Mỗi năm, cứ đến những tháng cuối năm mùa cưới lại diễn ra rầm rộ. Và mặc dầu dư luận, rồi các phương tiện thông tin đại chúng đã nói tới nhiều về sự tốn kém và lãng phí, Bộ Chính trị cũng đã có Chỉ thị 27/CT-TW về xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, tuy nhiên, tình hình chuyển biến gần như không đáng kể.
Đây đó hàng ngày vẫn diễn ra nhiều đám cưới linh đình, quy mô hàng chục, hàng trăm mâm cỗ... Vậy vai trò của tổ chức Đoàn trong vấn đề này như thế nào? Chúng tôi đã trao đổi về vấn đề này với đồng chí Nguyễn Xuân Ký, Phó Bí thư Tỉnh Đoàn Quảng Ninh...
- Nói tới việc tổ chức cưới theo nếp sống mới là nói đến thanh niên, bởi họ là “nhân vật chính” trong đó. Vậy vai trò của tổ chức Đoàn trong việc này như thế nào, thưa đồng chí?
+ Có thể nói là ngay sau khi Chỉ thị 27/CT-TW của Bộ Chính trị được ban hành (1998), Tỉnh Đoàn đã phát động khá nhiều các phong trào: Như năm 1999, có phong trào “Thanh niên Quảng Ninh cưới theo nếp sống mới văn minh, lành mạnh, tiết kiệm”; năm 2000 là “cần, kiệm - nếp sống đẹp của thanh niên Quảng Ninh”. Năm 2002, vấn đề xây dựng nếp sống đẹp trong việc cưới lại được nêu ra như một nội dung quan trọng tại Đại hội lần thứ VII của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Ninh. Kể từ năm này, chúng tôi đã đưa vào là một trong các chỉ tiêu hàng năm của các cơ sở Đoàn trực thuộc. Trước đó, năm 2000, Tỉnh Đoàn đã cử một đoàn cán bộ về huyện Tứ Lộc (Hải Dương) là nơi được T.Ư Đoàn chỉ đạo điểm phong trào cưới theo nếp sống mới, để học tập kinh nghiệm. Khi về đã triển khai điểm ở 3 địa phương: Uông Bí, Đông Triều và Hải Hà và đã rất thành công. Nhiều cán bộ đoàn ở 3 địa phương trên đã gương mẫu thực hiện. Tỉnh Đoàn cũng đã chỉ thị tất cả các cán bộ Đoàn chuyên trách phải thực hiện để làm gương cho đoàn viên. Cá biệt đã có 1 cán bộ Thị Đoàn bị kỷ luật do không chấp hành, cho thấy đây là việc hết sức nghiêm túc. Tính từ năm 2000 tới nay, trong toàn tỉnh chúng tôi đã tổ chức được 150 đám cưới mẫu và sau đó nhân rộng ra được 972 đám cưới khác. Tất cả các đám cưới này đều do cán bộ Đoàn làm chủ hôn, bao gồm các nội dung cơ bản: Trao giấy kết hôn, nhẫn cưới, viếng đài liệt sĩ (hoặc tượng Bác trong phòng khánh tiết), tổ chức tiệc trà, văn nghệ, khiêu vũ... - Theo đồng chí, tính tới giờ thì những địa phương nào trong tỉnh đã thực hiện tốt việc cưới theo nếp sống mới? + Một số địa phương đã làm tốt như Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng, Hải Hà và gần đây thêm Móng Cái. Ngoài ra còn có ngành Than, tiêu biểu là các Công ty Than Quang Hanh, Công ty Than Khe Tam mà ở đó có những đám cưới được tổ chức ngay tại công trường sản xuất có công nhân đến dự rất đông, vui. Tôi cũng đã dự một số đám như vậy. - Tuy nhiên, nhìn chung số đám cưới không theo nếp sống mới vẫn chiếm tỷ lệ rất lớn so với tổng số đám cưới hàng năm của tỉnh, nhất là tại các đô thị. Vậy theo đồng chí đâu là nguyên nhân? + Theo tôi, nguyên nhân là bởi ở đô thị các đám cưới mẫu chưa nhiều nên mức độ tuyên truyền hạn chế. Hơn nữa ở đô thị các gia đình có điều kiện kinh tế nhiều hơn ở nông thôn, bậc cha mẹ nào cũng muốn con mình “bằng bạn bằng bè”; bản thân các bạn thanh niên chưa thoát khỏi ảnh hưởng của trào lưu chung, lại phụ thuộc vào ý của cha mẹ. Do đó đã gây tốn kém, lãng phí, nhất là trong việc tổ chức: ăn uống, thuê quần áo cưới, chụp ảnh, quay ca-me-ra... - Được biết, trước kia đồng chí là một trong những người đi tiên phong của cuộc vận động cưới theo nếp sống mới trong đoàn viên, thanh niên. Từ bản thân, đồng chí thấy có khó khăn gì trong việc thuyết phục gia đình nghe theo mình? + Dĩ nhiên cả hai họ cũng phải có người nọ người kia, nhưng chúng tôi đã phân tích để các cụ nghe ra, ủng hộ (cười). Nhìn chung bậc cha mẹ nào thì việc dựng vợ gả chồng cho con cái cũng hết sức quan trọng, đặc biệt là việc coi ngày, giờ tốt đưa đón dâu, tổ chức lễ ăn hỏi. Giải thích làm sao để gia đình hiểu những thuần phong, mỹ tục này vẫn giữ nguyên, chỉ có bỏ đi việc tổ chức ăn uống tốn kém thôi. Thực tế, qua điều tra thăm dò tại các đám cưới mẫu mà chúng tôi tham dự, có tới trên 60% đoàn viên thanh niên muốn tổ chức cưới theo nếp sống mới, bởi bản thân họ cũng rất mệt mỏi nhưng lại phụ thuộc vào sự quyết định của cha mẹ. Đối với thanh niên thì cái họ quan tâm nhất là nghi lễ trao giấy đăng ký kết hôn, nhẫn cưới mà ở đó có sự chứng kiến của lãnh đạo phường, xã, đại diện các đoàn thể thể hiện sự quan tâm của chính quyền, tổ chức đối với họ. Tuy nhiên, các địa phương chưa chú ý tới việc này... - Theo đồng chí, để việc tổ chức các đám cưới theo nếp sống mới trở thành trào lưu chung cần có những điều kiện gì? + Trước hết tôi cho rằng phải đẩy mạnh tuyên truyền, tạo thành dư luận rộng rãi; phải huy động sự tham gia của cộng đồng nhất là sự gương mẫu của cán bộ, các cấp uỷ, chính quyền địa phương chứ chỉ thanh niên thôi thì chưa đủ. Nên chăng cưới theo nếp sống mới phải được đưa vào là một trong các tiêu chí xét công nhận danh hiệu gia đình, làng, khu phố văn hoá. Về phần mình, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn coi việc xây dựng phong trào cưới theo nếp sống mới là một trong các nhiệm vụ trọng tâm và sẽ có giải pháp tích cực hơn trong thời gian tới. Trong đó, chúng tôi sẽ tập trung vào khối đoàn viên là công nhân viên chức, lực lượng vũ trang; tổ chức tuyên truyền trong khối học sinh, sinh viên. Đồng thời tiếp tục học hỏi kinh nghiệm để làm sao các đám cưới theo nếp sống mới sẽ hấp dẫn hơn nữa... - Xin cảm ơn đồng chí!
