Tâm lý người tiêu dùng hiện nay đã khác, nếu trước đây điều quan trọng nhất của bóng điện là chỉ cần đủ sáng, bền và rẻ, thì giờ đây mẫu mã lại là một trong những tiêu chí lựa chọn đầu tiên của người tiêu dùng. Có vẻ, các nhà sản xuất thiết bị tiết kiệm điện (TKĐ) của ta vẫn khá lạc hậu trong nhận thức này.
Hầu hết sản phẩm (SP) mẫu mã vừa xấu vừa nghèo nàn, đó là chưa kể cả chất lượng và giá cả đều chưa có năng lực cạnh tranh mạnh. Trong khi đó, thị trường của loại sản phẩm này tuy ngày càng phong phú nhưng lại vàng thau lẫn lộn. Vậy nên, người dân dẫu có rất muốn nghe theo lời kêu gọi khẩn thiết của các "nhà điện" là tăng cường sử dụng thiết bị tiết kiệm điện nhưng cũng đành "lắc đầu"...
"Xấu mà đắt thế!"
Đó là lời than của anh Hoàng Hữu Bằng (A6 - Giảng Võ - Hà Nội) khi được chủ một cửa hàng đồ điện tại phố Trần Phú giới thiệu một số đèn TKĐ "made in Vietnam". Gia đình anh Bằng đã quyết định thay toàn bộ hệ thống chiếu sáng, đồ điện trong gia đình bằng các SP TKĐ, và ưu tiên số một là các SP của VN với hy vọng chất lượng tốt hơn hàng Trung Quốc và giá "mềm" hơn hàng nhập khẩu Châu Âu.
Song, anh Bằng đã phải "đi từ thất vọng này đến thất vọng khác" vì mẫu mã và chủng loại hàng sản xuất tại VN quá nghèo nàn, thiếu thẩm mỹ. Đã bao nhiêu năm nay, loại đèn neon vẫn chỉ có hai loại 1,2m và 0,6m, đèn compact chỉ duy nhất loại đui tròn với bóng hình ống hoặc hình xoáy ốc. Đặc biệt là các loại bóng đèn TKĐ chỉ duy nhất có ánh sáng trắng, rất "chết màu" nội thất.
Chị Đỗ Thanh Hương (chủ cửa hàng thời trang số 2 Mai Hắc Đế - Hà Nội) tâm sự: "Tôi rất muốn sử dụng SPTKĐ để giảm chi phí nhưng không tìm được loại đèn nào có ánh sáng khác ngoài ánh sáng trắng (ánh sáng tương phản với ánh sáng thời trang".
Anh Lê Văn Hùng (284 Tây Sơn - Hà Nội) thì cho rằng: "Các SPTKĐ của VN sản xuất mẫu mã kém hấp dẫn, SP nặng hơn nhiều so với hàng ngoại nhập. Đây là một nghịch lý đối với SP công nghệ cao (nhẹ và siêu nhẹ)".
Các loại quạt trên thị trường hiện cũng có sự thay đổi mẫu mã khá phong phú. Ngoài quạt bàn, quạt cây, còn có quạt treo tường, quạt trần có quạt góc, quạt đảo trần, quạt đảo gió... với nhiều kiểu dáng, màu sắc khác nhau. Thế nhưng, chiếc quạt tích điện "made in Viet Nam" vẫn chỉ có duy nhất một kiểu - quạt để bàn.
Tại các phố chuyên doanh đồ điện gia dụng của Hà Nội như Trần Phú, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Công Trứ... các SPTKĐ ngoại nhập khá nhiều, hầu hết có xuất xứ từ Trung Quốc. Giá một bóng đèn TKĐ compact của Trung Quốc từ 3-15w giá dao động từ 7.000-9.000đ/bóng, của còn bóng đèn TKĐ của Cty Bóng đèn phích nước Rạng Đông, Điện Quang giá từ 17.000-35.000đ/bóng, ít tiền nhất là của Hoa Thái giá từ 15.000-17.000đ/bóng.
Anh Nguyễn Hùng Dũng (chủ cửa hàng đồ điện gia dụng trên phố Trần Phú) cho biết: "Đèn TKĐ sản xuất tại VN mẫu mã không đẹp mà lại đắt hơn của Trung Quốc đến 2-3 lần, nên đa phần các gia đình lúc đầu muốn mua SP của VN nhưng cuối cùng lại chọn mua hàng Trung Quốc vì giá rẻ, mẫu mã đẹp".
Cũng trong tình trạng tương tự, đèn tích điện, quạt tích điện của Trung Quốc đang được người tiêu dùng lựa chọn nhiều hơn SP của VN. Trung bình mỗi chiếc quạt tích điện của Trung Quốc giá dao động từ 280.000-350.000đ/chiếc nhưng mỗi chiếc quạt tích điện của Lioa (VN) giá trung bình từ 460.000-650.000đ/chiếc, đèn tích điện của Trung Quốc: 110.000-130.000đ/chiếc, đèn tích điện của VN dao động từ: 265.000-285.000đ/chiếc.
Tham khảo tại siêu thị Intimex, Trung tâm Thương mại Vân Hồ, một số cửa hàng tiện ích của Hapro, siêu thị Big C... cũng cho thấy các SP TKĐ của Trung Quốc có sức tiêu thụ cao hơn hẳn so với các SP của VN.
Thị trường hỗn loạn
Mặc dù thời gian gần đây các nhà sản xuất trong nước đã tung ra thị trường thêm một số SPTKĐ, song cán cân thị trường vẫn nghiêng hẳn về phía hàng nhập ngoại. Nhưng, cũng xuất hiện nhiều SP ngoại nhập trôi nổi, không rõ chất lượng với giá bán thả nổi. Ngay cả đối với một số loại đèn compact của các nhà sản xuất trong nước, giá bán giữa các Cty cũng có sự chênh lệch nhau khá nhiều.
Một số SP ngoại nhập được mỗi nơi bán hàng giới thiệu nguồn gốc xuất xứ khác nhau với giá bán khác nhau. Tại cửa hàng 1B Hàm Nghi (TPHCM), đèn compact xoắn hiệu Oket được giới thiệu là hàng Trung Quốc giá 16.000 đồng/bóng từ 5-16w. Cũng SP này nhưng cửa hàng Cao Sơn, quận 2 (TPHCM) giới thiệu là hàng Hàn Quốc, 30.000 đồng/bóng.
SP có giá bán cao nhất và có mặt sớm nhất trong nhóm mặt hàng đèn compact trên thị trường VN là các SP mang nhãn hiệu Philips, với giá 26.000 đồng/bóng 8w, 40.000 đồng/bóng 14w. Riêng SP đèn TKĐ của Cty Rạng Đông vẫn còn chưa xuất hiện nhiều tại các cửa hàng bán lẻ ở TPHCM.
Tuy mặt hàng đèn TKĐ đã phong phú hơn trước và được NTD biết đến nhiều hơn nhưng theo các cửa hàng kinh doanh thiết bị điện tại TPHCM, số lượng khách hàng tìm mua các loại đèn TKĐ vẫn còn ít.
Chủ cửa hàng Cao Sơn (đường Trần Não - TPHCM) cho biết: "Đa phần NTD với khoảng 70% lượng khách vẫn chọn mua loại đèn huỳnh quang, đèn sợt đốt vì giá rẻ hơn 10.000-20.000 đồng/bóng so với loại bóng đèn TKĐ. Thông thường khách hàng chỉ chọn mua loại đèn compact xoắn, để dùng thắp sáng cho phòng khách, phòng ngủ và thường chọn đèn ánh sáng vàng và kích cỡ đèn ngắn để dễ lắp đặt, có tính thẩm mỹ cao. Với các yêu cầu trên cộng với yếu tố về giá, người mua thường chọn các SP ngoại nhập hơn là hàng sản xuất trong nước".
Ngoài các loại đèn compact, thị trường thiết bị điện TPHCM còn có các SP được giới thiệu là thiết bị TKĐ, đa phần đều có xuất xứ ngoại nhập như thiết bị TKĐ cho gia đình Power Planner II hoặc thiết bị TKĐ chuyên dùng cho đèn chiếu sáng DR.Light PL.
Các thiết bị này được giới thiệu hoạt động trên nguyên tắc duy trì mức điện năng hợp lý, chỉ cung cấp lượng điện vừa đủ qua sự điều tiết của Chip (IC), giúp TKĐ năng từ 15-45%.
Tại cửa hàng ở đường Trần Văn Ơn, quận Tân Phú còn giới thiệu thiết bị TKĐ năng với giá 180.000-220.000 đồng/SP 15-30A. Tuy nhiên, do còn mù mờ về thông tin cũng như công dụng thực sự, NTD tại TPHCM chưa quan tâm nhiều đến dòng SP này.
