Ngày 12-1 vừa qua, UBND tỉnh đã tổ chức các cuộc họp bàn định hướng phát triển sản phẩm du lịch mới trên Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long. Tại cuộc họp, một chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Quy hoạch phát triển du dịch cho rằng, lý do lớn nhất để du khách đến 1 lần mà không quay lại, đó là: Sau 1 ngày đi tham quan, chiều về khách sạn, ăn tối xong, du khách không biết làm gì!
TP Hạ Long, nơi được coi là khu du lịch biển đảo cao cấp của tỉnh, cũng không tránh khỏi tình trạng này.
Tuy đã phát triển thêm một số loại hình vui chơi giải trí, nhưng sản phẩm du lịch ở Hạ Long vẫn còn nghèo nàn, đơn điệu.
Ảnh: Đỗ Khánh
Đối với những người quan tâm đến du lịch Quảng Ninh, vấn đề phát triển sản phẩm du lịch từ lâu đã được nhắc tới như yếu tố quyết định tới sự phát triển của du lịch tỉnh nhà. Thế nhưng cho đến nay, việc thiếu thốn sản phẩm du lịch vẫn là điểm yếu của hầu khắp các địa phương có điểm kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh.
Hạ Long là điểm du lịch nổi trội nhất, không chỉ được biết đến bởi các du khách trong và ngoài nước đã từng đến đây. Ngay cả những người chưa được đặt chân đến vùng đất này, cũng ít nhất đã được nghe về Vịnh Hạ Long xinh đẹp. Tuy nhiên, qua thực tế khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu và Quy hoạch phát triển du lịch, nhiều chuyên gia không khỏi băn khoăn, e ngại về chất lượng của các sản phẩm, dịch vụ du lịch của Vịnh Hạ Long hiện nay.
Theo các chuyên gia, chất lượng sản phẩm du lịch ở Hạ Long chưa đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của khách du lịch, chưa ''làm vui lòng'' khách có khả năng chi trả cao. Mặc dù trên địa bàn TP Hạ Long, trên Vịnh Hạ Long đã được đầu tư một số dịch vụ mới như công viên quốc tế Hoàng Gia, khu vui chơi có thưởng dành cho du khách nước ngoài Hoàng Gia, công viên nhạc nước Tuần Châu... Nhưng tất cả những dịch vụ đó mới chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu vui chơi giải trí của khách nội địa, còn khách nước ngoài thì chưa làm họ thực sự bị cuốn hút. Nguyên nhân là do việc điều tra tìm hiểu nhu cầu của thị trường khách nước ngoài chưa được đầu tư nghiên cứu kỹ lưỡng.
Loại hình nhà nghỉ, khách sạn mini tập trung chủ yếu ở khu vực ven biển từ bến phà Bãi Cháy cũ đến Vườn Đào, chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu buồng phòng của Hạ Long và hầu như không kiểm soát được chất lượng. Loại hình nhà nghỉ này phát triển rất nhanh trong bối cảnh của cơ chế thị trường và đã đáp ứng được nhu cầu của số đông khách du lịch nội địa và khách du lịch nước ngoài có khả năng chi trả thấp. Đặc điểm của loại hình lưu trú này là phát triển manh mún, với mật độ xây dựng rất dày, công năng hạn chế và không quan tâm nhiều đến chất lượng thẩm mỹ cũng như quy hoạch. Những nhà nghỉ kiểu này đạt công suất sử dụng cao vào mùa cao điểm nhưng lại dư thừa vào những dịp khác trong năm. Do phát triển không có chiến lược và thiếu sự kiểm soát trong quy hoạch nên hệ thống cơ sở vật chất cũng như cơ sở hạ tầng đối với các nhà nghỉ kiểu này rất kém, gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường của Hạ Long.
Về loại hình khách sạn thì Hạ Long hiện chưa có khách sạn 5 sao, khách sạn 4 sao có số phòng chiếm tỷ lệ chưa nhiều. Các khách sạn ở Hạ Long được xây dựng và phát triển trong nhiều bối cảnh kinh tế - xã hội khác nhau nên cũng hầu như không được kiểm soát bằng quy hoạch. Phần lớn thiếu hệ thống khuôn viên, thiếu cơ sở vui chơi giải trí - thể thao, thiếu các dịch vụ bổ sung phục vụ khách du lịch và thiếu quỹ đất dự trữ, nên chưa đáp ứng được yêu cầu đa dạng của khách du lịch và rất khó cho việc mở rộng, nâng cấp khách sạn sau này. Kiến trúc khách sạn được thiết kế theo rất nhiều phong cách lai tạp ở nhiều vùng, miền nên diện mạo cảnh quan kiến trúc không có sự hài hoà, thống nhất và không thể hiện được các nét tự nhiên, văn hoá, xã hội mang tính đặc thù của Hạ Long.
Đó là các sản phẩm vui chơi giải trí và lưu trú, còn đối với loại hình dịch vụ tham quan, cũng do hạn chế về thẩm mỹ nên việc tổ chức các tuyến tham quan đảo còn nhiều bất cập. Các tuyến tham quan hiện có vẫn chưa phù hợp với việc cảm thụ các giá trị thẩm mỹ đặc trưng của cảnh quan đảo ven bờ. Tốc độ khai thác cảnh quan quá nhanh trong khi khả năng quản lý khai thác còn chưa đủ mạnh.
Du lịch là tham quan, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và mua sắm. Riêng đối với sản phẩm lưu niệm, nhiều cửa hàng mọc lên nhưng không che giấu được sự nghèo nàn về chủng loại hàng hoá, đơn điệu về hình thức mẫu mã; kiểu dáng sản phẩm. Hàng lưu niệm Trung Quốc xuất hiện nhan nhản ở các điểm du lịch trên Vịnh. Trong khi đó, các sản phẩm bằng than đá mang đặc trưng Quảng Ninh cũng đơn điệu, kém phong phú...
Bên cạnh những sản phẩm du lịch hiện có, những lợi thế mà Hạ Long có thể khai thác để làm đa dạng sản phẩm du lịch của mình như: Du lịch tham quan thắng cảnh, nghỉ biển, sinh thái biển đảo, thể thao, du lịch mạo hiểm, du lịch văn hoá lễ hội, làng nghề, làng chài, di chỉ khảo cổ, du lịch tàu biển... chưa được khai thác đúng với tiềm năng vốn có. Theo nhận định của các chuyên gia, du lịch là ngành kinh doanh, vậy ta phải bán những sản phẩm khách hàng thích mang màu sắc bản địa, chứ không phải chỉ bán cái ta có và ta muốn.
Để Hạ Long không chỉ mang đến những giá trị đẹp và thơ mộng về cảnh quan trong mắt du khách mà còn khiến họ không bị nhàm chán, đơn điệu, đã đến lúc các nhà hoạch định chiến lược du lịch cần nhìn lại thực trạng phát triển du lịch nói chung và sản phẩm du lịch nói riêng để thực hiện những bước hiệu quả hơn...