Hơn 8 giờ sáng, Hội trường Tỉnh uỷ trở nên náo nhiệt khi gần 200 các cụ, các bác, nhiều người râu, tóc đã bạc phơ về đây gặp mặt nhân kỷ niệm 62 năm Ngày toàn quốc kháng chiến 19-12 (1946-2008) và 10 năm thành lập Ban Liên lạc những người kháng chiến liên tỉnh Quảng Hồng (1998-2008).
Các cụ, các bác ôm chầm lấy nhau, tay trong tay, tâm sự, ôn lại kỷ niệm về những ngày đầu kháng chiến gian khó, nhưng rất đỗi tự hào. Tri ân sự cống hiến to lớn của các đồng chí lão thành cách mạng trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập của dân tộc cũng như sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay, các đồng chí lãnh đạo Tỉnh uỷ, UBND tỉnh đã đến dự từ rất sớm, phát biểu chúc sức khoẻ, mong muốn tiếp tục nhận sự đóng góp của các cụ, các bác trong công cuộc CNH-HĐH của tỉnh nhà hiện nay...
Mở đầu buổi gặp mặt, bác Vũ Cẩm, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Liên lạc đọc diễn văn ôn lại truyền thống cách mạng bất khuất trong kháng chiến của nhân dân các dân tộc liên tỉnh Quảng Hồng. Những ngày đầu toàn quốc kháng chiến, trên địa bàn Đông Bắc, quân Pháp có trên 1.000 tên, tập trung ở quanh khu mỏ, chiếm đóng những vị trí điểm cao, khống chế các đường giao thông thuỷ, bộ quan trọng. Lúc này ở TX Hồng Gai, lực lượng của ta chỉ có 2 trung đội tự vệ, 1 trung đội tự vệ quyết tử; ở TX Cẩm Phả có 1 trung đội Vệ quốc quân, 1 trung đội cảnh vệ và 1 trung đội tự vệ chiến đấu... Niềm vui ngày gặp mặt.
Lực lượng của ta so với địch quá ít, thiếu súng đạn lại đóng phân tán ở những điểm thấp. Mặc dù tương quan lực lượng chênh lệch, nhưng quân và dân ta đã làm tốt công tác chuẩn bị kháng chiến. Để đối phó với âm mưu và thủ đoạn của địch, đồng thời để giúp Đặc khu uỷ và Uỷ ban Hành chính Đặc khu lãnh đạo công tác quân sự trong thời gian này, ta đã thành lập Uỷ ban Bảo vệ do đồng chí Nguyễn Kim Cương phụ trách. Ngày 16-12-1946, Ban Chấp hành Đảng bộ Đặc khu đã tổ chức hội nghị bất thường tại Hồng Gai và chủ trương: Khi nhận được lệnh kháng chiến sẽ tiến công, phá hoại kinh tế của địch đồng loạt ở khu mỏ, sau đó rút lực lượng ra ngoài lập căn cứ kháng chiến. Một kế hoạch phá hoại Nhà máy cơ khí Hồng Gai và Nhà máy điện Cột 5 được vạch ra khá chu đáo; các trung đội Vệ quốc quân đóng ở 3 thị xã cũng nhận được chỉ thị, khi có lệnh sẽ bất ngờ tiến công các vị trí đóng quân của kẻ thù. Tối 19-12-1946, Pháp tăng thêm quân ở Hồng Gai. Sáng ngày hôm sau, chúng đưa tối hậu thư yêu cầu Uỷ ban Hành chính Đặc khu đầu hàng. 11 giờ trưa hôm đó, chúng phong toả bao vây TX Hồng Gai, tăng cường kiểm soát các nhà máy và hầm mỏ, đánh chiếm các công sở của ta.
Mặc dù lúc này, ta chưa nhận được sự chỉ đạo của trung ương, nhưng quân và dân trên địa bàn đã chủ động tổ chức chặn đánh địch khi chúng tiến công các trụ sở của ta. Ngay đêm hôm đó, tự vệ đã bảo vệ an toàn cho các cơ quan dân, chính, đảng rút ra ngoài thị xã. Thực hiện lời kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngay đêm 20-12, bộ đội ta đã tập kích quân Pháp ở Đồi Cao, Cửa Ông. Các đơn vị tự vệ và cảnh vệ đã tham gia phá hoại máy móc, phương tiện của địch và bảo vệ cho cán bộ rút ra ngoài thị xã. Công nhân đã dùng xăng lửa, bom mìn, lựu đạn... để phá máy sàng, nhà máy bào, đánh sập một số cần trục... Cửa Ông trở thành một biển lửa, khói đen cả một góc trời, báo hiệu một thời kỳ đấu tranh mới của quân và dân trong tỉnh... Những tháng năm sau đó, quân và dân các tỉnh Đông Bắc đã không quản hy sinh gian khó, tiếp tục giáng trả quân thù những đòn đích đáng, cùng với quân dân cả nước đi đến thắng lợi cuối cùng...
Các đại biểu về dự gặp mặt đã dành một phút mặc niệm tưởng nhớ tới các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh trong các giai đoạn cách mạng. Bác Trịnh Nguyên, nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Yên, dù tuổi đã cao, sức đã yếu, nhưng trí nhớ vẫn còn rất tốt. Bác nói: “Chúng ta gặp nhau ở đây đã đến trên dưới 80 tuổi rồi, nhưng đều thấy cuộc đời mình thật may mắn, hạnh phúc. ở tuổi 20, chúng ta nghe theo lời kêu gọi của Bác Hồ bước vào cuộc kháng chiến trường chinh, rồi kiến thiết đất nước sau này. Đến nay nhiều đồng chí, đồng đội chúng ta đã không còn nữa, nhưng chúng ta tự hào vì đã không sống uổng phí...”. Hội trường bỗng xôn xao vui mừng, xúc động khi ban tổ chức giới thiệu về sự hiện diện của các bác, các anh: Nguyễn Thị Xuân Mỹ, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra T.Ư Đảng, là con gái của đồng chí Nguyễn Thành (tức Đào Văn Tuất), người đã trực tiếp treo cờ búa liềm trên núi Bài Thơ ngày 1-5-1930; Hồ Xuân Nam, con trai của đồng chí Trần Quốc Thảo (tên thật là Hồ Xuân Lưu), nguyên Bí thư Đặc khu uỷ Hồng Gai, Chủ tịch đầu tiên của liên tỉnh Quảng Hồng, Uỷ viên T.Ư Cục miền Nam, Bí thư Thành uỷ Sài Gòn - Gia Định, đã anh dũng hy sinh trong nhà tù Mỹ - Diệm. Anh Hồ Xuân Nam đã xúc động kể lại chuyện tìm thấy hài cốt cha mình như thế nào. Chuyện cha anh khi chia tay mẹ anh để đi làm nhiệm vụ, đã tâm sự: Sau này nhất định sẽ xin tổ chức về liên tỉnh Quảng Hồng công tác. Vậy mà... Cụ Nguyễn Công Hoà, nguyên Bí thư đầu tiên của liên tỉnh Quảng Hồng, năm nay đã 102 tuổi, do sức khoẻ không về dự được đã uỷ quyền cho con gái về dự và đọc bức thư hỏi thăm, chúc sức khoẻ và mong ước được gặp lại các đồng đội...
Gần 12 giờ cuộc gặp mặt kết thúc, những mái đầu bạc quyến luyến bên nhau xúc động không muốn rời. Mọi người chúc nhau sống tốt, sống khoẻ, hẹn cuộc gặp mặt lần sau...
