Cuộc chiến phòng chống dịch cúm gia cầm lại bắt đầu "nóng"

Dường như đã thành quy luật, vài năm gần đây, cứ sau Tết Nguyên đán là dịch cúm gia cầm lại bùng phát trên địa bàn tỉnh. Năm nay ổ dịch đầu tiên xuất hiện trên địa bàn thôn Nà Cáng, xã Quảng An (huyện Đầm Hà)- địa bàn tưởng chừng như an toàn dịch nhất. Điều đáng nguy hiểm hơn nữa là đã có người dân bị nhiễm vi rút cúm A (H5N1) do ăn thịt gà ốm chết. Và cuộc chiến phòng chống dịch cúm gia cầm lại bắt đầu nóng lên.

Dịch xuất hiện ở nơi không ngờ

Từ trung tâm huyện Đầm Hà vào đến thôn Nà Cáng không dễ dàng gì, đường miền núi quanh co khúc khuỷu, phải mất gần 2 giờ đồng hồ chúng tôi mới vào được đến thôn. Cả thôn chỉ có 13 hộ dân sinh sống, xung quanh thôn là rừng, núi bao bọc, nhà này cách nhà kia cả một đoạn đường dài. Người dân trong thôn chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao, mỗi nhà chỉ có vài chục con gà lớn, bé thả quanh vườn rừng. Sống trong môi trường gần như biệt lập với bên ngoài ấy vậy mà chẳng ai có thể ngờ dịch cúm gia cầm lại bùng phát ở đây rồi lây sang người. Theo cán bộ thú y cơ sở thì từ ngày 27- 1 đến ngày 7-2 tại nhà chị Lý Tài Múi (bệnh nhân bị nhiễm vi rút cúm A (H5N1) có khoảng 20 con gà bị ốm chết. Cùng thời gian đó hơn 200 con gia cầm của các hộ dân xung quanh cũng bị ốm chết rải rác.

Chuyện gà bị ốm chết trong mùa đông và mùa xuân chẳng có gì là lạ với người dân miền núi vì vậy các hộ dân trong thôn đã không khai báo với cán bộ thú y xã mà cứ con nào chết thì làm thịt ăn. Ông Chìu Sáng Phu, một hộ dân có gà bị nhiễm vi rút cúm gia cầm cho biết: Tôi đã sống ở thôn Nà Cáng này mấy chục năm chưa bao giờ thấy có dịch cúm gia cầm xuất hiện, thậm chí tôi còn không biết cúm gia cầm là gì, mãi hôm vừa rồi khi cán bộ xã, huyện xuống thôn bảo đàn gà của nhà tôi và các hộ xung quanh bị ốm chết là do bị nhiễm vi rút cúm gia cầm tôi mới biết. Khi thấy gà ốm chết chúng tôi chỉ nghĩ bị bệnh như mọi năm nên làm thịt ăn, mà cả thôn ăn thịt gà suốt từ Tết đến giờ đấy chứ. Theo ông Phu thì trong thôn mỗi nhà chỉ nuôi hơn chục con gà, nhà nào nhiều tới 30 con là cùng và từ trước đến nay đã bao giờ tiêm phòng đâu.

Việc người dân chủ quan trong phòng chống dịch bệnh không còn là chuyện mới, còn nhớ trong các đợt xảy ra dịch cúm gia cầm những năm trước nguyên nhân chính vẫn do người dân chủ quan với công tác phòng chống dịch bệnh. Khi có gia cầm ốm chết hàng loạt, người dân không báo cán bộ thú y ngay mà tự ý chữa trị sau khi chữa không khỏi dịch lan ra rộng rồi mới báo cán bộ cơ sở, lúc đó mọi biện pháp phòng chống đều đã muộn. Nhưng đấy là những đợt dịch xảy ra ở đồng bằng, những địa bàn dân cư sống tập trung, chăn nuôi theo quy mô lớn còn đợt dịch lần này lại xảy ra ở một địa bàn miền núi như là Nà Cáng. Khái niệm về cúm gia cầm hoàn toàn xa lạ đối với họ, có lẽ vì vậy nên họ cũng chưa bao giờ nghĩ đến việc phải tiêm phòng cho đàn gia cầm nhà mình, chưa bao giờ nghĩ gà chết phải báo cán bộ thú y xã đến để kiểm tra. Không chỉ người dân chủ quan mà ngay chính cán bộ cơ sở cũng không thể ngờ những con gà chết trong dịp Tết Nguyên đán trên địa bàn thôn Nà Cáng lại bị nhiễm vi rút cúm gia cầm. Với họ Nà Cáng chẳng khác gì một đồn bốt vững chắc cúm gia cầm rất khó để xâm nhập vào địa bàn.

Lên "dây cót" ngay cho công tác phòng chống dịch

Sau khi ổ dịch cúm gia cầm xuất hiện ở thôn Nà Cáng, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch cúm gia cầm tỉnh đã trực tiếp xuống kiểm tra và cùng với địa phương tổ chức các biện pháp xử lý khoanh vùng dập dịch. Toàn bộ đàn gia cầm của các hộ dân trong thôn đã bị tiêu huỷ, 300 lít hoá chất Haniodin đã được cấp cho xã Quảng An để tổ chức phun khử trùng tiêu độc trên toàn bộ xã và khu vực dân cư của xã Quảng Lâm giáp ranh với thôn Nà Cáng. Huyện Đầm Hà đã thành lập 17 chốt kiểm dịch từ thôn Nà Cáng mở rộng ra bán kính 5km, mẫu gia cầm của các thôn ở xã Quảng An, Quảng Lâm, Quảng Lợi đã được cơ quan thú y lấy để xét nghiệm và toàn bộ gia cầm của 8 thôn thuộc 3 xã này đã được tiêm phòng. Những biện pháp cần thiết để khoanh vùng dập dịch đã được triển khai thực hiện, tuy nhiên rút kinh nghiệm những đợt phát sinh dịch cúm gia cầm ở các địa phương khác những năm trước thấy rằng dù các cơ quan chức năng đã rất nỗ lực cố gắng nhưng nếu người dân không có sự cộng tác cùng phòng chống dịch thì nguy cơ dịch lây lan rộng vẫn có thể xảy ra.

Tại thôn Nà Cáng, sau khi kiểm tra xem xét các yếu tố khiến dịch cúm gia cầm bùng phát, các cơ quan chuyên môn nhận định có thể nguyên nhân là do có một hộ dân trong xã chuyên buôn chân gà và các sản phẩm gia cầm từ nơi khác về bán cho người dân trên địa bàn xã sử dụng. Trong khi đó một số lượng không nhỏ gia cầm và sản phẩm gia cầm được buôn bán trên các chợ ở huyện Đầm Hà có nguồn gốc xuất xứ không rõ ràng, rất có thể là gia cầm nhập lậu từ Trung Quốc vào, không kiểm soát được dịch bệnh. Hơn nữa các huyện Đầm Hà, Hải Hà, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ những nơi chưa xảy ra dịch cúm gia cầm nên người dân rất chủ quan. Các địa phương này là huyện miền núi, phần lớn là đồng bào dân tộc sinh sống, nhận thức còn thấp nên càng không coi trọng công tác phòng chống dịch bệnh lây lan từ gia súc, gia cầm sang người.

Vài năm gần đây, năm nào trên địa bàn tỉnh dịch cúm gia cầm cũng xảy ra nhưng chưa có dấu hiệu dịch lây lan sang người nên người dân ở tất cả các địa phương đều rất chủ quan, chỉ phòng trừ dịch bệnh trên đàn gia cầm chứ chưa chú trọng đến phòng bệnh lây lan sang người. Vẫn sử dụng gia cầm và sản phẩm gia cầm không rõ nguồn gốc ngay cả trong thời gian đang có dịch. Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh, bệnh nhân Lý Tài Múi, thôn Nà Cáng người bị nhiễm vi rút cúm A (H5N1) đang trong tình trạng nguy kịch. Cuộc chiến phòng chống dịch cúm gia cầm năm nay càng khốc liệt hơn rất nhiều vì dịch không phải phát ra từ những vùng đã có mầm bệnh mà ở nơi rất khó có khả năng xảy ra dịch bệnh thì dịch lại bùng phát mạnh mẽ và nguy hiểm. Ngoài việc khống chế khoanh vùng không để dịch lây lan rộng, lúc này cả tỉnh cần lên “dây cót” ngay cho công tác phòng chống dịch cúm gia cầm và cúm A (H5N1) ở người.