoảng 15 điểm bán MBH tự phát. Các điểm bán mũ vải, bán kính đeo mắt cũng nhân cơ hội này chuyển sang kinh doanh MBH.
Có những nơi điểm bán MBH còn nhiều hơn cả điểm bán bánh trung thu, treo hàng chục đến cả trăm chiếc, màu sắc sặc sỡ... Người mua cũng khá tấp nập. Giá MBH chỉ vài chục ngàn một chiếc.
Tại TPHCM cũng đang nở rộ các điểm bán MBH tự phát với giá rẻ trên nhiều tuyến đường như Phạm Hồng Thái, Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ (quận 3), Châu Văn Liêm, Hải Thượng Lãn Ông (quận 5)...
Dĩ nhiên, chất lượng các loại MBH bày bán ở đây bị thả nổi. Các loại MBH giả nhãn hiệu, hàng Trung Quốc nhập lậu được công khai tiêu thụ. Nhiều loại MBH hiệu Amoro, Honda nhưng giá bán chỉ vài chục ngàn đồng/chiếc. Rõ ràng biết hàng giả nhãn hiệu nhưng vẫn có người mua.
Ở ĐBSCL, MBH được bán xen tại các tiệm tạp hoá, nhà sách tư nhân, điểm sửa xe máy... xuất hiện khá nhiều. Trên QL1A (đoạn thuộc Hậu Giang) xuất hiện hàng chục điểm bán MBH di động.
Nhãn hiệu MBH bày bán rất đa dạng. Từ các thương hiệu có tiếng như Azura, Andes...; mũ của các hãng sản xuất xe máy (Honda, Yamaha...) tới MBH không nhãn mác giá chỉ 45.000 đồng/chiếc.
Anh Trần Văn Y (thợ vá xe trên QL1A, đoạn thuộc Hậu Giang) đã tranh thủ thời cơ bán kèm MBH bởi: "Nhiều người đi đường không đội MBH, thấy có CSGT kiểm tra nên tạt vào mua, bán cũng tốt, không sợ ế"!
Theo các chủ cửa hàng MBH ở Cần Thơ, Kiên Giang, Hậu Giang..., các loại MBH giá bình dân dưới 100.000 đồng/chiếc bán chạy nhất vì không ít người mua MBH chỉ để đối phó với CSGT chứ không phải để bảo vệ... đầu.
Gần như những người buôn bán không mấy quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc của MBH. Họ chỉ thuận mua vừa bán theo yêu cầu của thượng đế.
Rẻ, đẹp và tránh bị phạt
Đây là 3 tiêu chí mà khá nhiều người mua MBH hiện nay quan tâm nhất. Số người mua MBH quan tâm đến chất lượng không nhiều. Tại điểm bán hàng tự phát trên đường Trường Chinh (Đà Nẵng), anh Thanh Bình - công nhân ngành điện - cho biết: "Mua MBH để đối phó với công an khỏi phạt thì việc gì phải mua loại giá cao. Các loại MBH 50.000 - 60.000 nhưng vẫn đẹp, đúng kiểu dáng như thế này là được rồi".
Cùng ý kiến này, chị Kiều Ngân - nhà ở đường Hoàng Văn Thụ - cho rằng: "Mua MBH để công an không phạt, gửi ngoài bãi xe có mất cũng không tiếc thì chọn loại giá vừa như thế này là được rồi. Mua loại 150.000 - 200.000 đồng/chiếc, treo trên xe khi gửi xe chắc chắn sẽ bị mất".
Chính vì thế nhiều cửa hàng bán MBH dọc các tuyến đường trong TP như ngã tư Hàng Xanh, đường Điện Biên Phủ, Hoàng Hoa Thám, Trường Chinh (TPHCM), thậm chí điểm tự phát tại các lề đường đều chỉ bày bán những loại MBH giá rẻ 50.000 - 70.000 đồng, song đang thu hút đông đảo người mua. Hầu hết người bán lẫn người mua MBH không chú ý đến chất lượng, mà chỉ tập trung săm soi kiểu dáng, màu sắc.
