Xã hội hóa (XHH) hoạt động trong lĩnh vực y tế đang là nhu cầu bức thiết hiện nay.
Tại Quảng Ninh, việc thực hiện chủ trương XHH trong các cơ sở công lập muộn hơn ở khu vực y tế tư nhân; tuy nhiên, về một góc độ nào đó, do có thế mạnh về nguồn nhân lực và hệ thống cơ sở vật chất nên nhìn chung XHH hoạt động y tế công lập lại tăng tốc nhanh hơn, bứt phá hơn, nhất là trong việc đầu tư cơ sở vật chất phục vụ khám chữa bệnh. Ngành y tế của tỉnh đã xây dựng được mô hình liên kết với các doanh nghiệp, thiết bị y tế và bước đầu triển khai thực hiện được ở 17 đơn vị, với tổng số tiền hơn 57 tỷ đồng từ vốn của nhà đầu tư (chiếm 83%) và vốn huy động đóng góp của CBCNV trong ngành (chiếm hơn 16%). Với số tiền này, nhiều cơ sở y tế đã đầu tư được rất nhiều máy móc thiết bị hiện đại mà nếu chờ ngân sách nhà nước thì không dễ gì có được trong ngày một ngày hai. Ví dụ như Bệnh viện Đa khoa tỉnh đã liên kết lắp đặt được 10 máy chạy thận nhân tạo, hệ thống chụp XQ kỹ thuật số, XQ tăng sáng truyền hình, 2 máy đếm tế bào máu tự động... Bệnh viện Bãi Cháy liên kết lắp đặt 1 máy CT scanner, 1 máy soi cổ tử cung, hệ thống chụp XQ kỹ thuật số... Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả liên kết lắp đặt máy CT scanner, máy xét nghiệm tế bào máu tự động v.v... Thậm chí ở nhiều bệnh viện thuộc khu vực miền núi, hải đảo hay nông thôn như Bệnh viện huyện Vân Đồn, Bệnh viện huyện Yên Hưng, Bệnh viện huyện Hoành Bồ v.v... cũng tuỳ theo điều kiện mỗi nơi, đã có hoạt động lắp đặt thêm thiết bị máy móc tiên tiến hoặc tổ chức mô hình khám chữa bệnh theo yêu cầu cho người bệnh. Song hành cùng các trang thiết bị hiện đại, nhiều cơ sở y tế công lập đã kết hợp với các chuyên gia hoặc với các bệnh viện đầu ngành trung ương (như Viện Tai - Mũi - Họng, Viện 103, Viện Tim mạch, Viện Phụ sản v.v...) trong việc giúp hướng dẫn và triển khai các trang thiết bị chẩn đoán, điều trị bệnh bằng kỹ thuật mới như kỹ thuật nội soi, phế quản, nội soi tai mũi họng, chụp XQ kỹ thuật số, mổ nội soi tiêu hoá, mổ nội soi mũi xoang, mổ thoát vị đĩa đệm v.v... Bên cạnh đó, nhiều cơ sở y tế công lập đã tổ chức được dịch vụ mời bác sĩ giỏi ở tuyến trung ương về khám chữa bệnh tại địa phương theo yêu cầu...
Tuy vậy, để hiệu quả XHH đạt được như chủ trương đề ra thì mặc dù có được những điều kiện như nói ở trên, nhưng ngay chính các đơn vị công lập cũng gặp không ít khó khăn. Theo ý kiến của nhiều cán bộ trong ngành, một trong những điều kiện rất quan trọng để đẩy mạnh XHH hoạt động y tế là các cơ sở phải có được sự tự chủ về tài chính và con người; tuy nhiên trong cơ chế hiện nay thì điều đó thật khó. Do đó, nhiều đơn vị dù mạnh nhưng không dễ giữ chân được bác sĩ giỏi ở lại công tác (vì sự đãi ngộ có hạn), nhưng lại không đưa được những người năng lực hạn chế ra khỏi hệ thống để có chỗ cho người xứng đáng hơn. Do đó, chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt động trong phần XHH (nói riêng) chưa đạt được như mong muốn. Bên cạnh đó, nhiều năm nay hệ thống y tế của Quảng Ninh luôn trong tình trạng thiếu bác sĩ. Ngay cả trong số 600 người đang hoạt động trong lĩnh vực y tế tư nhân (như có phòng khám, có cơ sở y tế riêng...) trên địa bàn tỉnh hiện nay thì có tới 2/3 số đó hiện đang là viên chức ăn lương trong cơ sở y tế công lập làm thêm ngoài giờ. Bởi vậy, không ít ý kiến cho rằng, đầu tư để có được một thiết bị tốt trong bệnh viện nhiều khi lại chưa hẳn đã yên tâm bằng có bác sĩ thật giỏi chuyên môn. Cơ chế tài chính cũng là nguyên nhân ảnh hưởng không nhỏ. Theo một báo cáo của Sở Y tế, hiện nay chính sách viện phí, phát triển BHYT còn nhiều bất cập. Cụ thể là do hiện nay các cơ sở công lập mới chỉ thu một phần viện phí (mới chỉ bù đắp được 30-50% chi phí thực tế) và mang tính “bình quân” nên chưa huy động được tối đa các nguồn tài chính từ những người có khả năng chi trả vừa chưa đáp ứng nhu cầu đa dạng trong khám chữa bệnh của người dân. Mặt khác trong việc triển khai cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp thì từ năm 2003 đến nay các đơn vị y tế phải trích lại 35% nguồn thu viện phí để thanh toán tiền lương nên đã không khuyến khích được các cơ sở y tế khai thác triệt để nguồn thu và tăng thu. Chính sách hỗ trợ về thuế cũng còn bất cập. Hầu hết các ý kiến trong ngành khi được hỏi đều cho rằng thu hồi lợi nhuận trong đầu tư cho y tế là lâu dài, song việc nộp thuế trong dịch vụ khám chữa bệnh của “mảng” XHH lại chưa được xem xét miễn giảm cho dù ngay trong giai đoạn đầu, bởi vậy, cũng chưa góp phần hỗ trợ, động viên được những nhà đầu tư muốn tham gia lĩnh vực này...
Những khó khăn “níu” chân tốc độ XHH hoạt động y tế như vậy đều thuộc tầm quyết định của trung ương; bởi thế, dù biết song các cơ sở y tế công lập của Quảng Ninh đều trong tình trạng chờ đợi sự thay đổi. Tuy nhiên, có một đề xuất mà Quảng Ninh có thể thực hiện được để qua đó nắm bắt đúng thực trạng nguồn lực, đề ra giải pháp hiệu quả cho XHH hoạt động y tế là tỉnh cần rà soát lại toàn bộ nguồn lực hiện có trong hệ thống y tế để xác định được thực trạng về hệ thống y tế toàn tỉnh; qua đó xây dựng một lộ trình thật cụ thể cho XHH hoạt động y tế của tỉnh. Từ đó xây dựng cơ chế cho riêng từng địa bàn, đặc biệt chú trọng tới khu vực miền núi, hải đảo, nơi mà người dân hầu hết chưa được hưởng hiệu quả của chủ trương XHH ngay tại nơi sinh sống...
