Tiếp cận nhiều chợ xổm gần các khu công nghiệp, khu chế xuất ở TP.HCM, đập vào mắt là những chiếc túi nilông trên tay công nhân (CN) giờ tan tầm: toàn rau là rau. Giá cả tăng vọt ngoài thị trường khiến cái khó khăn, túng bấn của CN càng tăng gấp bội.
Tuyết, CN Công ty Pou Yuen VN, vừa rảo bước về nhà trọ vừa kể: “Tụi tôi làm ở đây mấy năm rồi, nhưng chưa bao giờ sống khổ như hiện nay. Trước đây chỉ khoảng 300.000 đồng là đủ ăn cả tháng. Nhưng bây giờ thì 500.000 đồng/tháng cũng không đủ”. Chỉ vào bịch nilông lép kẹp trên tay, cô phân trần: “Nhiêu đây mà đã hơn chục nghìn rồi đấy. Mà anh xem, có gì cho đáng đâu: hai bó rau muống 4.000 đồng, rau sống 2.000 đồng, chanh ớt 1.000 đồng, mắm muối 1.000 đồng, hai con cá ươn cũng 3.000 đồng. Đó là chưa kể tiền gạo, củi lửa và những thứ lặt vặt khác”.
Buổi đi chợ sau giờ tan tầm của một nữ công nhân Công ty Pou Yuen VN: toàn rau với rau! Ảnh: T.T.D.
Giá cả leo thang trong khi tiền lương “dậm chân tại chỗ”, các CN cho biết họ dường như chẳng có giải pháp nào để giải được bài toán khó: thu nhập trung bình khoảng 1 triệu đồng/tháng, trừ tiền ăn hết 500.000 đồng, tiền nhà trọ 100.000 đồng, tiền điện nước 50.000 đồng, các khoản chi tiêu khác hết 200.000 đồng. Lúc ốm đau biết bấu víu vào đâu, lấy gì để nuôi con cái chứ chưa nói lấy đâu ra tiền để giải trí!
Doanh nghiệp tiếp sức
Một số doanh nghiệp nước ngoài ở TP.HCM đã áp dụng chính sách tăng lương theo định kỳ hằng năm nhằm tạo cho thu nhập của người lao động (LĐ) có “tốc độ” bắt kịp với đà tăng giá của thị trường.
Tại Công ty Siam-P (100% vốn của Pháp, tại KCN Cát Lái, quận 2), lương cơ bản của LĐ phổ thông ngay sau khi được tuyển dụng đã ở mức 1,8 triệu đồng/tháng, LĐ kỹ thuật 2,85 triệu đồng/tháng, mỗi năm đều tăng 10%. Còn tại Công ty Organ Needle (100% vốn Nhật Bản, tại KCX Tân Thuận), hằng năm, công đoàn công ty thống kê chi tiết các khoản thực tế phải chi tiêu trong một tháng của người LĐ, bao gồm các khoản: tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền khám chữa bệnh, chi tiêu cá nhân, nuôi con ăn học... so sánh với mức lương hiện tại, mức trượt giá để làm cơ sở đề xuất công ty tăng lương. Chính vì vậy, thu nhập của người LĐ tại đây luôn cao hơn so với chi phí sinh hoạt trung bình.
Công ty Formosa (100% vốn Đài Loan, KCN Nhơn Trạch 2, Đồng Nai) từ gần ba năm trước đã xây dựng một khu nhà lưu trú cho CN với tiêu chuẩn “khách sạn 5 sao”, đồng thời cung cấp bữa ăn miễn phí chất lượng khá cho toàn bộ CN. Mặc dù tình hình tăng giá khiến chi phí bữa ăn tăng lên đáng kể, nhưng trung thành với phương châm “lo cho người LĐ chính là cách đầu tư cho tương lai hiệu quả nhất”, ban giám đốc công ty đã quyết định bù đắp thêm chi phí để đảm bảo không hạ thấp chất lượng bữa ăn. Ông Củ Phát Nghiệp - chủ tịch công đoàn Công ty Pou Yuen (KCN Tân Tạo, TP.HCM), cho biết bữa ăn của CN đã tăng từ 3.000 đồng lên 4.000 đồng/suất. Ông Đỗ Văn Khánh - chủ tịch công đoàn Công ty cổ phần Hoàng Hạc (KCN Tân Bình) - cho biết bữa ăn luôn có 3-4 món, giá 9.000 đồng. Được biết sắp tới khẩu phần ăn sẽ tăng thêm 2.000 đồng để đảm bảo chất lượng, duy trì sức khỏe người LĐ.
Giá sẽ tiếp tục tăng
Dường như mặt bằng tiền lương hiện nay đã tụt hậu so với mặt bằng giá cả sinh hoạt và hàng tiêu dùng mới được xác lập. “Cơn bão” tăng giá, theo như dự báo của nhiều chuyên gia về thị trường, sẽ còn tiếp diễn, nhất là vào những tháng cuối năm. Và nếu đúng như vậy, đời sống của người LĐ sẽ càng khó khăn, chật vật hơn. Người LĐ sẽ vẫy vùng như thế nào để có thể chống chọi với “cơn bão” đầy khắc nghiệt ấy?
Theo một số nhà phân tích, trong thời gian tới có thể xảy ra hai khả năng: một là, các doanh nghiệp phải tính tới các giải pháp cải thiện thu nhập để người LĐ đủ sống trong điều kiện giá cả leo thang; hai là, một số lượng lớn người LĐ sẽ rời bỏ công việc hiện tại để tìm một nơi làm việc khác với hi vọng có thu nhập khá hơn để đảm bảo cuộc sống. Nếu khả năng thứ hai xảy ra, trong thời gian tới sẽ diễn ra những dòng luân chuyển LĐ với qui mô lớn, tác động mạnh tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp sử dụng nhiều LĐ thuộc các ngành da giày, may mặc, chế biến thực phẩm...
