Cuộc vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội được triển khai đến nay đã gần 10 năm. Theo đánh giá của Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch, cuộc vận động đã tạo chuyển biến mạnh mẽ trong đời sống nhân dân, nhưng thể hiện rõ nét hơn chỉ trong các hoạt động ma chay và tổ chức lễ hội.
Riêng việc cưới xin, mặc dù các ngành, các cấp đã nỗ lực tuyên truyền, vận động, song kết quả đạt được chưa như mong muốn; vẫn còn nhiều đám cưới tổ chức rình rang, tốn kém; việc tổ chức cưới theo nếp sống mới tuy có khởi xướng, nhưng không duy trì được lâu dài, chưa tạo thành phong trào...
Còn nhớ, thời kỳ năm 2005-2006, phong trào tổ chức đám cưới theo nếp sống mới diễn ra khá sôi động ở nhiều nơi. Các cô dâu chú rể chỉ cần báo ngày giờ tổ chức, danh sách khách mời v.v... còn lại mọi việc từ trang trí phông bạt, hoa tươi, bánh kẹo, văn nghệ, người dẫn chương trình... đều do tổ chức Đoàn Thanh niên địa phương ''đạo diễn''. Đám cưới thường tổ chức ở Hội trường xã hoặc Nhà sinh hoạt cộng đồng thôn, khu, đại diện chính quyền xã và Đoàn Thanh niên trao giấy đăng ký kết hôn cho đôi vợ chồng trẻ và cùng nhau thưởng thức những tiết mục văn nghệ do thanh niên biểu diễn, khiến không khí đám cưới sôi động và đầy ắp tiếng cười. Mỗi đám cưới như thế chỉ chi phí mất trên dưới 5 triệu đồng. Tiết kiệm và văn hoá là vậy, song phong trào này từ khi bắt đầu triển khai đã vấp phải sự thiếu đồng tình của một số bộ phận người dân. Nguyên nhân bởi tổ chức Đoàn, Hội, đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện và nhân rộng phong trào, cũng lúng túng, chưa biết thực hiện ra sao cho có hiệu quả. Theo đánh giá của Tỉnh Đoàn, nhiều tổ chức Đoàn cơ sở chưa thật sự vận động một cách thuyết phục, cán bộ Đoàn cũng chưa xung phong ''đi trước'' để làm gương, ấy là chưa kể một vài trường hợp còn tổ chức đám cưới của mình tốn kém hơn (!). Những hạn chế này đã khiến cho phong trào cưới theo nếp sống mới trong đoàn viên thanh niên không được duy trì, nhân rộng. Anh Nguyễn Đức Hào, Bí thư Đoàn Thanh niên huyện Yên Hưng, cho biết: Sau khi được phân tích, tuyên truyền thì các đoàn viên thanh niên rất hiểu và có sự nhất trí cao, nhiều bạn hào hứng tổ chức đám cưới của mình theo hình thức tiệc ngọt, đơn giản và đầm ấm, vui vẻ. Song khi vận động đến gia đình đoàn viên thanh niên thì bị phản đối kịch liệt, nhiều trường hợp, các ông bố, bà mẹ tỏ ra rất kiên quyết, không cho Đoàn Thanh niên tham gia vào việc tổ chức đám cưới. Thực tế các bậc lớn tuổi thường muốn làm đám cưới cho con cái theo hình thức tiệc mặn, nhiều mâm, nhiều cỗ, cũng là để ''trả nợ'' hàng xóm bạn bè. Thế nên số những đám cưới theo nếp sống mới được Đoàn Thanh niên tổ chức thành công ngày càng ít, đến thời gian gần đây thì không thấy đoàn viên nào đăng ký nữa...
Có một thực tế là tại các vùng nông thôn, miền núi, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới lại khá tích cực và tự giác. Điển hình như ở huyện Tiên Yên, nơi có đến 48% dân số là người dân tộc thiểu số với những tập tục cưới hỏi nặng nề, nhiều thủ tục trước đây thì nay do công tác tuyên truyền vận động tốt, các đám cưới trên địa bàn giảm hẳn tình trạng ăn uống linh đình, dài ngày, phô trương tốn kém; không còn hiện tượng thách cưới bằng tiền, bằng cỗ như trước kia. Đáng mừng nữa là ngày càng có nhiều đám cưới được các đoàn thể, chính quyền đứng ra tổ chức theo cách thức gọn nhẹ. Theo thống kê của Phòng Văn-Thể huyện, những năm gần đây, huyện đã tổ chức cho gần 2.800 đám cưới theo nếp sống mới hoặc các đám cưới tổ chức ăn mặn với số mâm ít (chỉ trong phạm vi anh em họ hàng). Cũng như vậy, vùng đảo Hà Nam (huyện Yên Hưng) là một trong số ít địa phương trong tỉnh đã có những chuyển biến tích cực, rõ nét trong việc tổ chức đám cưới. Ai cũng biết, Hà Nam trước kia nổi tiếng về việc thách cưới cao và nhiều thủ tục rườm rà khác (như lễ vấn danh, lễ dạm ngõ, lễ đón dâu v.v...) thì nay nhiều gia đình đã giản lược đi; thậm chí để tạo điều kiện cho nhà trai, nhiều nhà gái còn chấp nhận việc nhận lễ hỏi, lễ cưới trong một ngày, việc mà trước kia vẫn bị coi là kiêng kỵ (...). Việc ăn uống, tiệc tùng cũng đỡ tốn kém đi nhiều; lễ vật trong lễ dạm ngõ không nhất thiết phải có mâm thủ lợn, bánh dày cầu kỳ mà thay vào đó là các thứ đồ ngọt như hoa quả, trà thuốc v.v...
Khi mới đưa nội dung cưới theo nếp sống văn minh vào triển khai, nhiều người không khỏi lo ngại về tính hiệu quả của nó; đặc biệt là ở những vùng nông thôn, miền núi, nơi trình độ dân trí của người dân còn nhiều hạn chế. Thế nhưng thực tế thời gian qua cho thấy hoàn toàn ngược lại; những vùng nông dân, dân tộc thiểu số hoá ra lại nhận thức nhanh hơn, tích cực hơn trong việc xoá bỏ đi những hủ tục. Và cái khó trong công tác này lại nằm ở những vùng trung tâm như thành phố, thị xã, nơi vẫn được coi là có mặt bằng dân trí cao. Ông Đinh Quang Trung, Phó Chủ tịch MTTQ huyện Yên Hưng, phát biểu: -Tôi đã đi dự nhiều đám cưới và thấy rằng càng ở khu đô thị càng diễn ra những đám cưới xa hoa, khách mời lên đến hàng nghìn người. Gia chủ tổ chức tiệc tùng rình rang không chỉ phô trương mà còn khiến cho chuyện phong bao phong bì trở thành vấn nạn, làm mất đi vẻ đẹp văn hoá truyền thống. Ngoài ra tại những nơi này, số thanh niên nam nữ ''chịu'' tổ chức đám cưới theo hình thức nếp sống mới không nhiều. Theo thống kê của Đoàn Thanh niên, ở những địa phương như Hạ Long, Uông Bí, Móng Cái, Cẩm Phả v.v... trong 2 năm qua số các đám cưới tổ chức theo nếp sống mới chỉ tính trên đầu ngón tay. Thậm chí nhiều phường xã cũng có quan tâm, biểu hiện là đưa vào hương ước xây dựng làng, gia đình văn hoá tiêu chuẩn về việc cưới xin, tang ma v.v... theo nếp sống mới. Tuy nhiên, do chưa có chế tài thưởng phạt nào cụ thể nên vẫn không mang lại hiệu quả thiết thực; ai có vi phạm cuối cùng cũng chỉ xuê xoa, bỏ qua...
Từ những hạn chế trên dẫn đến việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới ngày càng khó khăn. Và ở mức độ nào đó đã trở thành vấn nạn hiện nay. Để khắc phục tình trạng này, thiết nghĩ không thể phó mặc trách nhiệm cho riêng lực lượng nào mà cần phải có sự vào cuộc của các cấp, các ngành, nhất là các tổ chức đoàn thể ở địa phương. Ngoài ra cũng cần có một chế tài cụ thể và sự hỗ trợ thiết thực về biện pháp, nhân lực cũng như kinh phí cho các đoàn thể thực hiện một cách hiệu quả...
