Khép lại năm 2013 với việc hoàn thành 19/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới (NTM), Cô Tô là huyện đầu tiên của tỉnh và cả nước về đích NTM, trước tiến độ chung của tỉnh 2 năm và của cả nước 7 năm.
Cách đây ba năm, nhắc đến Cô Tô, nhiều người liên tưởng ngay đến huyện đảo xa xôi thiếu thốn trăm bề, thiếu nước ngọt, thiếu điện sinh hoạt, giao thông khó khăn... Thế nhưng, có dịp trở lại Cô Tô vào những ngày đầu năm mới 2014, đến đâu chúng tôi cũng không khỏi ngỡ ngàng trước sự đổi thay nhanh chóng của huyện đảo này. Những con đường trải nhựa và bê tông hoá phẳng lì. Những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát. Nước sạch hợp vệ sinh đến từng hộ dân. Điện lưới quốc gia thắp sáng cả huyện đảo…, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên rõ rệt, nhiều hộ vươn lên khá và giàu. Có được kết quả này, theo nhiều người thì đây là kết quả từ sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn của đảng bộ, chính quyền và sự thống nhất cao của toàn dân chung tay góp sức vì sự nghiệp phát triển KT-XH.
Đồng chí Nguyễn Quốc Khánh, Trưởng Phòng TN&MT và Nông nghiệp huyện Cô Tô cho biết: Năm 2010, khi mới bắt đầu triển khai xây dựng NTM, Cô Tô mới đạt 4/19 tiêu chí, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện gần 10%, có xã hộ nghèo chiếm đến trên 15%. Cùng với đó, thời điểm cuối năm 2010, đầu năm 2011, Cô Tô đang phải đối mặt với hạn hán, các hộ dân phải chắt từng giọt nước phục vụ sinh hoạt, chưa nói gì đến nước sản xuất. Lúc bấy giờ cả huyện chỉ có 2 cụm máy phát điện khu vực trung tâm huyện, mỗi ngày hoạt động khoảng 6 đến 8 tiếng đồng hồ với giá điện khoảng 10.000 đồng/kWh. Điện khan hiếm, các khu dân cư còn lại chung nhau mua máy, mua dầu để tự phát điện mỗi ngày với giá thành điện từ 20.000 đến 30.000 đồng/kWh. Mỗi năm ngân sách huyện phải hỗ trợ kinh phí bù giá dầu phát điện cho nhân dân từ 7 đến 11 tỷ đồng…
Mặc dù gặp nhiều khó khăn như vậy, nhưng Đảng bộ, chính quyền địa phương vẫn xác định mục tiêu quyết tâm phấn đấu về đích xây dựng NTM vào cuối năm 2013. Quyết tâm chính trị này đã được cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể của huyện chuyển tải đến từng cán bộ, đảng viên và nhân dân, tạo thành quyết tâm và sự đồng thuận chung trong xây dựng NTM. Theo đó, huyện đã phân công các đồng chí lãnh đạo trực tiếp xuống tận cơ sở tuyên truyền, giải đáp những thắc mắc của người dân về lợi ích, ý nghĩa của chương trình. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể của huyện khi tổ chức triển khai các phong trào, cuộc vận động, như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”, “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi”,... đều gắn, lồng ghép với tuyên truyền xây dựng NTM. Ngoài ra, quá trình triển khai xây dựng NTM được huyện tiến hành công khai, dân chủ, có sự bàn bạc, thống nhất của nhân dân, do nhân dân trực tiếp làm và giám sát… nhờ đó, đã huy động được sự tham gia tích cực của nhân dân, với trên 12.000 ngày công lao động, hiến hàng nghìn m2 đất để làm đường dân sinh, xây dựng các công trình công cộng và vệ sinh môi trường…
Để tạo nguồn lực triển khai xây dựng NTM, bên cạnh việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư của T.Ư, của tỉnh, Cô Tô còn quan tâm huy động các nguồn lực xã hội hoá đạt trên 304 tỷ đồng (vốn nhân dân đóng góp 246 tỷ đồng; vốn huy động doanh nghiệp đạt gần 45 tỷ đồng; vốn tín dụng trên 100 tỷ đồng…), xây dựng được trên 50km đường nhựa, đường bê tông liên thôn, liên xã, ngõ xóm; kiên cố hoá được 9,4km kênh mương; đầu tư mới 3 hồ chứa nước (Chiến Thắng 2, Cao Vân, Hồ Trường Xuân) với năng lực trữ nước trên 360.000m3, cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho 100% số hộ dân trên địa bàn… Đặc biệt, dự án đưa điện lưới ra huyện đảo Cô Tô với tổng mức đầu tư trên 1.100 tỷ đồng với thời gian thi công thần tốc, hoàn thành trong thời gian chưa đến 1 năm đã tạo đà cho sự bứt phá trong xây dựng NTM của huyện đảo.
Triển khai xây dựng NTM, Cô Tô còn quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo nhân dân chuyển đổi cơ cấu giống, cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Theo đó, huyện đã lãnh đạo nhân dân chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng giá trị ngành du lịch, thương mại và dịch vụ, nuôi trồng và đánh bắt thuỷ hải sản, giảm dần tỉ trọng của ngành nông nghiệp... Thực hiện định hướng này, huyện đã hỗ trợ hàng chục tỷ đồng cho 460 hộ dân xây dựng nhà vệ sinh khép kín để phát triển loại hình du lịch tại nhà (homestay); hỗ trợ lãi suất vốn vay cho 11 hộ dân cải tạo nhà ở kết hợp đón khách, với mức vay 200 triệu đồng/hộ; hỗ trợ vốn vay cho hàng chục hộ dân đóng mới và sửa chữa phương tiện đánh bắt, khai thác thuỷ sản và vận tải chở khách… Với cách làm như vậy, đến nay cơ cấu kinh tế của huyện đã có sự chuyển dịch nhanh chóng, từ một huyện nông nghiệp nghèo nay đã trở thành một trung tâm du lịch mới của tỉnh với lượng khách du lịch đến Cô Tô đạt gần 60.000 người, tăng 17 lần so với năm 2010; với trên 30% lao động của huyện trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia hoạt động dịch vụ du lịch. Thu nhập bình quân khu vực nông thôn của huyện tăng từ 12 triệu đồng năm 2010 lên 22 triệu đồng vào cuối năm 2013; tỉ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 1%.
Có thể khẳng định, nhờ có sự chỉ đạo đúng đắn của các cấp uỷ Ðảng, sự nỗ lực của chính quyền, các đoàn thể, xã hội cùng sự đồng tình, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, đến nay, sau 3 năm triển khai chương trình xây dựng NTM diện mạo các khu vực nông thôn của huyện Cô Tô đã có sự thay đổi nhanh chóng với 100% các tuyến đường giao thông liên xã, liên thôn, ngõ xóm, kể cả ngõ vào từng nhà dân đã được bê tông hoá; 100% trường học đủ điều kiện công nhận trường học đạt chuẩn quốc gia. Những kết quả bước đầu trong xây dựng NTM sẽ là nền tảng để huyện đảo Cô Tô phát triển bền vững trong tương lai.
Nguyễn Chiến