Được thực hiện theo đúng quy hoạch với vốn đã bỏ ra đầu tư trên 5 tỷ đồng nhưng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung ở phường Hà Phong (TP Hạ Long) đang đứng trước nguy cơ “phá sản”.
Phần lớn hệ thống cơ sở vật chất như chuồng trại, khu giết mổ, nhà thú y... đều bỏ hoang. Công nhân không có việc làm, giám đốc thì ngán ngẩm trước cơ ngơi tiền tỷ mà không thể hoạt động. Tất cả đang trông chờ vào sự giúp đỡ của các ngành chức năng và chính quyền địa phương...
Khi tiền tỷ bị đắp chiếu
Đưa chúng tôi đi xem hệ thống cơ sở vật chất của cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm này, ông Nguyễn Xuân Trường, Giám đốc Công ty TNHH chế biến thực phẩm Thiên Trường, đơn vị chủ đầu tư không giấu được sự buồn rầu cùng với nỗi bức xúc. Vị Giám đốc này cho biết: Dự án này đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng để xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị. Theo đó, cơ sở có công suất giết mổ một ngày là 400 con gia súc và trên 3.000 con gia cầm. Nhưng từ ngày bắt đầu đi vào hoạt động (tháng 1-2010) cho đến nay đã gần hết 1 năm, khách hàng “ruột” đếm chưa qua nổi một bàn tay. Tổng số khách hàng của cơ sở này chỉ vỏn vẹn trong con số 3, với mức giết mổ cũng rất ít ỏi, trung bình mỗi ngày được 10 con. Và mức thu phí là 10.000 nghìn đồng/ con. Ông Trường nói trong nỗi lo lắng: “Cứ tình hình này thì làm sao Công ty chúng tôi có thể duy trì được hoạt động”.
Khi được hỏi nguyên nhân của tình trạng trên, ông Nguyễn Xuân Trường - Giám đốc Công ty TNHH Chế biến thực phẩm Thiên Trường, chủ đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung tại phường Hà Phong đã khẳng định không phải vì đường xá không thuận lợi hay cơ sở giết mổ của Công ty không đáp ứng được yêu cầu mà nguyên nhân chính là do hiện nay trong các khu dân cư một số phường xung quanh vẫn tồn tại những điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ. “Nói có sách, mách có chứng”, ông Trường đưa chúng tôi xem một bản danh sách liệt kê các điểm giết mổ nhỏ lẻ tại 2 phường Hồng Hà và Hà Phong. Với giọng rất quả quyết, ông Trường cho biết: Mặc dù đã được chính quyền địa phương nhắc nhở nhưng những cơ sở này vẫn ngang nhiên hoạt động, không chịu vào điểm giết mổ tập trung đã được quy hoạch xây dựng, đủ điều kiện giết mổ.
Không giấu tình cảnh bi đát của Công ty, ông Trường dẫn chúng tôi đi thăm từng khu của cơ sở, từ khu giết mổ gia súc đến khu giết mổ gia cầm, khu nuôi nhốt được xây dựng tách biệt với việc phân ô cho từng hộ. Và điều dễ nhận thấy đồng thời đang là hiện trạng chung của cơ sở này là tất cả vẫn để hoang.
Theo ông Trường cho biết thì hiện nay, cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung của đơn vị có hệ thống xử lý nước thải tiên tiến vào bậc nhất đang áp dụng cho các cơ sở giết mổ hiện nay. Đó là hệ thống xử lý nước thải phi tập trung theo thiết kế kỹ thuật của BORDA (Hiệp hội nghiên cứu phát triển Bremen - Tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận tại Cộng hoà Liên bang Đức) bao gồm hố bioga, hệ thống xử khí 11 ngăn, lọc nước thải qua xỉ than qua hệ thống bể lọc ngầm thải ra hồ điều hoà đạt tiêu chuẩn loại B.
Quá trình tìm hiểu ngay tại cơ sở này, chúng tôi nhận thấy không hề có dấu hiệu của hoạt động kiểm dịch thú y đối với gia súc, gia cầm được đưa về đây giết mổ. Tất cả gia súc của 3 khách hàng giết mổ tại đây đều được thu gom, mua bán từ nhiều nguồn khác nhau không hề qua khâu kiểm dịch nào từ khi vận chuyển vào điểm giết mổ này đến khi được bày bán tại các chợ. Ở đây cũng không có hoạt động của thú y viên địa phương cũng không có “bóng dáng” của cán bộ thú y. Ông Trường cũng thừa nhận: “Từ khi đi vào hoạt động đến nay, chưa một con gia súc nào đem đến đây được kiểm dịch thú y, trong khi tình hình dịch lợn tai xanh đang bùng phát như hiện nay khó mà biết con nào không mắc bệnh. Đã là chuồng trại nhốt tập trung thì rất khó tránh được bệnh dịch”.
Doanh nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu hay địa phương thiếu kiên quyết?
Cách đây 4 năm (năm 2006), UBND tỉnh đã có Quyết định (số 1214/QĐ-UBND), phê duyệt Quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh đến năm 2020. Quy hoạch này được chia làm 2 giai đoạn thực hiện. Cụ thể ở giai đoạn 1 (từ 2006-2010) ưu tiên xây dựng 12 lò mổ tại các đô thị lớn trong đó có TP Hạ Long. Thực hiện quy hoạch trên, TP Hạ Long đã quy hoạch 4 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm ở các phường: Hà Khánh, Hà Phong, Đại Yên, Việt Hưng...
Dự án đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung phường Hà Phong do Công ty TNHH Chế biến thực phẩm Thiên Trường đầu tư xây dựng được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư ngày 25-7-2008. Dự án có công suất giết mổ 300-400 con gia súc/ngày và 2.000-4.000 con gia cầm/ ngày theo hình thức tập trung. Mục tiêu dự án này nhằm tạo ra sản phẩm động vật sạch phục vụ cho thị trường tiêu thụ ở chợ thuộc các phường: Hà Tu, Hà Phong, Hồng Hà, Hà Lầm và chợ Cột 3 thuộc phường Hồng Hải; tạo việc làm cho một số lao động trên địa bàn phường Hà Phong. Và ý nghĩa lớn được đặt ra là đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng trên địa bàn Hạ Long.
Theo đó, diện tích đất được cấp để triển khai dự án này là 5.070 m2 với tổng vốn đầu tư trên 8,3 tỷ đồng. Lò giết mổ tập trung này hoạt động trên cơ sở thu gom các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ ở các phường lân cận nhằm xoá bỏ các điểm giết mổ gia súc, gia cầm xen kẽ trong khu dân cư gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, khi dự án đã thực hiện xong, lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung phường Hà Phong đi vào hoạt động từ tháng 1-2010 nhưng các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ trong các khu dân cư vẫn không chịu vào hoạt động tại khu giết mổ tập trung này. Chính vì lẽ đó mà cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung ở phường Hà Phong đang đứng trước nguy cơ ngừng hoạt động.
Vấn đề đặt ra là cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung này không đáp ứng được yêu cầu về cơ sở vật chất hay TP Hạ Long thiếu kiên quyết và “mạnh tay” trong việc xoá bỏ hoàn toàn được các điểm giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư? Trao đổi với chúng tôi về việc này, ông Vũ Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long khẳng định: “Thời gian vừa qua, thành phố đã quyết liệt trong việc dẹp các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ xen kẽ trong các khu dân cư. Thành phố đã có sự chỉ đạo nếu phường nào để tái diễn tình trạng còn các điểm giết mổ nhỏ lẻ trong các khu dân cư thì trực tiếp Chủ tịch UBND phường đó phải chịu trách nhiệm trước thành phố. Để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thành phố sẽ chỉ đạo các phường kiên quyết hơn nữa trong việc dẹp bỏ các điểm giết mổ nhỏ lẻ xen kẽ trong khu dân cư”.
Song, cũng theo Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long Vũ Văn Hợp, việc các hộ kinh doanh không chịu vào điểm giết mổ tập trung tại phường Hà Phong là do điểm giết mổ này còn nhiều bất cập như chưa có điểm nuôi nhốt riêng rẽ; điện nước chưa đảm bảo, thợ giết mổ chưa đáp ứng được yêu cầu của các hộ kinh doanh. Đặc biệt, vấn đề vệ sinh môi trường cũng chưa được đảm bảo, phương thức giết mổ vẫn là thủ công, hệ thống xử lý chất thải chủ yếu là bể chứa và bể lắng nên thường quá tải và gây ô nhiễm môi trường xung quanh...
Vậy, tại sao TP Hạ Long không yêu cầu doanh nghiệp phải “quy chuẩn” trước khi đi vào hoạt động? Hơn nữa, công suất hoạt động hiện tại của cơ sở trong thực tế vô cùng nhỏ so với công suất đã được phê duyệt trong dự án. Như vậy, lý do “quá tải” xem ra không thuyết phục.
Tìm hiểu về vấn đề kiểm dịch thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm ở các lò giết mổ hiện nay, bà Trần Thị Bích, Trạm trưởng Trạm Thú y TP Hạ Long cho biết: Trước kia, khi chưa có các điểm giết mổ tập trung thì công tác kiểm dịch thú y chủ yếu được thực hiện tại các chợ. Nhưng từ ngày 20-5-2010, Trạm đã chính thức thông báo có 2 lò giết mổ tập trung tại các phường Hà Khánh và Hà Phong. Theo thông tin bà Bích trao đổi, tại lò giết mổ tập trung ở phường Hà Phong, công tác kiểm dịch chính thức được thực hiện từ 1-6-2010, nhưng do khách hàng của cơ sở này quá ít với số lượng giết mổ mỗi ngày không quá 10 con lợn nên việc kiểm dịch rất khó khăn. Bà Bích nói thêm: Từ khi xoá sổ trạm kiểm dịch động vật tại ga Hạ Long tất cả gia súc, gia cầm vào thành phố không kiểm soát được mà chỉ có thể kiểm dịch được đối với gia súc tại các lò mổ tập trung.
Điều dễ nhận thấy, việc đầu tư vào lĩnh vực nói trên không phải doanh nghiệp nào cũng hào hứng, mặn mà. Chính vì vậy, khi đã có sự tiên phong và được thực hiện theo đúng quy hoạch thì không thể vì những lý do nào đó để hướng đi quy chuẩn rơi vào bế tắc. Trong trường hợp cụ thể nói trên, chính quyền địa phương cần sát cánh và vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa với doanh nghiệp, để vừa yêu cầu khắc phục những tồn tại, bất cập nếu có đồng thời đảm bảo cho cơ sở hoạt động hiệu quả. Để tránh tình trạng “có cũng như không” việc cần phải làm triệt để là kiên quyết xoá bỏ các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ, xen kẽ trong khu dân cư. Bên cạnh đó, để các điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung thực sự phát huy tác dụng, hiệu quả, các cơ quan chức năng cũng như chính quyền địa phương phải thẩm định chặt chẽ, giám sát kỹ ngay từ khâu thiết kế cho đến quá trình xây dựng để khi đi vào hoạt động chính thức đáp ứng tốt các yêu cầu.
| Theo tính toán của các nhà chuyên môn, nhu cầu tiêu thụ của TP Hạ Long tới năm 2010 khoảng trên 6.000 tấn thịt lợn hơi/năm. Năm 2015 sẽ là gần 7.000 tấn. Năm 2020 sẽ gần 11.000 tấn. Trong những năm tiếp theo nhu cầu sẽ còn tăng thêm khoảng 5-10%. Hàng năm Quảng Ninh cũng phải nhập một lượng lớn thịt, sản phẩm gia cầm từ tỉnh ngoài, nên việc vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ diễn ra rất phức tạp, khó quản lý. Như vậy, để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm của người tiêu dùng, hạn chế tối đa các lò mổ tư nhân nằm phân tán trong khu dân cư gây ô nhiễm môi trường, giải pháp xây dựng và đưa vào hoạt động hệ thống lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung theo quy hoạch đã được UBND tỉnh phê duyệt cần tiếp tục được đẩy mạnh. |
Khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung của Công ty TNHH Chế biến thực phẩm Thiên Trường (phường Hà Phong, TP Hạ Long) được đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng hàng ngày chỉ “hành quyết” lèo tèo vài con lợn... nên gần như bị bỏ hoang.
