Thầy Tử Cống đi qua đất Hán Âm, thấy một ông lão làm vườn đang xuống giếng gánh từng thùng nước lên tưới rau.
Thầy Tử Cống bảo:
- Kia có cái máy một ngày tưới được hàng trăm khu đất, sức dùng ít mà công hiệu nhiều. Cái máy ấy đằng sau nặng, đằng trước nhẹ, đem nước lên rất dễ, gọi là máy lấy nước... Sao ông không dùng nó?
Ông lão làm vườn nói:
- Máy móc là cơ giới. Kẻ có cơ giới tất có cơ sự, kẻ có cơ sự tất có cơ tâm. Ta không phải không biết cái máy ấy, nhưng nghĩ xấu hổ mà không dùng nó đấy thôi!
Thầy Tử Cống ngạc nhiên, hỏi tại sao lại nói vậy, ông lão làm vườn cười, đáp:
- Thầy không thấy ở vùng nọ cũng có nhiều người vay ngân hàng tiền tỷ mua máy móc để sản xuất kinh doanh than tùm lum; nhưng sau đó nhà nước lập lại trật tự trong SXKD mặt hàng này, các ông chủ mỏ cũng không thuê lại thiết bị máy móc của họ... Thế là đống thiết bị ấy đành ''đắp chiếu'' để đó! Có “cơ sự” ấy, chẳng phải những người đi vay và cả những người cho vay đều vì “cơ tâm” muốn tranh thủ kiếm được nhiều lợi nhuận trước mắt mà không lường trước tính sau cho hết nhẽ sao?
Thầy Tử Cống nghe ông lão nói, nghĩ bụng:
- Đến ông lão làm vườn mà cũng nghĩ được như vậy, sao người khác lại không nhìn ra nhỉ? Thế mới biết cái “cơ tâm” của con người ta quả là khó đoán định!
