Ngày 28/3, bản cập nhật của bộ phim "Bóng ma cuối cùng của cuộc chiến" (The Last Ghost of War), đã được công chiếu tại Trường Đại học "New School" ở thành phố Niu Y-oóc, Mỹ.
Bộ phim tài liệu này đề cập tác hại của chất đi-ô-xin màu da cam mà quân đội Mỹ đã sử dụng trong chiến tranh Việt Nam đối với các cựu chiến binh Mỹ và người dân Việt Nam. Phim do Nhóm làm phim tài liệu Gát-nơ (Gardner Documentary Group) thực hiện, với bà Gia-nét Gát-nơ (Janet Gardner) làm Giám đốc và ông Phạm Thái, một Việt kiều ở Mỹ, là đồng tác giả.
Khác với bản đã được trình chiếu năm ngoái, các nhà làm phim đã đưa thêm vào bộ phim những diễn biến của phiên toà phúc thẩm xét xử vụ tập thể nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam kiện các công ty hóa chất Mỹ và hoạt động của nhóm đại diện các nạn nhân Việt Nam sang dự phiên tòa này vào mùa Hè năm ngoái. Thông qua phỏng vấn các luật sư, các nhà hoạt động xã hội, các nhà sử học và các nhà khoa học, những người làm phim muốn làm sáng tỏ nhiều câu hỏi như liệu chất khai quang có nồng độ đi-ô-xin cao có phải là vũ khí hóa học hay không, và nếu đúng thì ai phải chịu trách nhiệm về cái có thể gọi là "cuộc chiến tranh hóa học lớn nhất trong lịch sử" này?
Bộ phim nêu bật trường hợp cựu chiến binh Mai-cơn Ri-an (Michael Ryan) và con gái Ke-ri (Kerry) của ông bị mắc nhiều chứng bệnh liên quan tới chất đi-ô-xin. Sau chiến tranh, các cựu binh Mỹ đã tổ chức một vụ kiện tập thể chống lại "Dow", "Monsanto" và nhiều công ty hóa chất khác đã sản xuất chất khai quang chứa nhiều độc tố mà quân đội Mỹ đã phun rải xuống các cánh rừng Việt Nam trong chiến tranh. Vụ kiện này đã được dàn xếp ngoài toà án, với mức bồi thường 180 triệu USD cho các cựu binh Mỹ và thân nhân của họ bị ảnh hưởng của chất đi-ô-xin. Theo Luật về chất da cam (Agent Orange Act) năm 1991, Chính phủ Mỹ bắt đầu bồi thường cho hàng loạt cựu binh bị bệnh và những đứa con dị tật của họ. Trong khi đó, hàng triệu nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam lại chưa hề nhận được bất cứ một sự trợ giúp nào của Chính phủ Mỹ. Bộ phim khẳng định hơn 30 năm sau chiến tranh, nồng độ đi-ô-xin quanh các căn cứ quân sự Mỹ trước đây vẫn cao ngang với thời kỳ loại chất độc này được sử dụng trong chiến tranh. Thông qua cuộc sống của 3 người, đại diện cho tập thể nạn nhân độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam kiện 32 công ty hóa chất Mỹ, bộ phim "Bóng ma cuối cùng của cuộc chiến" muốn người xem hiểu rõ hơn những hậu quả khủng khiếp mà chất da cam/đi-ô-xin đã, đang và vẫn còn gây ra cho nhiều thế hệ người dân Việt Nam.
Bà Gia-nét Gát-nơ cho rằng người xem sẽ tự đưa ra phán quyết về tác hại của chất đi-ô-xin màu da cam.
Báo "Tin tức hàng ngày" (Newsday) của thành phố Niu Y-oóc gọi "Bóng ma cuối cùng của cuộc chiến" là bộ phim "cần phải xem" và coi đây là "chất xúc tác cho cuộc đối thoại vô cùng cần thiết về chất độc da cam". Phim do công ty WGBH International phát hành, đã được cấp phép chiếu tại Ô-xtrây-lia, Na Uy, Trung Đông và Ca-na-đa và sẽ được chiếu ở Mỹ vào cuối năm nay.
Đại sứ Bùi Thế Giang, Phó Trưởng Đoàn đại diện Việt Nam tại Liên hợp quốc, cùng đông đảo khán giả Mỹ quan tâm đến vấn đề các nạn nhân chất độc màu da cam, đã tham dự buổi công chiếu bộ phim này.
