LTS: Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh luôn phải đối mặt với các nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, đô thị hoá... Chính vì thế, vấn đề bảo vệ môi trường luôn được các cấp, các ngành quan tâm thực hiện. Mặc dù vậy, do nhiều nguyên nhân chủ quan và cả khách quan, công tác bảo vệ môi trường ở Quảng Ninh vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Những chuyển biến tích cực
Nhận thức được vấn đề phát triển kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường, Quảng Ninh luôn xác định bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với sự chỉ đạo của tỉnh, từ năm 2008 đến năm 2011 các huyện, thị, thành uỷ đã ban hành được 11 chỉ thị, 3 Nghị quyết và 16 văn bản chỉ đạo về bảo vệ môi trường. HĐND cấp huyện và cấp xã trong toàn tỉnh đã đưa các chỉ tiêu về môi trường vào nghị quyết lãnh đạo hàng năm. UBND các huyện, thị xã, thành phố đã ban hành được 167 văn bản các loại triển khai thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trên địa bàn.
Đặc biệt, kinh phí dành cho các hoạt động môi trường của tỉnh luôn được ưu tiên ở mức cao. Trong 3 năm, 2008-2011, kinh phí sự nghiệp môi trường được tỉnh bố trí là 599,449 tỷ đồng. Nguồn thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản trong 3 năm (2008-2011) cũng đạt gần 1.192,3 tỷ đồng, trong đó, bố trí sử dụng là 870,445 tỷ đồng cho 75 dự án. Cùng với đó, bộ máy cán bộ phụ trách công tác bảo vệ môi trường từ tỉnh đến các địa phương cũng được kiện toàn. Các địa phương đều đã thành lập Phòng Tài nguyên và Môi trường và đã bố trí từ 1-2 cán bộ chuyên trách. Đến nay, TP Hạ Long có đủ cán bộ môi trường ở 20/20 phường; TP Uông Bí có 9/11 phường; TP Móng Cái có 8/17 phường. Các địa phương khác đều có cán bộ cấp xã làm công tác môi trường kiêm nhiệm.
Từ việc tăng cường quản lý, chỉ đạo và đầu tư, công tác bảo vệ môi trường đã đạt được nhiều kết quả đáng mừng. Tỷ lệ dân số nông thôn được cung cấp nước hợp vệ sinh đạt trên 80%. Tỷ lệ dân số đô thị được cấp nước sạch đạt trên 90%. Tỉnh đã xây dựng Quy hoạch quản lý chất thải rắn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010 và định hướng đến 2020. Công tác thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt ở các khu, cụm dân cư đã được đẩy mạnh.
Ở nhiều các xã, phường, thị trấn đã hình thành nhiều tổ tự quản thu gom rác thu hút nhiều đơn vị, cá nhân tham gia như: Hợp tác xã Hải Yến (Đông Triều), HTX Đồng Tâm (Ba Chẽ), Công ty cổ phần phát triển công nghiệp Quảng Ninh... Không chỉ trên đất liền, hiện nay đã triển khai dự án thu gom và xử lý rác thải trên biển: Khu vực Vịnh Hạ Long, ven bờ biển từ Bãi Cháy đến Hòn Gai.
Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng đã di dời một số cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ra khỏi các khu đô thị, dân cư tập trung như: Nhà máy cơ khí Hòn Gai (TP Hạ Long), Kho than Khe Ngát (Uông Bí), đóng cửa bãi rác Vũng Đục (Cẩm Phả), bãi rác Mạo Khê (Đông Triều), sắp xếp lại các cảng, bến bãi xuất than nhằm xoá bỏ các điểm nhỏ lẻ, quy hoạch lại hệ thống cảng than trên địa bàn toàn tỉnh. Đặc biệt, công tác bảo vệ, cải thiện môi trường khu công nghiệp và trong hoạt động sản xuất, vận chuyển và kinh doanh than đã được tích cực triển khai, thực hiện. Việc phát triển các khu công nghiệp được thực hiện dựa trên những tiêu chí đảm bảo sự phát triển bền vững xét trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. 7/7 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đã khắc phục, xử lý và được chứng nhận ra khỏi danh sách cơ sở gây ô nhiễm.
Vẫn còn nhiều bất cập
Mặc dù vậy, công tác bảo vệ môi trường trong thời gian qua cũng bộc lộ nhiều bất cập. Công tác thanh kiểm tra về bảo vệ môi trường đã được các địa phương quan tâm, thực hiện song tính chủ động chưa cao. Một số vụ việc vi phạm về bảo vệ môi trường chưa được xử lý kịp thời, triệt để đã gây bức xúc trong dư luận. Tiêu biểu như vụ việc xả thải khói bụi tại Nhà máy xi măng Lam Thạch; nhân dân khiếu kiện chặn đường không cho xe đổ rác thải tại bãi rác phường Vàng Danh (TP Uông Bí); xuất Clinke của các nhà máy xi măng Thăng Long, Hạ Long; hoạt động nổ mìn, chế biến đá tại Công ty TNHH Hưng Thịnh, Xí nghiệp Vân Đồn - Hoành Bồ; Công ty TNHH Hương Phong - Hạ Long.
Bên cạnh đó, việc xử lý rác thải cũng bộc lộ nhiều bất cập. Cả tỉnh chỉ có 17 bãi rác đang hoạt động, trong đó cũng chỉ có 3 bãi rác chôn lấp hợp vệ sinh ở Hạ Long, Cẩm Phả. Ở nhiều địa phương, rác thải sinh hoạt chưa được thu gom, xử lý triệt để nên tình trạng ô nhiễm môi trường nước, không khí do rác thải sinh hoạt đã đến mức cảnh báo. Có nơi diễn ra nghiêm trọng như: Các xã thuộc khu vực Hà Nam; bãi rác Cộng Hoà (TX Quảng Yên); bãi rác Khu l thị trấn Trới, bãi rác thôn 8, xã Quảng Chính... Cùng với đó, cả tỉnh cũng chỉ có hai trạm xử lý nước thải Cái Dăm và Hà Khánh tại TP Hạ Long. Các địa phương khác hầu hết chưa có hệ thống thu gom nước thải tập trung. Nước thải sinh hoạt của các hộ dân mới chỉ được xử lý cục bộ tại các hộ bằng bể phốt; nước thải bề mặt được thu gom cùng hệ thống thoát nước thải sinh hoạt qua các hệ thống cống, rãnh chung thải ra môi trường. Một số lưu vực nước tiếp nhận nước thải sinh hoạt đang có biểu hiện và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường như: Các kênh rạch khu vực Hà Nam, sông Trới, sông Hà Cối, khu vực nước biển ven biển tại Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn, Móng Cái,.. .
Mặc dù tỉnh và các địa phương đã quan tâm đến quy hoạch khu giết mổ tập trung nhưng phần lớn các địa phương mới chỉ thực hiện các bước nghiên cứu quy hoạch. Về cơ bản các điểm giết mổ hình thành theo hướng tự phát, không đảm bảo các quy chuẩn về điểm giết mổ, nhiều điểm giết mổ còn nằm xen kẽ trong khu dân cư gây mất vệ sinh môi trường. Hiện nay, chỉ có TP Hạ Long đã thực hiện quy hoạch khu giết mổ tập trung tại khu vực phường Hà Khánh, bước đầu đã di dời một số điểm giết mổ về khu giết mổ này. Tuy nhiên, nhiều chủ lò giết mổ không thực hiện di dời với lý do khó khăn về kinh phí di dời và khó khăn về tuyến vận chuyển đến những điểm cung cấp.
Nhiều doanh nghiệp ý thức bảo vệ còn thấp, tỷ lệ các đơn vị thực hiện đầy đủ các nội dung cam kết trong báo cáo đánh giá tác động môi trường, cam kết môi trường còn ít; còn nhiều cơ sở sử dụng công nghệ sản xuất lạc hậu gây ô nhiễm môi trường. Mặt khác, các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường còn thiếu, chưa đồng bộ, chưa được bổ sung kịp thời. Kinh phí chi đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, nguồn vốn xã hội hoá còn rất thấp. Nhiều dự án về bảo vệ môi trường triển khai còn chậm, một số dự án đã được phê duyệt trong kế hoạch nhưng chưa được bố trí vốn nên hiệu quả đạt được chưa cao.
Những bất cập này đang đòi hỏi Quảng Ninh phải tăng cường công tác quản lý, quy hoạch và thực hiện quy hoạch về môi trường trên địa bàn.
Bảo Bình
| Ý kiến người trong cuộc Ông Bùi Văn Khích, Phó Tổng Giám đốc Vinacomin, Bí thư Đảng uỷ Than Quảng Ninh: “Bảo vệ môi trường từ đầu nguồn sản xuất” Công tác bảo vệ môi trường (BVMT) trong ngành Than tại Quảng Ninh luôn được Tập đoàn quan tâm. Nhờ vậy, một số cơ sở ô nhiễm môi trường nghiêm trọng của ngành Than tại Quảng Ninh trước đây, giờ đã được khắc phục và rút khỏi danh sách cơ sở ô nhiễm… Thực hiện phương châm “BVMT chủ động từ đầu nguồn sản xuất, thời gian tới, chúng tôi chỉ đạo các đơn vị khẩn trương hoàn chỉnh các thủ tục pháp lý về BVMT; tiếp tục đầu tư các trạm xử lý nước thải mỏ. Tập đoàn phấn đấu đến hết năm 2012 và 2013, toàn bộ nước thải mỏ hầm lò, mỏ lộ thiên được xử lý qua trạm xử lý nước thải mỏ. Tập đoàn sẽ đầu tư và đến năm 2013 đưa vào sử dụng nhà máy xử lý chất thải nguy hại của ngành Than tại xã Dương Huy (Cẩm Phả). Trong năm 2012, Tập đoàn sẽ phê duyệt kế hoạch tổng thể cải tạo phục hồi các bãi thải mỏ, phấn đấu năm 2012-2013 phục hồi xong các bãi thải lớn đã dừng hoạt động... Bên cạnh đó, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế về chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực với các tổ chức môi trường chuyên ngành trong lĩnh vực BVMT; hoàn thiện hệ thống quản lý, điều hành, thực hiện công tác BVMT; sử dụng có hiệu quả các nguồn lực cho BVMT. Ông Bùi Quang Mai, khu Quang Trung, Mạo Khê (Đông Triều): “Mỗi người dân phát huy cao ý thức” Theo tôi, muốn có một môi trường xanh, sạch tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững, vấn đề trước tiên là cần phát huy cao ý thức của người dân. Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của các ban, ngành, đoàn thể mà nó còn chính là trách nhiệm của mỗi người dân. Tôi nghĩ mỗi người cùng ý thức, chung tay góp phần làm cho môi trường tỉnh nhà xanh hơn, đẹp hơn bằng những việc cụ thể, thiết thực hàng ngày. Mỗi người dân hãy là một chiến sĩ trên mặt trận bảo vệ môi trường. Có vậy mới đảm bảo được cho sự phát triển bền vững của quê hương. Ông Nguyễn Ngọc Bình, Trưởng Ban Quản lý dự án công trình TP Uông Bí: Tiến độ Nhà máy xử lý rác thải rắn và sản xuất nguyên vật liệu tái tạo Bắc Sơn đang được đẩy mạnh Đối với Uông Bí hiện nay, việc đẩy nhanh tiến độ Nhà máy xử lý rác thải rắn và sản xuất nguyên liệu tái tạo tại phường Bắc Sơn thật sự rất cần thiết. Hiện nay, đơn vị thi công là Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Việt Long đang tập trung cao độ việc san lấp mặt bằng, nhiều khả năng hoàn thành trong tháng 5 tới để có thể tiến hành lắp đặt nhà xưởng, máy móc. Trong quá trình thi công, thành phố cũng phối hợp, hỗ trợ tích cực nhất cho nhà đầu tư để đẩy mạnh tiến độ. Hiện thành phố đã vận động các hộ dân di rời 100% số mộ tại khu vực này đi nơi khác. Đồng thời, chỉ đạo các địa phương tạo điều kiện tốt nhất, không thu phí đặt mộ tại các nghĩa trang trên địa bàn; vận động nhà đầu tư hỗ trợ kinh phí di rời, mỗi ngôi mộ 3 triệu đồng. Hiện tiến độ xây dựng nhà máy đã được đẩy mạnh hơn một bước và nhà máy sẽ chính thức hoạt động vào cuối năm 2012. Đồng chí Vũ Văn Kinh, Phó Chủ tịch UBND TP Móng Cái: “Quy hoạch bảo vệ môi trường là bước tiến quan trọng” Công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường trên địa bàn TP Móng Cái đã có những chuyển biến tích cực. Việc phòng ngừa ô nhiễm được chú trọng. Các hoạt động đánh giá tác động môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường; quản lý chất thải, đặc biệt là chất thải nguy hại, cải thiện môi trường, kiểm soát ô nhiễm ngày càng đi vào nền nếp. Hiện nay, thành phố cũng đang hoàn thiện quy hoạch bảo vệ môi trường để tăng cường hiệu quả của công tác này. Quy hoạch được hoàn thiện và phê duyệt sẽ là bước tiến quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường của thành phố. Bởi lẽ, những thông tin, số liệu, phân tích, đánh giá trong quy hoạch có ý nghĩa nhất định đối với công tác quản lý Nhà nước về môi trường trên địa bàn. Cụ thể là tăng cường hiệu lực quản lý về bảo vệ môi trường, phát huy trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác bảo vệ môi trường, đẩy mạnh và thực hiện có hiệu quả các hoạt động bảo vệ môi trường, từng bước xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường. Đồng thời, các cấp, các ngành, các đơn vị trong quá trình triển khai kế hoạch, dự án sẽ tuân thủ theo quy hoạch bảo vệ môi trường, tích cực khắc phục ô nhiễm môi trường, phục hồi các hệ sinh thái đã bị suy thoái, nâng cao chất lượng môi trường. |