Nhân kỷ niệm 90 năm Cách mạng Tháng Mười Nga, tôi tìm đến Khách sạn chuyên gia Cẩm Phả (nay là Khách sạn Vân Long) để hiểu thêm về các chuyên gia Nga - những người tình nguyện sang Việt Nam giúp khảo sát địa chất, xây dựng các mỏ than hầm lò, lộ thiên.
Khách sạn Vân Long (TX Cẩm Phả) vẫn giữ nguyên phong cách kiến trúc Nga.
Năm 1971, khách sạn chuyên gia Cẩm Phả được thiết kế xây dựng theo kiến trúc Nga. Sau hơn 1 năm xây dựng, các khu nhà chính được hoàn thành và bắt đầu đưa chuyên gia về ở. Khi đó, khách sạn phục vụ một số chuyên gia Thuỵ Điển, Nhật và đặc biệt là 150 chuyên gia Nga (bao gồm cả vợ, con). Bằng giọng chậm rãi, bác Nạp kể: Đến bây giờ, vì cuộc sống có người thì ở tận Hoà Bình, Hà Nội, Hải Phòng... nhưng mỗi năm một lần, chúng tôi lại họp mặt để tâm sự, chia sẻ với nhau về những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống, cùng nhắc lại những kỷ niệm xưa. Và trong mỗi câu chuyện của chúng tôi cuối cùng bao giờ cũng lại nhắc đến một nữ bác sĩngười Ngađã để lại tronglòng chúng tôi sự yêu mến và cảm phục. Họ tên hoàn chỉnh của chị ấy thì tôi không nhớ rõ bởi khi đó ai cũng gọi chị bằng cái tên thân mật là chị Olga. Thờigian trôi qua và có nhiều điều người ta có thể quên nhưng tấm lòng nhân ái hết lòng vì người bệnh của chị ấy thì chúng tôi làm sao quên được.
Gia đình bác Trần Quang Nạp cũng có một kỷ niệm đặc biệt vớibác sĩ ngườiNga ấy. Bác Nạp kể: Hôm đó là một ngày chủ nhật, tôi cho con trai đến khách sạn chơi. Lúc đó cháu mới 10 tuổi, do mải nghịch đã bị ngã rách mí mắt, chiều dài vết rách khoảng 5cm. Lúc đó thấy máu chảy nhiều nên cháu khóc và dẫy mạnh lắm. Bác sĩ Olga đã rất nhẹ nhàng nói chuyện, động viên và đùa với cháu giúp cháu bình tĩnh lại. Sau đó bác sĩ đã dùng những chiếc kẹp bằng sắt để nẹp lại vết thương mà không dùng đến kim khâu. 3 ngày sau tôi dẫn cháu đến tháo kẹp ra, vết thương đã liền mà không để lại vết sẹo do khâu. Theo lời bác Nạp kể thì bác sĩ Olga là trưởng khoa Nhi của một bệnh viện lớn ở Nga và đã tình nguyện sang công tác tại Việt Nam. Mặc dù công việc của chị là chăm sóc sức khoẻ cho các gia đình chuyên gia Nga đang làm việc tại đây nhưng chị luôn gần gũi và khám bệnh cho tất cả mọi người, kể cả con em, người thân của cán bộ, nhân viên đang công tác tại khách sạn hay những người dân sống trong khu vực những lúc cơ nhỡ, khó khăn. Ngày ấy bệnh viện còn ở xa, điều kiện đi lại khó khăn nên rất nhiều trường hợp cấp cứu trong đêm, Ban Giám đốc khách sạn đã phải đồng ý cho chuyển bệnh nhân vào phòng khám của chị Olga. Không quản ngại ngày hay đêm, mùa đông hay mùa hè, người Việt hay người Nga, bác sĩ Olga luôn hết lòng vì bệnh nhân. Không lấy một đồng tiền công. Rất nhiều câu chuyện của những nhân viên trong khách sạn kể cho tôi nghe về tấm lòng ‘’từ mẫu’’ và trình độ chuyên môn cao của người nữ bác sĩ ấy. Cô Nguyễn Thị Đức (tổ 28, phường Cẩm Thành) là nhân viên khách sạn đã về hưu bồi hồi nhớ lại: Bác sĩ Olga có dáng người cao to, nước da trắng, mái tóc vàng óng và tấm lòng nhân hậu. Chị ấy luôn quan tâm và giúp đỡ tất cả mọi người. Có lần bố chị Hoà (nhân viên trong khách sạn) bị đau bụng, chị ấy đến nhờ bác sĩ Olga khám bệnh cho. Mặc dù là giữa đêm nhưng bác sĩ Olga vẫn vui vẻ nhận lời và lập tức chuẩn bị dụng cụ đi đến khám bệnhngay. Sau khi khám bệnh cho cụ, chẩn đoán là bị tắc ruột, bác sĩ Olga đã đề nghị ban lãnh đạo khách sạn tạo điều kiện đưa cụđi bệnh viện ngay bởi phòng khám của chị không có đủ trang thiết bị cần thiết cho một ca mổ. Do được khám và đưa đi bệnh viện cấp cứu kịp thời nên bố chị Hoà đã thoát khỏi nguy hiểm.
Năm 1989, bác sĩ Olga về nước. Gần 20 năm trôi qua nhưng những kỷ niệm và tình cảm tốt đẹp của các chuyên gia Nga nói chung và bác sĩ Olga nói riêng vẫn còn sống mãi trong lòng cán bộ, nhân viên Khách sạn chuyên gia và nhiều người dân vùng than Cẩm Phả.
