Vượt qua chặng đường khoảng 15km từ thị trấn Cái Rồng, trung tâm huyện Vân Đồn, chúng tôi mới đến được Đài Chuối, thôn khó khăn nhất ở xã Vạn Yên. Hầu hết những người dân sống ở thôn Đài Chuối đều là dân xây dựng kinh tế mới từ TP Hải Phòng đến đây.
Và cũng từ đó đến nay, nỗi khát khao thôn có điện lưới của bà con cũng vẫn chưa thành hiện thực. Năm 2009, bà con trong thôn khấp khởi mừng thầm, vì có cán bộ huyện đến đo đạc khảo sát để chuẩn bị kéo điện về thôn. Thế nhưng, điện chỉ về đến thôn Đài Làng (cách Đài Chuối khoảng 3km) rồi dừng lại...
Phần lớn các cánh đồng ở Đài Chuối đều kém hiệu quả.
Đài Chuối có 38 hộ dân, nhưng có 7 hộ nghèo, còn lại hầu hết là các hộ cận nghèo, hoặc mới thoát nghèo. Người dân ở đây chủ yếu sinh sống bằng nghề trồng lúa, trồng cam. Nhưng từ lâu các vườn cam đã chết và nhiều ha ruộng lúa không trồng cấy được phải nhường chỗ cho cỏ lác vì bị chua phèn do xâm thực của nước mặn nhiều năm trước đây. Năm 2005 huyện Vân Đồn đã đầu tư cho Đài Chuối một con đường giao thông dài khoảng 3km nối liền với trung tâm xã và một tuyến đê ngăn mặn dài khoảng 500m. Thế nhưng do ảnh hưởng của nước mặn nhiều năm trước, nên chỉ có khoảng 30/60 ha ruộng canh tác của Đài Chuối là có thể tạm trồng cấy được với năng suất thấp, khoảng hơn 3 tấn thóc/ha, có chỗ chỉ đạt khoảng hơn 1 tấn thóc/ha.
Chúng tôi dừng chân ở gia đình ông Lâm Ngọc Đoàn, là hộ khá trong thôn. Vì biết làm ăn và phát triển kinh tế, nhà ông Đoàn gần như là trung tâm văn hóa của thôn. Buổi tối, bà con đến tụ tập ở nhà ông rồi bàn bạc đủ thứ chuyện trên đời. Mỗi lần như vậy. Ông Đoàn thường chiêu đãi bà con khoảng 2 tiếng xem ti vi, nhưng thường chỉ xem phim, chứ ít khi xem chương trình thời sự, bởi ngại cho chủ nhà tốn nhiều tiền xăng vì phải chạy máy phát điện. "Vậy mà cũng mất toi 1,2 triệu đồng tiền xăng mỗi tháng rồi, thường là nhiều hơn". Ông Đoàn nói tiếp: "Này nhé, xăng vào đến Đài Chuối tính ra là 20 nghìn đồng/lít, vậy mà có hôm còn không ai mang vào bán cho mà mua. Một tiếng chạy máy phát điện mất 1 lít xăng". Nhà ông Đoàn sắm được cái ti vi 14 inch, hiệu Daewoo, thỉnh thoảng ông lên phố huyện thấy thiên hạ xem ti vi cỡ lớn cả, ông Đoàn nghĩ đổi ti vi khác xem cho sướng, nhưng nghĩ tốn kém tiền xăng rồi lại thôi. Chị Nguyễn Thị Tuyến là hộ mới thoát nghèo của thôn, cho biết: "Bà con ở đây ước ao có điện lưới, ít nhất cũng là để xem ti vi. Mấy hôm nay thôn phát động bà con đóng góp ủng hộ đồng bào bị lũ lụt miền Trung, nhưng cái thông tin này chúng tôi cũng chỉ biết qua miệng ông trưởng thôn, chứ nào ai có được nghe đài, đọc báo gì đâu. Đã thế, đường sá ở đây đi lại khó khăn bà con cũng ít khi ra phố huyện, nên chẳng ai biết tin tức gì".
Gia đình ông Phạm Văn Một, cũng là hộ khá của Đài Chuối, do biết làm ăn lại nhận được khu ruộng tốt, nên các cánh đồng nhà ông Một đạt được năng suất khoảng 100kg thóc/sào. Dẫu như vậy nhưng thu nhập đó không thấm vào đâu khi nhà ông có 5 nhân khẩu được nhận 8 sào ruộng, nhưng chỉ có 4 sào cấy được vụ chiêm, còn chỉ cấy được vụ mùa, nên hàng năm gia đình ông Một thu được khoảng hơn tấn thóc. Dẫu là hộ khá, nhưng ông Một vẫn sống trong ngôi nhà tềnh toàng, cánh cửa chính nhà ông khi đóng gió vẫn lùa vào, vì cửa bị mối mọt chưa thay được. Mấy hôm nay, gia đình ông tấp nập chuẩn bị xây nhà cho cậu con trai vừa đi nghĩa vụ quân sự về, lại sồn sồn đòi cưới vợ. Ông Một than thở: "Ở đây xây cái nhà cấp 4, bằng gạch ba banh mà người ta cũng lời qua tiếng lại. Nhà tôi chật lắm, con lấy vợ về biết ở đâu. Nhưng xây nhà, dân tình họ cứ bảo nhà tôi là giàu, chứ có biết đâu tôi phải cắm sổ đỏ vào ngân hàng mới có tiền". Trước đây để cải thiện thêm kinh tế gia đình, ông Một thường mang lưới ra biển đánh cá. Hôm đánh được nhiều cá, ông đem bán cá để đổi lấy vài lạng thuốc lào hút cho đỡ buồn. Nhưng bây giờ bãi biển chia cho các hộ nuôi hải sản hết rồi, đành phải trông chờ vào mấy sào ruộng thôi.
Các mương dẫn nước ở Đài Chuối ít phát huy tác dụng.
Trong chương trình xoá nhà tạm theo Nghị quyết 167 của Chính phủ năm nay, xã Vạn Yên có 40 hộ được xoá nhà tạm, thì riêng thôn Đài Chuối có 10 hộ. Một cán bộ xã Vạn Yên cho biết: "Đài Chuối là thôn xoá nhà tạm nhanh nhất của xã". Để đạt được điều này cũng một phần do người dân Đài Chuối biết đoàn kết giúp nhau xây nhà.
Gia đình anh Bùi Văn Chiến là một hộ nghèo ở Đài Chuối được xoá nhà tạm. Anh Chiến sức khỏe yếu, nhưng bù lại anh lấy được cô vợ rất biết thương chồng. Một mình vợ anh Chiến tần tảo làm mấy sào ruộng, rồi lại tranh thủ đi làm thuê để kiếm thêm vài trăm nghìn đồng/tháng, cốt để mua thêm thức ăn tẩm bổ cho chồng. Năm 2010, gia đình anh Chiến được xóa nghèo, vì đã được hỗ trợ xây nhà. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng bù lại anh Chiến sống vô tư nên cứ trẻ trung hơn so với tuổi. Ban ngày trong sân nhà anh Chiến lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười, một phần do vợ chồng anh Chiến sống cởi mở, một phần do gia đình anh Chiến sở hữu một giếng nước vừa trong vừa mát. Nước ở Đài Chuối rất hiếm vì hầu hết các giếng nước bị phèn chua do ảnh hưởng của ngập mặn, nên ban ngày khu nhà anh Chiến gần như trở thành trung tâm tụ họp của bà con trong thôn. Mọi người đến đây để tắm giặt, vui đùa, hoặc xách nước về nhà ăn, có hộ cách nhà anh Chiến đến mấy trăm mét cũng đến đây lấy nước. Nước ăn là như thế, còn nước phục vụ cấy trồng hầu như chỉ phụ thuộc vào thiên nhiên, vì các tuyến mương được xây ở thôn đa phần không có tác dụng dẫn nước, nên các cánh đồng chỉ cấy được một vụ, còn lại thì để làm chỗ chăn trâu bò, hoặc bà con đi lại trên ruộng như trên đường giao thông vì nhiều hộ không có đường về nhà mà phải tắt qua ruộng...
Dẫu nhiều năm nay, huyện Vân Đồn đã quan tâm nhiều đến Đài Chuối, thế nhưng cuộc sống của bà con vẫn không vươn lên được vì quá nghèo. Một yếu tố khác hạn chế sự phát triển kinh tế của Đài Chuối do Đài Chuối chưa được đầu tư điện lưới. Nhiều hộ muốn mở mang làm ăn kinh tế nhưng lại đành lắc đầu vì không có điện thì biết làm gì. Cuối cùng thì cái nghèo vẫn cứ bao vây bà con, khi cuộc sống còn thiếu thốn trăm bề.
