Bệnh cúm gia cầm (CGC) ở nước ta thuộc thể độc lực cao (chủng H5N1) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm ở gà và các loại thuỷ cầm, đặc biệt virus H5N1 có thể lây nhiễm sang một số loài động vật, con người.
Theo nghiên cứu của Tổ chức y tế thế giới (WHO) cho thấy virus H5N1 đang tiến hoá nhanh ở Châu á và có sự biến đổi về cấu trúc kháng nguyên, vì vậy sức đề kháng cao hơn, cụ thể sống ở nhiệt độ cao (37 độ C) trong vòng 6 ngày so với trước đây là 2 ngày. Từ năm 2003 đến nay trên cả nước có 93 người mắc cúm A (H5N1) và 42 người đã bị tử vong; tiêu huỷ hơn 60 triệu con gia cầm, tốn hàng trăm tỷ đồng ngân sách.
Thời gian qua Quảng Ninh cũng có người tử vong vì cúm H5, thiệt hại hàng tỷ đồng và gây xáo trộn an ninh-xã hội. Trước tình hình đó UBND tỉnh đã có các văn bản chỉ đạo kịp thời, đưa ra giải pháp đồng bộ, các biện pháp chống dịch quyết liệt cùng với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, cuối năm 2005 đã khống chế được dịch. Đến nay trên địa bàn tỉnh không để xảy ra dịch, không trường hợp nào bị nhiễm cúm A ở người. Tuy nhiên, kết quả này chưa thật bền vững và chúng ta không thể chủ quan bởi các nguyên nhân: Thời tiết lạnh là điều kiện thuận lợi cho virus phát triển, tổng đàn gia cầm tăng nhanh phục vụ Tết Nguyên đán, trong khi đó đàn ngan đến nay vẫn chưa có vắc xin tiêm phòng, đây là những tác nhân gây ra dịch (có tính chu kỳ) mà nhiều địa phương thường gặp. Diễn biến dịch tại các nước trong khu vực cũng như ở trong nước tại thời điểm này khá phức tạp, hiện nay đã có 8 tỉnh phía Nam tái phát, thế nhưng công tác tiêm phòng cho những đàn nuôi mới, tiêm bổ sung nhắc lại ở một số địa phương chưa triệt để. Người dân còn lơ là, chủ quan cho rằng dịch CGC khó quay trở lại. Gia cầm, sản phẩm gia cầm từ Trung Quốc vận chuyển vào địa bàn tỉnh ta vẫn diễn ra thường xuyên do lực lượng Biên phòng, Hải quan, Thú y... không kiểm soát nổi. Công tác tiêu độc khử trùng chuồng trại, khu vực tập kết, mua bán giết mổ gia súc, chưa được quan tâm đúng mức, người tiêu dùng còn thờ ơ với thực phẩm đã được kiểm dịch hay chưa? Chăn nuôi nhỏ lẻ trong dân kể cả khu vực tập trung đông dân cư, do tiết kiệm chuồng trại nên cùng một không gian nhỏ hẹp đồng thời nuôi nhiều loài động vật khác nhau. Tập quán chăn thả vịt chạy đồng di chuyển từ địa phương này đến địa phương khác, hoặc thả rông trên những ao hồ, nguồn nước công cộng còn rất phổ biến. Kết quả chẩn đoán của Trung tâm Thú y vùng Hải Phòng (5-2005) cho thấy 60/675 mẫu huyết thanh vịt lấy ngẫu nhiên có kháng thể cúm gia cầm Subtype H5 nằm rải rác tại các huyện Đông Triều, Uông Bí, Yên Hưng, Hải Hà, Đầm Hà, Móng Cái. Hiện tượng buôn bán rong các loại chim cảnh trên đường phố, cũng như nạn đánh bắt chim di trú ở các vùng miền vẫn diễn ra... Đây cũng chính là nguyên nhân gây phát tán virus.
Để ngăn chặn dịch CGC tái phái, các địa phương cần thực hiện tốt một số giải pháp sau: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền để mọi người, mọi ngành, mọi cấp nâng cao nhận thức, cảnh giác nguy cơ tái phát dịch. Không chủ quan coi thường dịch, chủ động phòng ngừa có hiệu quả bằng cách tiêm phòng bổ sung, nhắc lại theo yêu cầu chuyên môn. Kịp thời báo với chính quyền, thú y cơ sở khi có dịch xảy ra. Đồng thời tiêu huỷ gia cầm bị bệnh khi có chủ trương, không bán chạy không sử dụng gia cầm bệnh làm thực phẩm hoặc làm thức ăn cho gia súc. Tăng cường công tác tiêu độc khử trùng chuồng trại, khu tập kết gia súc, các ổ dịch cũ, các hố chôn huỷ trước đây. Cần chú ý khẩu phần ăn cho đàn gia cầm để tăng sức đề kháng. Tích cực giám sát việc buôn bán vận chuyển gia cầm sản phẩm gia cầm từ nước ngoài vào, kiên quyết tiêu huỷ, phạt nặng những trường hợp cố tình vi phạm, sớm lập lại các chốt kiểm dịch, đồng thời phát huy tính chủ động của thú y cơ sở trong việc kiểm dịch, kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm. Hạn chế tối đa việc luân chuyển mua bán chim cảnh, chim di trú do người dân đánh bắt. Ngành Thú y cần chuẩn bị đủ cơ số thuốc, vật tư thiết yếu phương tiện, con người để ứng phó kịp thời khi có dịch xảy ra. Tham mưu cho Tỉnh quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung xa dân cư, xây dựng lò giết tập trung phù hợp với điều kiện tự nhiên xã hội. Tiếp tục quản lý đàn thuỷ cầm có (+) H5, tìm giải pháp tốt nhất cho hình thức nuôi vịt chạy đồng khi mà sắp hết thời điểm cấm nuôi mới thuỷ cầm (2-2007). Tỉnh cần có chế độ đãi ngộ cho những người làm công tác thú y cơ sở để họ theo dõi quản lý tình hình chăn nuôi trong địa bàn. Vì sự bình yên của cộng đồng, các cấp các ngành hãy phát huy tinh thần tự giác, tích cực hưởng ứng chiến dịch phòng, chống dịch CGC nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và của nếu dịch xảy ra.
