Thầy Tăng Sâm bừa cỏ ruộng dưa, lỡ tay làm đứt mất ít rễ, cha là Tăng Tích giận, cầm gậy đánh vào lưng. Tăng Sâm đau quá, ngất đi, mãi mới hồi tỉnh. Khi về đến nhà, liền thưa với cha rằng:
- Lúc nãy con có tội để đến nỗi cha phải đánh, làm đau tay cha, con thực lỗi đạo. Nói xong, lùi xuống, vừa gẩy đàn vừa hát, cố ý để cha nghe, biết là mình không còn đau đớn gì...
Đức Khổng Tử nghe thấy chuyện, bảo học trò cấm cửa không cho Tăng Sâm vào. Tăng Sâm tự nghĩ mình vô tội, nhờ bạn lại hỏi vì cớ gì mà ngài giận. Đức Khổng Tử nói:
- Ngày trước vua Thuấn phụng sự cha là Cố Tấu; lúc cha sai khiến gì thì luôn ở bên cạnh; lúc cha giận muốn giết thì lánh xa; cha đánh bằng roi vọt thì cam chịu, đánh bằng gậy thì chạy trốn. Thế nên ông Cố Tấu mới không mang tiếng là bất từ. Sâm nay thờ cha, để chiều cơn giận của cha mà chịu đòn đến nỗi ngất đi. Lỡ cha quá tay đánh chết thì có phải là làm cho cha mắc tội không?
Trong đám học trò của Đức Khổng Tử có kẻ từ lâu vốn đã ghen ghét Tăng Sâm nên nhân đó “té nước theo mưa” nói:
- Chuyện ấy đến mấy tên thư lại chốn công đường còn biết, Tăng Sâm lại không biết! Thế mà từ trước đến nay, thầy cứ lấy Tăng Sâm ra để làm gương cho chúng con...
Đức Khổng Tử nghe, ngạc nhiên:
- Ngươi nói mấy tên thư lại cũng biết là cớ làm sao?
- Dạ thưa, thầy không thấy là họ cũng bắt chước vua Thuấn, thấy quan trên sai khiến gì thì luôn ở bên cạnh; lúc quan trên giận thì lánh đi; quan trên quở mắng nhẹ thì cam chịu, nhưng nếu quan trên có ý xử phạt nặng thì tìm cách trốn tránh để quan trên khỏi mang tiếng là “cạn tàu, ráo máng”... Với cấp trên mà còn phụng sự như cha mẹ mình vậy, chẳng phải là người biết đạo sao?
Đức Khổng Tử ngồi im, vẻ mặt trầm ngâm! Chẳng biết ngài đang nghĩ gì nữa!!
