Cách đây khoảng dăm bảy năm, tôi thường được Đoàn thanh niên các mỏ than ở Hạ Long, Cẩm Phả mời đi dự đám cưới nếp sống mới do Đoàn thanh niên các đơn vị đứng ra tổ chức cho công nhân. Các đám cưới nếp sống mới hồi ấy hoặc là được tổ chức ở nhà văn hoá công nhân, hoặc là trên khai trường vào các buổi tối.
Trao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, một thủ tục cần thiết nhưng nay thường bị lãng quên trong các đám cưới. Đám cưới nào cũng được cán bộ, đoàn viên thanh niên của đơn vị cùng nghĩ cách, chung tay chuẩn bị và đặc biệt là chương trình văn nghệ rất ấn tượng nên ai cũng hào hứng tham gia, chung vui với niềm vui hạnh phúc của đôi bạn trẻ. Khách đến dự những đám cưới đó tuy không được mời cỗ bàn, rượu chè, thuốc lá nhưng ai cũng cảm thấy rất thoải mái với tiệc trà, bánh kẹo, hạt dưa. Nhưng vừa rồi hỏi lại ở Đoàn Than Quảng Ninh, thì được biết mấy năm qua không có thêm đám cưới theo nếp sống mới nào được tổ chức nữa. Cách đây khoảng 10 năm, Tỉnh Đoàn có chỉ đạo các cơ sở đoàn vận động thanh niên thực hiện "cưới văn minh, lành mạnh, tiết kiệm". Tỉnh Đoàn cũng đã ký chương trình phối hợp với Sở Văn hoá- Thông tin (nay là Sở Văn hoá- Thể thao và Du lịch) về xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới. Thực hiện sự chỉ đạo này, các cơ sở đoàn, tiêu biểu như ở khối Đoàn Than và các địa phương khu vực nông thôn đã cố gắng tổ chức được những đám cưới theo nếp sống mới. Nhưng rồi theo thời gian, các đám cưới theo nếp sống mới cứ ít dần đi và nay thì trở thành hiếm. Trực tiếp dự một số đám cưới ở các địa phương và qua tìm hiểu việc cưới xin của các đôi bạn trẻ hiện nay, người viết bài này thấy rằng hiện có 2 kiểu tổ chức đám cưới phổ biến. Ở thành thị, các đôi bạn trẻ (và cả phụ huynh của cô dâu, chú rể) thường chọn cách tổ chức tiệc mặn ở nhà hàng, mời quan khách đến dự bữa cơm thân mật để chung vui. Bên cạnh những tiệc cưới quy mô vừa phải, nhiều gia đình mời rất đông khách đến ăn tiệc với số lượng trên dưới trăm mâm... Ăn hỏi, một nét văn hoá truyền thống trong đám cưới người Việt Ở nông thôn, các gia đình tổ chức đám cưới cho con cũng chuẩn bị cỗ mời khách (thường là tại nhà), nhưng có thêm chương trình văn nghệ vào buổi tối hôm trước và lúc đưa, đón dâu. Vì thế, nhiều người cho rằng đám cưới ở nông thôn ngày nay vui hơn ở thành thị. Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" giai đoạn 2000- 2010 của tỉnh đánh giá: Một số địa phương đã chỉ đạo xây dựng các đám cưới mẫu; đưa quy định việc cưới vào trong các quy ước, hương ước của làng, xã như một tiêu chí để triển khai thực hiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều lễ cưới tổ chức linh đình, phô trương, lãng phí, gây bức xúc trong dư luận; trong đó có cả con em cán bộ, đảng viên, công chức nhà nước và một số cán bộ lãnh đạo. Vai trò chủ động của các tổ chức đoàn thể trong việc này còn mờ nhạt. Điều 3, Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội (Ban hành kèm theo QĐ số 308/2005/QĐ-TTg ngày 25-11-2005 của Thủ tướng Chính phủ): 1. Việc cưới cần được tổ chức trang trọng, vui tươi, lành mạnh, phù hợp với phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc. Nhìn nhận khách quan thì đám cưới ở các vùng nông thôn, miền núi những năm qua đúng là có sự tiến bộ hơn ở khu vực đô thị. Anh Đặng Hữu Linh, nguyên Bí thư Đoàn xã, nay là Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Sơn (Hoành Bồ), người đã trực tiếp đứng ra tổ chức, dẫn chương trình cho nhiều đám cưới ở các xã vùng cao trong huyện khẳng định: "So với trước, các đám cưới ở địa phương giờ tiến bộ nhiều. Tiến bộ vì không còn cảnh tiệc tùng trong nhiều ngày, rượu chè ly bì. Cũng không có chuyện thách cưới bằng trâu bò, bạc trắng như trước kia nữa. Hầu hết thanh niên đủ tuổi mới tiến hành lễ cưới và các đám cưới được tổ chức gọn nhẹ, trang trọng, có đại diện chính quyền, tổ chức đoàn đến trao giấy đăng ký kết hôn cho đôi bạn trẻ". "Đám cưới, đám cưới về trên làng quê" Số đám cưới theo nếp sống mới ít dần đi ngoài các nguyên nhân đã nêu trong báo cáo của tỉnh, theo nhiều người còn do chưa có mẫu hình, hướng dẫn cụ thể để các đoàn thể, địa phương tuyên truyền, vận động nhân dân, thanh niên thực hiện. Thiết nghĩ, sau nhiều năm tiến hành tổ chức thử nghiệm các đám cưới nếp sống mới, các ngành và đoàn thể chức năng cần đưa ra một vài mô hình cụ thể để thanh niên các khu vực đô thị, nông thôn, thanh dân tộc thiểu số tuỳ theo đặc điểm tình hình cụ thể để dựa vào đó mà thực hiện. Các mô hình đám cưới theo nếp sống mới vẫn cần phải giữ được phong tục, tập quán tốt đẹp nhưng cũng lại phải đảm bảo văn minh, tiết kiệm, đúng pháp luật. Khuyến khích thực hiện các hình thức sau trong việc cưới: 1. Báo hỷ thay cho mời dự lễ cưới, tiệc cưới. (Điều 4, Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; Ban hành kèm theo Quyết định số 308/2005/QĐ-TTg ngày 25-11-2005 của Thủ tướng Chính phủ) Ngoài việc đưa ra một số mô hình đám cưới mẫu theo nếp sống mới, thì rất cần có sự nêu gương của cán bộ, đảng viên khi tổ chức đám cưới cho con em hoặc bản thân. Nếu cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, cán bộ đoàn không gương mẫu thực hiện, không tích cực vận động người thân thực hiện tốt việc cưới xin theo nếp sống mới như Chỉ thị của Bộ Chính trị (Chỉ thị 27-CT/TW ngày 12-01-1998) và Quyết định 308/2005/QĐ-TTg ngày 25-11-2005 của Thủ tướng Chính phủ đã đề ra thì phải có chế tài để xử lý. Cùng với đó, trong quá trình xét công nhận các danh hiệu "Gia đình văn hoá", "Khu dân cư tiên tiến", "Cơ quan văn hoá", các cơ quan chức năng cần căn cứ vào việc thực hiện quy định này để đảm bảo việc cưới xin được tiến hành đúng với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. >>Nỗi niềm chú rể mùa xây tổ ấm 
2. Các thủ tục có tính phong tục, tập quán như chạm ngõ; lễ hỏi; xin dâu cần được tổ chức đơn giản, gọn nhẹ.
3. Trang trí lễ cưới và trang phục cô dâu, chú rể phải lịch sự, phù hợp với truyền thống văn hoá dân tộc.
4. Trường hợp tổ chức ăn uống cần tiết kiệm, không kéo dài nhiều ngày và phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
5. Lễ đăng ký kết hôn và trao giấy chứng nhận kết hôn phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Bí thư Huyện Đoàn Tiên Yên Lý Văn Thành cho biết, đám cưới của thanh niên các dân tộc vùng cao ở Tiên Yên giờ cũng không còn những hủ tục như trước. Thanh niên các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu hiện cũng tổ chức đám cưới giống như người Kinh ở các xã vùng thấp. Đoàn thanh niên một số xã trong huyện như Đồng Rui, Hải Lạng, Phong Dụ vẫn tổ chức được các đám cưới nếp sống mới bằng hình thức tiệc trà thay cho cỗ bàn, tiệc mặn...
2. Tổ chức tiệc trà thay cho tổ chức tiệc mặn tại gia đình, hội trường cơ quan, nhà văn hoá... tổ chức đám cưới không hút thuốc lá.
3. Cơ quan, tổ chức hoặc đoàn thể xã hội đứng ra tổ chức lễ cưới.
4. Đặt hoa ở đài tưởng niệm, nghĩa trang liệt sĩ hoặc trồng cây lưu niệm ở vườn cây hạnh phúc tại địa phương trong ngày cưới.
>>Rạo rực mùa cưới 2010
>> Tâm sự trong mùa cưới
