Qua 3 năm ban hành Quyết định 181 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 4075 của UBND tỉnh, đến nay đã có 21 sở, ban, ngành, 14/14 huyện, thị xã, thành phố và 177/184 xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh thực hiện giải quyết công việc theo cơ chế “một cửa”. Nhìn chung, công tác cải cách hành chính đã được các đơn vị, địa phương chú trọng. Điều này không chỉ thể hiện ở bộ mặt các văn phòng ở bộ phận tiếp nhận và trả kết quả được trang bị tương đối đầy đủ và tiện ích, nó còn thể hiện qua kết quả giải quyết công việc ở các cấp.
Qua 3 năm ban hành Quyết định 181 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 4075 của UBND tỉnh, đến nay đã có 21 sở, ban, ngành, 14/14 huyện, thị xã, thành phố và 177/184 xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh thực hiện giải quyết công việc theo cơ chế “một cửa”. Nhìn chung, công tác cải cách hành chính đã được các đơn vị, địa phương chú trọng. Điều này không chỉ thể hiện ở bộ mặt các văn phòng ở bộ phận tiếp nhận và trả kết quả được trang bị tương đối đầy đủ và tiện ích, nó còn thể hiện qua kết quả giải quyết công việc ở các cấp.
Đối với cấp tỉnh, tổng số hồ sơ giải quyết và trả đúng hẹn là 99,9%, với cấp huyện là 98,5%, cấp xã là 99,1%, số hồ sơ tồn đọng đã giảm đáng kể so với trước đây. Điều này khẳng định cơ chế “một cửa” bước đầu đã khắc phục được tình trạng đùn đẩy công việc, không rõ trách nhiệm giữa các cấp, làm rõ được thẩm quyền, trách nhiệmcủa các bộ phận liên quan trong giải quyết công việc. Do đó, khối lượng công việc được giải quyết nhanh hơn, quy trình thực hiện đơn giản, hiệu quả công tác của cán bộ, công chức ở bộ phận “một cửa” cao hơn.
Tuy nhiên, qua thực tế khảo sát tại một số phường, huyện, thị xã, còn rất nhiều nơi chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của việc thực hiện cơ chế “một cửa”. ý thức, thái độ của một số cán bộ, công chức giải quyết công việc cho nhân dân còn thiếu tinh thần trách nhiệm, thậm chí còn thiếu tôn trọng nhân dân.Nhiều công chứccòn tư duy theocơ chế “xin - cho” như trước đây. Họ cho rằng mình đang “ban ơn” và vì vậy, họ có quyền...Có nơi, cán bộ công chức còn để người dân đến làm thủ tục hành chính đứng đợi trong khi chờ các cán bộ... nói chuyện phiếm. Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của UBND phường hà Khẩu (TP Hạ Long) không có người trong giờ làm việc. (ảnh chụp lúc 10h 30’ ngày 26-7-2006). Tình trạng người dân đến làm thủ tục hành chính rồi lại ra về mà không giải quyết được công việc cũng không hiếm. Đa số các trường hợp này đều nhận được câu trả lời: “- Cán bộ chuyên môn xuống cơ sở”, hoặc “-Anh A (chị B) đi học”. Hay có trường hợp như anh Khâu Duy Hưng làm việc ở Uông Bí phải mất nửa ngày xuống xã Sơn Dương, huyện Hoành Bồ làm bản sao giấy khai sinh, cũng đành phải ra về vì... “- Cả chủ tịch và phó chủ tịch đều đi vắng không có người ký”(!). Thực tế cho thấy, đối với những việc đơn giản như làm thủ tục hộ khẩu, hộ tịch... thì quy trình giải quyết khá nhanh gọn. Còn những việc có liên quan tới nhiều ngành, nhiều cấp thì khả năng hoàn trả hồ sơ theo đúng thời gian quy định không phải bao giờ cũng thực hiện được. Đặc biệt là những việc liên quan đến thủ tục về lĩnh vực đầu tư xây dựng,quản lý nhà ở, chuyển nhượng quyền sử dụng đất.... Đa số những người được hỏi cho rằng, họ không nhận được hồ sơ kết quả trong lần hẹn thứ nhất, thậm chí phải đi lại nhiều lần ở các phòng ban khác nhau. Lý do chính dẫn đến sự phiền phức trên là do việc giải quyết theo cơ chế “một cửa” chưa khép kín. Như trong công tác giải quyết hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất: sau khi hồ sơ của công dân được phòng chuyên môn thẩm định, kiểm tra thực địa (lẽ ra trong quá trình này cần thiết có sự kết hợp của cơ quan thuế để tính luôn định mức thuế phải nộp – PV ), hồ sơ lại được trả về cho công dân, sau đó công dân lại phải làm việc với Chi cục Thuế để kê khai thuế, và cuối cùng là đến Kho bạc nhà nước để nộp tiền. Như vậy, tiêu chí quan trọng của việc thực hiện cơ chế “một cửa” là giảm phiền hà cho nhân dân, tiết kiệm thời gian và công sức cho nhân dân vẫn còn là một tiêu chí xem ra khó thực hiện triệt để. Ở một số địa phương, việc tổ chức bộ phận “một cửa” cònhình thức. Thậm chí ở một số xã, cơ chế “một cửa” chỉ được thực hiện trên... văn bản. Tại xã Quảng Tân, huyện Đầm Hà, khi chúng tôi có mặt vào ngày làm việc thì phòng tiếp dân (nơi làm việc của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế “một cửa” xã Quảng Tân)... khóa cửa. Và thay vì công dân đến làm thủ tục hành chính tại đây thì tất cả các hồ sơ đều phải nộp qua bộ phận Tư pháp xã. Bộ phận này là nơi tiếp nhận hồ sơ và hướng dẫn công dân tới các bộ phận chuyên môn khác (?). Tại các xã vùng sâu, vùng xa thuộc diện khó khăn như xã Quảng An, huyện Đầm Hà, nhận thức của hầu hết người dân về cơ chế “một cửa” cũng hết sức mờ mịt. Ngay khi chúng tôi đang trao đổi với Chủ tịch UBND xã thì chứng kiến một công dân cầm sơ yếu lý lịch đến xin Chủ tịch chữ ký, trong khi công việc “đi xin” này lẽ ra đã có bộ phận tiếp nhận hồ sơ chịu trách nhiệm. Đây là hiện tượng phổ biến không chỉ riêng ở xã Quảng An, nguyên nhân do nhận thức của người dân thấp, việc tuyên truyền của chính quyền địa phương về cải cách hành chính còn kém hiệu quả. Như vậy, câu hỏi đặt ra là đã có sự thay đổi gì trong cải cách thủ tục hành chính tại các vùng nông thôn sau 3 năm thực hiện cơ chế “một cửa”? Và làm sao để các tổ chức, công dân cùng các cơ quan quản lý hành chính nhà nước, từ thành thị đến nông thôn hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệmcủa mình ? Thực hiện theo cơ chế “một cửa” là nội dung cơ bản, đột phá trong những nội dung của chương trình cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 – 2010, tiến tới hiện đại hoá nền hành chính quốc gia. Cùng với việc thực hiện cơ chế này, nhà nước đang tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các thủ tục hành chính còn rườm rà, chồng chéo và hoàn thiện các quy chế, quy định, đảm bảo sự công khai, dân chủ. Muốn vậy, ý thức hoàn thiện cơ chế “một cửa” –cơ chế có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt xã hội của nhân dân phải được đội ngũ cán bộ, công chức ở các ban, ngành, địa phương, từ vùng nông thôn tới thành thị quán triệt, nhận thức để dần dần thay đổi, cách làm của mình, bởi lẽ hiệu quả cơ chế “một cửa” phần lớn phụ thuộc họ.
