Để PNTR được thông qua, chính phủ Mỹ đã phải thêm vào một điều khoản có ảnh hưởng rất lớn đến dệt may Việt Nam. Và vì thế, dù có PNTR, dệt may Việt vẫn phải chịu điều tra chống bán phá giá bất cứ lúc nào. Dệt may Việt lao đao, nhưng các nhà xuất nhập khẩu Mỹ cũng không thể ngồi yên bởi mất nguồn hàng tiêu thụ lớn.
Cuối cùng thì PNTR cũng đã được thông qua tại Quốc hội Mỹ, đánh dấu việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ song phương giữa hai nước. Tuy nhiên, để đi được đến bước cuối cùng này, PNTR đã phải bổ xung thêm một nội dung liên quan đến hàng dệt may nhập khẩu từ Việt Nam. Theo đó, Chính phủ Mỹ cam kết sẽ tiến hành cơ chế giám sát riêng 6 tháng một lần, và đặc biệt, có thể sẽ chủ động thay mặt các nhà sản xuất dệt may của nước này tiến hành điều tra chống bán phá giá đối với hàng dệt may của Việt Nam.
Như vậy, dù về tổng thể, PNTR đã được thông qua và trở thành yếu tố tích cực thúc đẩy các hoạt động đầu tư, thương mại song phương Việt - Mỹ. Thế nhưng, với khoản thêm vào này, PNTR dường như đang tạo ra những khó khăn và thách thức mới đối với ngành dệt may Việt Nam và cả những nhà nhập khẩu Mỹ.
JC Penny là một trong những tập đoàn phân phối và bán lẻ hàng đầu nước Mỹ, có trụ sở đặt tại bang Texas. Hiện JC Penny có hơn 1.000 trung tâm bán lẻ nằm rải rác trên toàn nước Mỹ với sản phẩm bày bán chủ yếu là hàng dệt may. Điều đáng nói là có tới 20% sản phẩm của hệ thống là hàng dệt may Việt Nam. Những sản phẩm "made in Vietnam" như thế lâu nay cũng đã trở nên quá quen thuộc với người tiêu dùng cũng như các nhà nhập khẩu tại đây. Và thật khó để họ chịu mất đi một nguồn hàng phong phú và chất lượng như thế.
Cách đây ít lâu, JC Penny cũng đã xây dựng một nhà máy liên doanh tại tỉnh Thái Bình, có văn phòng đại diện tại Việt Nam. Khi phóng viên VTV có mặt tại trụ sở chính ở bang Texas, ông Phó chủ tịch tập đoàn cho chúng tôi xem một tập name card những nhân vật trong Bộ Thương mại, quốc hội, đại diện thương mại Mỹ… Đó là những người JC Penny đã phải gặp gỡ nhiều lần để vận động nhằm tìm ra giải pháp tránh những động tiêu cực mà quy định điều tra chống bán phá giá có thể mang lại cho nguồn hàng nhập khẩu từ Việt Nam.
Theo lời ông Peter McGrath, Phó Chủ tịch JC Penny, "Khoảng 4 năm trước, chúng tôi đã đưa ra cam kết phát triển Việt Nam thành quốc gia sản xuất hàng dệt may lớn nhất và hiện tại Việt Nam cũng đang là nhà cung cấp lớn nhất của JC Penny. Đứng thứ hai mới là Trung Quốc".
Mới đây, 5 tập đoàn nhập khẩu dệt may hàng đầu của Mỹ, trong đó có JC Penny, Nike, Liz Claiborne đã thành lập một liên minh phản đối việc thông qua PNTR với quy định cho phép chính phủ Mỹ thay mặt các nhà sản xuất dệt may của nước này tự khởi động các vụ điều tra chống bán phá giá đối với hàng dệt may của Việt Nam. Nhưng khi điều này không thành, các nhà nhập khẩu Mỹ buộc phải tính toán để bảo vệ lợi ích của mình.
"Chắc chắn chúng tôi sẽ không làm gì đi ngược lại với lợi ích của các cổ đông và khách hàng. Khi không thể đảm bảo mức giá cuối cùng của hàng nhập khẩu từ Việt Nam, Liz Claiborne sẽ buộc phải chuyển sang mua hàng từ các nước khác như Indonesia, Srilanca, hay Trung Quốc. Hàng hoá chúng tôi không mua từ Việt Nam thì cũng không thể mua ở Mỹ, hay Tây bán cầu, mà cũng chỉ ngay từ các nước châu Á khác mà thôi", ông Gary E.Ross, Phó chủ tịch tập đoàn Liz Claiborne phân trần.
Bà Julia K. Hughes, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà nhập khẩu hàng dệt may Mỹ cũng bày tỏ sự không hài lòng về quy định mới này: "Chúng ta đã đấu tranh để từ bỏ cơ chế hạn ngạch. Nhưng hạn ngạch xét cho cùng vẫn còn tốt hơn vì có thể đoán định và lên kế hoạch được. Ngoài ra, nếu đã có tiền lệ như thế với hàng dệt may Việt Nam, thì ai dám chắc cam kết đó không được thực hiện với hàng dệt may từ các nước khác ngoài Việt Nam".
Rất có thể, cơ chế điều tra chống bán phá giá mới nếu được áp dụng với Việt Nam cũng sẽ có thể được áp dụng với hàng dệt may của Trung Quốc hay Indonesia trong tương lai. Đó là lí do khiến các nhà nhập khẩu Mỹ chưa dễ gì từ bỏ ngay nguồn hàng nhập khẩu từ Việt Nam.
Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu này cũng khuyến cáo: các công ty sản xuất hàng dệt may tại Việt Nam cần chuẩn bị sẵn sàng các tài liệu cần thiết, để khi có vụ điều tra xảy ra, có thể chứng minh hàng của mình không bán phá giá vào thị trường Mỹ.
