Khiếu nại của bà Đỗ Thị Huyến (Quảng Yên) xung quanh việc bồi thường thực hiện Dự án nâng cấp Quốc lộ 10 đoạn Biểu Nghi - Phà Rừng đoạn nút giao thông ngã ba sông Chanh là một trong những vụ việc phức tạp, kéo dài gần 10 năm, khiến nhiều cơ quan chức năng, chính quyền các cấp phải vào cuộc. Đã có gần 100 cuộc họp, tuyên truyền, vận động, hoà giải, bàn giải pháp; số lượng đơn thư và các giấy tờ ghi nội dung biên bản, quyết định... nếu bắc lên cân phải đến hàng chục kg giấy. Tuy nhiên, cho đến nay công dân vẫn chưa chấp nhận và tiếp tục khiếu nại với những đòi hỏi không có cơ sở để giải quyết được.
Những đề nghị không hợp lý
Thực hiện Dự án nâng cấp Quốc lộ 10 đoạn Biểu Nghi - Phà Rừng, trong đó có khu vực nút giao thông ngã ba cầu sông Chanh thuộc địa phận xã Yên Giang, ngày 5-2-2004, UBND huyện Yên Hưng (nay là TX Quảng Yên) đã ban hành Quyết định số 134/QĐ-UBND thu hồi 146m2 đất tại thửa số 10, tờ bản đồ quy hoạch số 1, trong đó 111m2 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và 35m2 đất hộ dân tự lấn chiếm do ông Hoàng Hữu Kiểm (chồng bà Huyến) là chủ sử dụng. UBND TX Quảng Yên đã lập phương án bồi thường với số tiền 379.554.957 đồng và bố trí đất tái định cư cho gia đình bà Huyến tại khu quy hoạch dân cư tự xây Nam đường 10 xã Yên Giang (nay là phường Quảng Yên), diện tích 125m2. Bà Huyến đã làm đơn khiếu nại với nội dung: Không đồng ý với quyết định thu hồi đất của UBND thị xã với lý do, thị xã đã thay đổi thiết kế kỹ thuật nút giao thông ngã ba cầu sông Chanh, dẫn đến thu hồi toàn bộ diện tích 146m2 của gia đình bà; yêu cầu được bồi thường đối với diện tích đất vỉa hè trong hành lang an toàn giao thông.
Việc bà Huyến khiếu nại TX Quảng Yên đã thay đổi thiết kế kỹ thuật nút giao thông ngã ba cầu sông Chanh, về vấn đề này UBND TX Quảng Yên khẳng định: Việc thay đổi thiết kế kỹ thuật nút giao thông cầu sông Chanh đã được UBND thị xã và Ban Quản lý các dự án 18 điều chỉnh phù hợp với quy hoạch tổng thể của huyện năm 1999 và để đảm bảo an toàn giao thông ở khu vực này. Việc điều chỉnh này đã được các cơ quan có thẩm quyền của Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) thẩm định và đồng ý tại văn bản số 3916/CGD-BGTVT ngày 5-8-2003. Như vậy có thể thấy việc điều chỉnh nút giao thông cầu sông Chanh của UBND TX Quảng Yên là để đảm bảo cho mục đích an toàn giao thông và phù hợp với quy hoạch đã được Bộ GTVT đồng ý.
Về nội dung khiếu nại việc bồi thường đền bù, UBND TX Quảng Yên khẳng định, việc thu hồi đất, bồi thường GPMB, cấp đất tái định cư và các chính sách khác đối với gia đình bà Huyến đã thực hiện đầy đủ, đúng chính sách, quy định pháp luật tại thời điểm thu hồi đất. Vì vậy ngày 22-12-2005, UBND TX Quảng Yên đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại số 2753/QĐ-UBND với nội dung, không chấp nhận khiếu nại của bà Huyến đối với quyết định 134/QĐ-UBND và các phương án bồi thường của UBND TX đối với gia đình bà Huyến.
Bà Huyến tiếp tục khiếu nại lên UBND tỉnh và ngày 14-9-2006, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2738/QĐ-UBND với nội dung, không chấp nhận nội dung khiếu nại của bà Huyến đối với các quyết định của UBND TX Quảng Yên, nếu gia đình bà Huyến không đồng ý yêu cầu, TX Quảng Yên phải cưỡng chế để bàn giao mặt bằng thực hiện dự án. Sau đó, ngày 24-10-2008 bà Huyến đã ký nhận tiền bồi thường và tự nguyện bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, bà Huyến lại tiếp tục có đơn đề nghị được hỗ trợ tiền làm móng nhà và chênh lệch giá vật liệu, tiền nhân công là 100 triệu đồng, được giảm thời gian trả tiền đất khu tái định cư là 3 năm, được bố trí lắp đặt nước máy tại nhà tạm...
Đơn đề nghị của bà Huyến đã được UBND TX Quảng Yên chấp thuận, tuy nhiên bà Huyến lại tiếp tục không đồng ý với giải quyết của thị xã theo yêu cầu của mình, tiếp tục làm đơn khiếu nại lên các cơ quan chức năng của tỉnh, và Trụ sở tiếp công dân Trung ương. Để giải quyết dứt điểm vụ việc của bà Huyến, ngày 9-5-2013, UBND tỉnh đã tổ chức cuộc họp và có ý kiến, nhất trí với phương án của UBND TX Quảng Yên cho phép bà Huyến được lựa chọn địa điểm tái định cư tại các khu vực quy hoạch khu dân cư của thị xã; bố trí cho bà Huyến 1 ki ốt bán hàng tại chợ Rừng, miễn thu phí thuê điểm bán hàng 1 năm; đồng thời vận động từ các nguồn xã hội hoá hỗ trợ cho bà Huyến 300 triệu đồng để xây nhà (trước đây năm 2008 bà Huyến đã đề nghị được hỗ trợ 100 triệu đồng để xây nhà, nhưng xét thời điểm hiện nay giá cả vật liệu tăng nên thị xã đề nghị tăng mức hỗ trợ lên 300 triệu đồng).
Tuy nhiên, thiện chí của UBND TX Quảng Yên đã không được bà Huyến chấp thuận và bà tiếp tục đưa ra yêu cầu mới: phải bồi thường cho bà diện tích đất thu hồi tại khu vực ngã ba cầu sông Chanh theo giá thị trường và cấp diện tích đất tái định cư cho bà 2 ô có lối đi riêng biệt và có mặt tiền tại phố chính, đồng thời phải hỗ trợ toàn bộ số tiền đủ để bà xây hai ngôi nhà mới...
Tuy nhiên, yêu cầu này của bà Huyến là không thể giải quyết được với lý do: Theo chính sách bồi thường GPMB, việc cấp đất tái định cư chỉ cấp cho hộ chính chủ, tại thời điểm thu hồi đất năm 2005 thửa đất của gia đình bà Huyến chỉ có 1 hộ chính chủ, vì vậy UBND TX chỉ cấp 1 ô đất tái định cư, không có cơ sở để cấp đất cho hai hộ xây dựng nhà có lối đi riêng biệt như yêu cầu của bà cũng như không có cơ sở để hỗ trợ tiền xây dựng 2 ngôi nhà cho bà. Tại cuộc đối thoại ngày 14-5-2013, bà Huyến đã từ chối mọi phương án mà UBND TX đã đưa ra, đồng thời đưa ra yêu cầu mới như: Đề nghị được nhận tiền đất ở tại vị trí thu hồi ngã ba cầu sông Chanh theo giá thị trường và bố trí tái định cư cho gia đình bà; đề nghị được hỗ trợ 1 tỷ đồng để xây lại nhà mới. Nếu chính quyền không đáp ứng được yêu cầu trên của bà thì đề nghị trả lại đất cũ tại ngã ba cầu sông Chanh cho gia đình.
Không thể chấp hành vi “được voi đòi tiên”
Nhìn lại tổng quan vụ khiếu nại của bà Đỗ Thị Huyến và quá trình giải quyết của các cơ quan chức năng, chính quyền TX Quảng Yên và UBND tỉnh, chúng tôi nhận thấy: Việc thực hiện cải tạo, nâng cấp dự án nút giao thông ngã ba cầu sông Chanh là vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc thu hồi đất, GPMB, cấp đất tái định cư và áp dụng các chính sách liên quan đến GPMB đối với gia đình bà Huyến đã được TX Quảng Yên, UBND tỉnh thực hiện đúng, phù hợp với quy định pháp luật tại thời điểm thu hồi đất. Vụ việc của bà cũng đã được Thanh tra Chính phủ xem xét và kết luận: Đồng ý với giải quyết của TX Quảng Yên, của UBND tỉnh.
Xem xét nội dung khiếu nại của bà Đỗ Thị Huyến thấy rằng các yêu cầu, đòi hỏi của bà gia tăng theo sự chấp thuận của chính quyền và như dân gian vẫn gọi là “được voi đòi tiên”. Việc Nhà nước thu hồi đất để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích của cộng đồng, thiết nghĩ công dân cần phải ủng hộ. Nếu so sánh chính sách bồi thường, đền bù, hỗ trợ mà chính quyền TX Quảng Yên đã giải quyết đối với trường hợp của bà Huyến chúng tôi thấy đã thoả đáng.
Việc giải quyết khiếu nại đối với bà Huyến cũng đã được các cơ quan chức năng, chính quyền các cấp, Thanh tra Chính phủ, các tổ chức đoàn thể vào cuộc rà soát xem xét và đã có những phương án đảm bảo thấu lý, thấu tình. Vì vậy, các tổ chức đoàn thể nơi bà Huyến cư trú cũng như gia đình người thân của bà Huyến cần đẩy mạnh vận động, giải thích để bà Huyến hiểu rõ. Đặc biệt, bản thân bà Huyến cần tự nhận thức đúng vụ việc, từ đó nêu cao trách nhiệm công dân.
Bảo An
