Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức quân sự địa phương trên địa bàn tỉnh cũng bước vào giai đoạn sắp xếp, kiện toàn theo yêu cầu mới. Thực tiễn triển khai cho thấy bộ máy mới từng bước đi vào ổn định, giữ được sự thông suốt trong lãnh đạo, chỉ huy, điều hành; đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương trong tình hình mới.
Ngày 1/7/2025 đánh dấu thời điểm các tổ chức quân sự địa phương chính thức hoạt động theo hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đó, 13 Ban CHQS cấp huyện được giải thể; 5 Ban Chỉ huy PTKV và 54 Ban CHQS xã, phường, đặc khu được thành lập, tạo nên một cấu trúc mới trong tổ chức, chỉ huy lực lượng quân sự ở cơ sở. Điều đáng chú ý là quá trình chuyển đổi được thực hiện đồng bộ, bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương không bị đứt quãng, giữ vững ổn định chính trị, xã hội trên địa bàn.
Sau khi thực hiện mô hình mới, nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương được tổ chức theo nguyên tắc tập trung, thống nhất từ Bộ CHQS tỉnh đến Ban Chỉ huy PTKV, rồi triển khai trực tiếp tới Ban CHQS cấp xã. Cách vận hành này giúp tăng tính liên thông trong hệ thống chỉ huy, đồng thời phát huy rõ hơn vai trò bao quát địa bàn của Ban Chỉ huy PTKV và vai trò trực tiếp tổ chức thực hiện của Ban CHQS cấp xã. Cùng với đó, việc phân công các đồng chí trong Thường vụ Đảng ủy, thủ trưởng cơ quan quân sự tỉnh phụ trách đơn vị, thường xuyên kiểm tra, giám sát, đã góp phần siết chặt trách nhiệm người chỉ huy, nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ ở từng đầu mối.
Thực tế cho thấy, không chỉ dừng ở việc sắp xếp tổ chức, bộ máy mới còn cho thấy khả năng vận hành thực chất trong các mặt công tác quân sự. Công tác sẵn sàng chiến đấu được duy trì nghiêm; hệ thống văn kiện tác chiến được điều chỉnh kịp thời, sát tình hình; hoạt động phối hợp giữa quân sự, công an, biên phòng tiếp tục được tăng cường. Công tác tuyển quân, đăng ký nghĩa vụ quân sự, tuyển sinh quân sự vẫn được triển khai đồng bộ theo đầu mối mới. Năm 2026, toàn tỉnh hoàn thành 100% chỉ tiêu giao quân, bảo đảm an toàn, đúng luật; đồng thời đến giữa tháng 4/2026, đã có 20/54 xã, phường, đặc khu tổ chức đăng ký nghĩa vụ quân sự cho 3.169 công dân tuổi 17.
Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, công tác xây dựng lực lượng tiếp tục được quan tâm củng cố. Đội ngũ cán bộ quân sự ở cơ sở từng bước được sắp xếp, bổ sung theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương. Đây cũng là tiền đề quan trọng để cơ quan quân sự cơ sở từng bước ổn định hoạt động sau sắp xếp.
Bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy không ít khó khăn. Đây là năm đầu tiên thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trong khi địa bàn rộng, quân số thường trực ở Ban Chỉ huy PTKV và Ban CHQS cấp xã còn mỏng, nên việc nắm tình hình, xử lý công việc ở cơ sở có lúc còn áp lực. Cùng với đó, điều kiện bảo đảm hậu cần, kỹ thuật ở nhiều nơi còn thiếu. Mới có 11/54 Ban CHQS cấp xã được bảo đảm đồng bộ đủ vũ khí, trang bị kỹ thuật; vẫn còn đơn vị chưa có trụ sở riêng, phải làm việc ghép; nhiều nơi chưa đủ điều kiện tổ chức bếp ăn tại doanh trại; Ban CHQS cấp xã cũng chưa được biên chế nhân viên quân y.
Đại tá Lê Trọng Hòa, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, nhấn mạnh: “Việc triển khai cơ quan quân sự địa phương theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là yêu cầu tất yếu nhằm xây dựng lực lượng vũ trang ngày càng tinh, gọn, mạnh, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Thực tiễn bước đầu cho thấy bộ máy mới cơ bản vận hành thông suốt, giữ vững được nguyên tắc tập trung, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ huy. Nhưng để mô hình này phát huy hiệu quả cao hơn, cần tiếp tục quan tâm kiện toàn đủ quân số, hoàn thiện cơ chế phối hợp, đầu tư cơ sở vật chất, trang bị, nhất là cho lực lượng ở cơ sở và các địa bàn trọng điểm”.
Việc tổ chức lại cơ quan quân sự địa phương khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp không đơn thuần là thay đổi về mặt tổ chức mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện phương thức chỉ huy, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương. Kết quả bước đầu là tích cực song chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, nhất là tháo gỡ khó khăn về quân số, cơ sở vật chất, trang bị và điều kiện bảo đảm; qua đó, tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương từ cơ sở.
