Kể từ khi triển khai đến nay, chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) của Quảng Ninh đã tạo được những bước chuyển biến tích cực, góp phần khai thác những tiềm năng, lợi thế của các địa phương, từ đó tạo ra diện mạo mới nhiều tươi sáng cho các vùng nông thôn trong tỉnh.
Tập trung nguồn lực
Xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ trọng yếu của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, theo phương châm phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư, trên tinh thần dân biết, dân bàn, dân làm, dân hưởng thụ, chương trình xây dựng NTM của tỉnh đã nhận được sự quan tâm, tham gia nhiệt tình của bà con nhân dân. Nhiều tiềm năng, lợi thế của các địa phương đã được khai thác hiệu quả từng bước tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững cho các vùng nông thôn trong tỉnh.
Bằng sự vào cuộc tập trung, quyết liệt nên đến nay những mục tiêu đề ra trong chương trình NTM đã được các địa phương đẩy mạnh triển khai. Hiện tại 125/125 xã trong toàn tỉnh đã phê duyệt xong quy hoạch NTM. Trong thời gian qua, với nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, các tổ chức, doanh nghiệp và sự đóng góp của nhân dân, nguồn vốn NTM đã tập trung cho công tác phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân. Năm 2012 này, tỉnh quy định dành 15% tổng nguồn vốn đầu tư cho chương trình xây dựng nông thôn mới để hỗ trợ phát triển sản xuất. Đến nay các địa phương trong tỉnh đã phân bổ tổng nguồn vốn là 71,2 tỷ đồng, lồng ghép các nguồn vốn khác là 26,3 tỷ đồng, tập trung vào phát triển hoặc mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá; đầu tư sản xuất sản phẩm thuộc chương trình phát triển thương hiệu nông sản của tỉnh Quảng Ninh; đầu tư mới hoặc mở rộng quy mô các cơ sở chế biến, bảo quản nông, lâm, thuỷ sản...
Bên cạnh phát triển sản xuất, công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kinh tế xã hội vùng nông thôn cũng được triển khai đồng bộ. Hiện toàn tỉnh có 1.525 nhà văn hoá/1.572 thôn, trong đó có nhiều nhà văn hoá được xây dựng và sửa chữa từ nguồn vốn nông thôn mới. 100% số xã trên địa bàn tỉnh đã có đường cứng hoá đến trung tâm xã, có 772,5km đường trục xã, 453,4km đường trục thôn, xóm ở trên địa bàn các xã đã được bê tông hoá và nhựa hoá; 43 công trình thuỷ lợi bao gồm các công trình hồ đập và công trình kênh mương các loại, với khối lượng thực hiện khoảng trên 20km và đã hoàn thành đưa vào sử dụng được 10 công trình; vệ sinh môi trường vùng nông thôn từng bước được cải thiện, số dân nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh đạt 87,5%... Cùng với đó công tác đào tạo nghề, tạo việc làm cho lao động nông thôn cũng được quan tâm thực hiện, tính riêng trong 6 tháng đầu năm toàn tỉnh đã mở 26 lớp đào tạo nghề cho hơn 900 học viên với tổng kinh phí gần 2 tỷ đồng. Có thể thấy các nguồn lực đầu tư trong chương trình NTM đang phát huy hiệu quả, góp phần tích cực trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, làm đổi mới bộ mặt nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.
Và những chuyển biến
Thực hiện xây dựng NTM nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh có hiệu quả cao được hình thành, không chỉ ở những vùng có điều kiện thuận lợi, mà còn lan toả đến cả những vùng khó khăn, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong tỉnh. Điển hình như huyện Hải Hà là một trong những địa phương làm tốt công tác chuyển đổi cơ cấu mùa vụ. Các diện tích canh tác được huyện bố trí hợp lý cho từng giống cây, mùa vụ. Diện tích trồng rừng có độ dốc thấp sang trồng mía nguyên liệu và trồng ngô thay thế các diện tích trồng chè trung du kém hiệu quả. Huyện đã triển khai thâm canh chè theo hướng VietGap. Hải Hà cũng đang triển khai xây dựng vùng mía đường nguyên liệu trên địa bàn 8 xã với quy mô 83,29ha, theo đó người dân trồng mía được hưởng lợi rất nhiều, từ hỗ trợ giống, vốn, phân bón… đặc biệt khâu bao tiêu sản phẩm, với việc ký hợp đồng thu mua mía với doanh nghiệp của Trung Quốc tạo đầu ra ổn định cho bà con. Từ các mô hình chuyển đổi của huyện đã góp phần xoá đói giảm nghèo, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển một cách toàn diện.
Được sự hướng dẫn, hỗ trợ từ các cơ quan trong lĩnh vực nông nghiệp, khuyến nông, nhiều hộ nông dân đã được chuyển giao khoa học kỹ thuật, vay vốn với lãi suất ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ Hỗ trợ nông dân và Trung tâm Khuyến nông tỉnh, nhiều mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phát triển hiệu quả. Công tác phát triển sản xuất luôn được quan tâm và lồng ghép từ các chương trình khuyến nông, khuyến công để xây dựng mô hình trình diễn, tập huấn kiến thức về khoa học kỹ thuật giúp nông dân sản xuất giảm giá thành, đạt năng suất, góp phần tăng thu nhập cho người dân. Cùng với đó, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn và tập trung nguồn lực để giảm nghèo đã tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển theo hướng tập trung, chuyên canh, quy mô lớn; sản phẩm nông nghiệp mang tính hàng hoá, có giá trị kinh tế cao, qua đó khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế trong phát triển của các địa phương.
Có thể thấy, chương trình xây dựng NTM đã tạo ra những bước chuyển biến đáng kể làm thay đổi bộ mặt của các vùng nông thôn, qua đó đẩy nhanh công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, góp phần phát triển tỉnh Quảng Ninh ngày một giàu đẹp.
Nguyễn Thanh Tùng
