Trong những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (NCKH&PTCN) ở Quảng Ninh đã được đặc biệt quan tâm, tăng cả về số lượng và chất lượng ở nhiều ngành, lĩnh vực. Qua đó, tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Nghiên cứu khoa học ở Trung tâm Sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh.
Ảnh: Hồng Nhung
Những dự án đi vào cuộc sống
Đầu tiên phải kể đến nhiệm vụ NCKH&PTCN cấp Nhà nước mang tên “Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sản xuất giống nhân tạo và nuôi thương phẩm tu hài tại huyện Vân Đồn, Quảng Ninh”, được thực hiện từ tháng 9-2007 do Công ty TNHH Đỗ Tờ là chủ trì dự án. Đây cũng là nhiệm vụ nằm trong chương trình “Xây dựng mô hình ứng dụng và chuyển giao KHCN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi giai đoạn 2004-2010”. Sau hai năm thực hiện, đơn vị chủ trì đã làm chủ được công nghệ và sản xuất được 3 triệu con giống cấp II, cùng ngư dân địa phương thu hoạch 52 tấn tu hài thương phẩm. Đến nay, sự thành công của dự án đã mở ra một nghề mới, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động với thu nhập khá ở trong vùng dự án và các vùng lân cận. Mô hình này cũng được ngư dân các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa, Nghệ An, Hải Phòng, Thanh Hóa áp dụng và đã mang lại thành công.
Đối với việc thực hiện nhiệm vụ NCKH&PTCN cấp tỉnh, những năm gần đây cũng nổi lên nhiều đề tài, dự án có giá trị cao, được nhân rộng trong sản xuất. Ví dụ như đề tài “Tiếp nhận công nghệ sản xuất thử nghiệm giống khoai tây Diamant sạch bệnh, chất lượng cao tại Quảng Ninh” do Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng khoa học và sản xuất lâm nông nghiệp Quảng Ninh thực hiện. Kết quả của đề tài là cho ra giống khoai tây Diamant sạch bệnh, năng suất cao hơn so với giống khoai tây mà nông dân đang trồng, mang lại doanh thu cho người trồng từ 60-70 triệu đồng/ha/vụ. Công ty Cổ phần Viglacera Hạ Long đã thực hiện dự án “Nghiên cứu công nghệ cán lăn để sản xuất gạch ốp lát hoa văn chìm tại công ty” với kinh phí gần 500 triệu đồng. Kết quả, đã cho ra quy trình công nghệ và hệ thống thiết bị sản xuất gạch ốp lát có hoa văn bằng phương pháp cán lăn liên tục, giá trị làm lợi tăng 13,3% so với công nghệ truyền thống, làm lợi cho công ty 5 tỷ đồng mỗi năm. Gần đây nhất, đề tài “Nghiên cứu ứng dụng sản phẩm cacbon y sinh trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật thần kinh sọ não, chữa bỏng và các loại vết thương tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Bãi Cháy” do Bệnh viện Đa khoa khu vực Bãi Cháy triển khai đã thực hiện thành công, mang lại giá trị vô cùng lớn không chỉ cho ngành y học và sự nghiệp phát triển khoa học - công nghệ của tỉnh mà còn giúp người dân được chăm sóc sức khỏe tốt nhất, giảm chi phí cho người bệnh và cộng đồng xã hội.
Tăng cả số lượng và chất lượng
Xác định NCKH&PTCN là đòn bẩy cho sự phát triển nên sự đầu tư cho công tác này ngày càng được nâng cao, cả về số lượng và chất lượng. Giai đoạn 2006-2010, Sở KH&CN đã tổ chức triển khai 76 nhiệm vụ cấp tỉnh, với tổng kinh phí trên 38,9 tỷ đồng (tăng gần gấp 3 lần so với giai đoạn 2001-2005). Năm 2011, Sở KH&CN đã tổ chức thẩm định và trình UBND tỉnh phê duyệt 4 đợt kế hoạch cho 33 nhiệm vụ KH&CN (trong đó có 15 nhiệm vụ chuyển tiếp, 18 nhiệm vụ mới) với tổng kinh phí trên 13 tỷ đồng, chiếm 57,32% kinh phí sự nghiệp KHCN được giao. Dự kiến năm 2012 sẽ thực hiện 46 nhiệm vụ (trong đó có 19 nhiệm vụ chuyển tiếp, 27 nhiệm vụ mới) với tổng kinh phí gần 21 tỷ đồng.
Các nhiệm vụ NCKH&PTCN được trải đều trên các lĩnh vực như: Khoa học xã hội và nhân văn; nông, - lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp, xây dựng, giao thông; công nghệ thông tin; y tế, giáo dục - đào tạo; điều tra cơ bản, bảo vệ môi trường. Các đề tài, nhiệm vụ được lên kế hoạch rõ ràng, do đó nội dung nghiên cứu, quy mô, tính ứng dụng cũng gần với thực tiễn hơn. Nhiều tổ chức, cơ quan trong tỉnh cũng tích cực tham gia hoạt động NCKH&PTCN, như: Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch; Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh; Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí v.v.. Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều Viện và Trung tâm nghiên cứu ở trung ương tích cực tham gia chủ trì các đề tài KH&CN của tỉnh như: Viện Nghiên cứu rau quả; Viện Tài nguyên và Môi trường biển; Viện Sinh thái nhiệt đới v.v..
Riêng đối với các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp huyện, trong giai đoạn 2006-2010, ngành KH&CN đã triển khai 51 dự án ứng dụng tiến bộ KHCN tại 8 huyện, thị xã, thành phố với mức kinh phí hỗ trợ 4.328 triệu đồng. Năm 2011, đã có 6 dự án được triển khai với kinh phí trên 574 triệu đồng. Hầu hết các mô hình triển khai ở cấp huyện đều cho hiệu quả kinh tế cao, giúp nông dân tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích canh tác, góp phần lớn vào công cuộc xóa đói giảm nghèo cho người dân và địa phương thực hiện dự án, mô hình... Điển hình như các dự án: Nuôi thử nghiệm cá Bống bớp, trồng thử nghiệm ngô ngọt MX10 tại thành phố Móng Cái; nuôi thử nghiệm gà Sao thương phẩm tại thị xã Cẩm Phả; nuôi thử nghiệm vịt Super M3, nuôi thử nghiệm gà chuyên trứng HA1 ở Yên Hưng, trồng thử nghiệm bí đao đá, nuôi thử nghiệm ba ba gai ở Tiên Yên...
Có thể nói, công tác NCKH&PTCN ở Quảng Ninh hiện nay đang được chú trọng cả về chất và lượng. Tận dụng được lợi thế từ NCKH&PTCN sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho các địa phương, đơn vị và người dân trong việc phát triển kinh tế - xã hội, làm giàu chính đáng.