Chuyện về người đàn bà trong căn bếp tối

Giữa cái nắng nóng gay gắt của một ngày đầu tháng 7, tôi đến thăm bà Lâm Thị Bình, 74 tuổi, tổ 18, khu 3, phường Cẩm Thịnh, TX Cẩm Phả. Bà Bình hiện ở nhờ trong căn bếp nhỏ bé, chật hẹp chỉ kê vừa một chiếc giường đôi của người chị dâu.

Bên trên là mái tôn nóng hầm hập, quanh tường chỉ có ba cái lỗ thông hơi bé bằng hai bàn tay, gian bếp chất đầy củi, bếp than mà không hề có quạt càng khiến không khí trong đó nóng bức, ngột ngạt. Dường như đã quen với sự nóng bức, tối tăm ấy, bà Bình chậm chạp vừa gấp mấy cái quần áo cũ nhàu, vừa kể cho tôi nghe câu chuyện đời mình…

Bà Bình vốn gốc gác từ một làng chài ở Hùng Thắng (TP Hạ Long). Từ nhỏ đến lớn, bà cùng bố mẹ lênh đênh trên chiếc thuyền nhỏ trú ở hết vạ đá này lại sang bờ bãi khác. Cuộc sống phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên nên cũng chỉ đủ ăn, chẳng thể nào khá giả được. Lớn lên, gia tài của bà cũng chỉ là chiếc thuyền nhỏ, hàng ngày bám vào các vạ đá đánh hà, nhặt ốc sống qua ngày. Lúc thì trú ở Hùng Thắng, có lúc bà trôi dạt đến tận Bản Sen (Vân Đồn), cuối đời mới về neo đậu ở khu Bến Do (Cẩm Phả). Cuộc sống trôi nổi, cuộc đời bà cũng lắm bão dông. Không có chồng nhưng bà lại có hai cô con gái, một cô tên Minh, một cô tên Nhật. Ba mẹ con sống trên chiếc thuyền bé tí teo, nổi trôi nay đây mai đó.

Chừng hai mươi năm trước, Nhật bỏ nhà đi. Đến giờ, bà cũng không biết con gái bà đi đâu. Lúc bà đoán cô vượt biên ra nước ngoài, lúc lại nghĩ hay cô lấy chồng bên Trung Quốc. Kể từ ngày Nhật ra đi, chưa bao giờ bà nhận được tin tức của con gái. Bà coi như cô đã mất tích rồi, chỉ biết dựa vào cô con gái cả tên Minh. Cô Minh cũng không có chồng nhưng cũng sinh hai con, đứa con đầu do nghèo quá phải mang cho. Năm 1999, cô Minh mắc bệnh rồi mất. Thời điểm đó bà và đứa cháu đang chèo đò thuê ở khu vực Bến Do. Khi ấy, chính quyền phường sở tại đã phải đứng ra lo lễ tang cho con gái bà. Bà Bình già rồi, yếu rồi, nuôi cháu không nổi cũng phải mang cho đi đứa con thứ hai của chị Minh. Đến giờ, bà cũng không nhớ, không biết đứa cháu ngoại đang ở đâu nữa.

Sau khi con gái mất, bà Bình trở nên cô độc. Mọi người hỏi bà có họ hàng, người thân nào không? Lúc ấy, bà mới nói bà còn anh chị em ở phường Cẩm Thịnh. Vậy là người ta tìm anh, tìm em cho bà, đưa bà về ở nhà người chị dâu. Vậy là đã hơn mười năm bà rời xa biển, lên bờ sống nhờ ở nhà chị dâu. Chị dâu bà cũng là dân đi biển, chồng mất sớm lại đông con nên cũng rất nghèo. Bà Bình và chị dâu hiện đều đã già, các con cháu không có việc làm ổn định nên cuộc sống rất khó khăn. Với bà Bình, đã ở vào tuổi “thất thập” mà bà chẳng có gì cho riêng mình: không chồng, không con, không nhà cửa, không chứng minh thư, không giấy khai sinh. Cuộc sống của bà hơn chục năm nay phụ thuộc hoàn toàn vào người chị dâu cũng đã hơn 70 tuổi.

Khi tôi hỏi nguyện vọng của bà lúc này là gì, bà Bình chỉ im lặng, không nói năng gì. Có người gợi ý nên xin cho bà vào ở tại Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh, bà cũng im lặng. Bà ngồi đó như hóa đá, hai mắt mờ đục nhìn ra khoảng không. Mãi đến khi không còn ai bên cạnh, bà mới thì thầm với tôi, giọng nhỏ nhẹ như nói với chính mình: “Tôi già rồi, tôi muốn ở lại cho có chị có em, ở lại với các cháu. Tôi không muốn đi đâu xa cả…”.

Người già là thế. Dẫu chỗ ở có chật chội, tồi tàn, dẫu phải sống phụ thuộc vào cháu con nhưng vẫn mong được ở bên cạnh những người máu mủ ruột rà. Chia tay bà, trong lòng tôi cứ vương lên bao câu hỏi. Bà Bình ơi, giờ bà còn khỏe, chị dâu và các cháu đã phải cố gắng để cưu mang bà. Đến khi bà ốm yếu, hoặc nhỡ ra chị dâu bà có chuyện gì thì sao? Những đứa cháu đang sống cạnh bà đó, đứa thì bệnh tật, đứa thì thất nghiệp... liệu chúng có thể nuôi dưỡng, chăm sóc, nâng giấc cho bà không? Trải qua cả cuộc đời, có lẽ chưa bao giờ bà có một phút giây nhàn nhã, sung sướng. Những năm cuối đời của bà lẽ nào lại tiếp tục trôi qua trong căn bếp tồi tàn, tối tăm kia?