Xuân 2008 đối với người dân Móng Cái thật có nhiều ý nghĩa. Sang năm nay, TX Móng Cái vừa tròn 10 tuổi kể từ ngày được tái lập (20-7-1998). Móng Cái lại vừa được nâng cấp từ đô thị loại 4 lên đô thị loại 3. Mới đây, trong kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khoá XI đã ra Nghị quyết thông qua đề án thành lập TP Móng Cái.
Nhân dịp này, đồng chí Nguyễn Văn Trung, Bí thư Thị uỷ Móng Cái, đã có cuộc trao đổi, trò chuyện rất cởi mở với PV Báo Quảng Ninh về chiến lược phát triển thành phố cửa khẩu vùng Đông Bắc Tổ quốc...
Khu trung tâm của đô thị Móng Cái.
- Thưa đồng chí, mỗi địa phương, mỗi đô thị đều có một đặc trưng, nét riêng để phân biệt với các nơi khác. Vậy khi xây dựng Đề án thành lập TP Móng Cái, cấp uỷ, chính quyền địa phương và các đơn vị lập Đề án đã xác định TP Móng Cái trong tương lai như thế nào?
+ Đặc trưng và cũng chính là chức năng đô thị Móng Cái mà chúng tôi xây dựng trong Đề án thành lập TP Móng Cái, đó chính là thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái, là đô thị cửa khẩu, biên giới, giáp với thị xã Đông Hưng (tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc). Khác với các đô thị biên giới khác, Móng Cái có cả đường biên giới trên đất liền (với 72 km) và đường biên giới trên biển. Với vị trí địa lý như trên, Móng Cái có vị trí chiến lược hết sức quan trọng về chính trị, kinh tế, đối ngoại, an ninh, quốc phòng. Để phát huy lợi thế chiến lược và tạo điều kiện cho Móng Cái phát triển với mục tiêu cao hơn, Nghị quyết 54/NQ-TW ngày 14-9-2005 của Bộ Chính trị xác định: “Xây dựng Móng Cái trở thành thành phố cửa khẩu quốc tế quan trọng trong quy hoạch vành đai kinh tế ven biển Quảng Tây - Móng Cái - Hạ Long - Đồ Sơn để đẩy mạnh xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc”. Nghị quyết số 19/NQ-TU ngày 09-6-2004 của Tỉnh uỷ về phát triển toàn diện TX Móng Cái đến năm 2015, Nghị quyết ĐH Đảng bộ tỉnh lần thứ 12, Nghị quyết ĐH Đảng bộ TX Móng Cái lần thứ 21 cũng xác định: “Xây dựng Móng Cái trở thành thành phố biên giới, thành phố hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển.
Những năm qua Móng Cái được xác định là một trong những cửa ngõ giao lưu, trung chuyển hàng hoá giữa hai thị trường Đông Nam Á và Đông Bắc á. Móng Cái có 2 cửa khẩu lớn đó là: Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Cửa khẩu tiểu ngạch Ka Long và một số điểm thông quan khác. Hàng năm kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Móng Cái đạt bình quân trên 1 tỷ USD/năm; năm 2006 đạt trên 2 tỷ USD, 11 tháng đầu năm 2007 đạt 2.166 triệu USD. Tỷ trọng thương mại, du lịch - dịch vụ chiếm trên 70% GDP của thị xã.
Vì thế, đặc trưng, nét riêng của TP Móng Cái phải là thành phố cửa khẩu. Cửa khẩu quốc tế Móng Cái sẽ là một trong những cửa khẩu biên giới trên bộ quan trọng bậc nhất của Việt Nam, là đầu mối giao thông quan trọng trong giao lưu, hợp tác giữa các nước ASEAN và Trung Quốc.
- Việc thành lập một thành phố không phải là thủ phủ của một tỉnh dường như chưa có trong tiền lệ của nước ta (ngoại trừ TP Sơn Tây, tỉnh Hà Tây vừa được thành lập mới đây). Vậy khi xây dựng đề án, chắc các đồng chí không tránh khỏi khó khăn?
+ Đúng thế! Nhưng khác với Sơn Tây, Móng Cái có đủ cơ sở lý luận là các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ và cơ sở thực tiễn là sức mạnh, sự phát triển nội tại của bản thân đô thị Móng Cái. Những năm qua, hàng hoá buôn bán giữa nước ta với thị trường lớn là Trung Quốc qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái luôn chiếm tỷ trọng 25%. Hiện nay, Móng Cái được ghi nhận là 1 trong 3 vùng có dịch vụ tài chính lớn nhất cả nước, đạt 25.000 tỷ/năm (chỉ sau Hà Nội và TP Hồ Chí Minh). Khó khăn lớn nhất đối với Móng Cái là cơ chế. Tuy đóng góp nhiều là vậy nhưng việc đầu tư trở lại để Móng Cái phát triển nhanh hơn thời gian qua chưa được chú trọng. Nếu Trung ương tiếp tục cho Móng Cái cơ chế được hưởng tỷ lệ điều tiết thu ngân sách đối với các khoản thu thuế hàng hoá XNK thì Móng Cái không sợ thiếu vốn.
- Đề án có nêu việc mở rộng không gian đô thị của Móng Cái và nhu cầu vốn để xây dựng thành phố là khá lớn. Vậy giải pháp cho các vấn đềnày như thế nào thưa đồng chí?
+ Tổng nhu cầu vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển KT-XH TP Móng Cái giai đoạn 2007-2010 là 1.958 tỷ đồng, giai đoạn 2010- 2020 là 12.000 tỷ đồng. Trong đề án chúng tôi cũng đã tính toán và có các giải pháp để huy động các nguồn vốn đầu tư từ nội bộ nền kinh tế địa phương, vốn trong nhân dân và các doanh nghiệp cũng như các nguồn đầu tư của tỉnh, Trung ương, vốn vay ODA. Trong đó, Móng Cái đặc biệt chú trọng đến giải pháp huy động vốn đầutư của người dân và các doanh nghiệp trong, ngoài nước. Từ khi không còn được hưởng cơ chế của Quyết định 53, Móng Cái đã chủ động tiết kiệm chi, tăng thu và tích cực quảng bá, đề ra nhiều giải pháp thu hút đầu tư của người dân, các doanh nghiệp trong và ngoài nước để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển KT-XH. Nếu Nhà nước có chính sách điều tiết nguồn thu XNK cho các địa phương có hoạt động kinh tế cửa khẩu hợp lý để nuôi dưỡng và mở rộng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước thì Móng Cái sẽ có nguồn vốn mạnh để đầu tư xây dựng, có đóng góp cao hơn cho ngân sách Nhà nước.
- Vậy lộ trình để Móng Cái trở thành thành phố như thế nào, thưa đồng chí?
+ Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị đề ra thời hạn trước năm 2010 và Ban Thường vụ Tỉnh uỷ cũng xác định như thế. Có nghĩa là việc thành lập TP Móng Cái phải tiến hành trước năm 2010; trước thì có thể là năm 2008 hoặc sang năm 2009. Nhưng chúng tôi đề ra quyết tâm là trong năm 2008, Chính phủ sẽ có quyết định thành lập TP Móng Cái. Như các bạn thấy đấy, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết về vấn đề này. Bước tiếp theo là cần tiến hành hoàn chỉnh hồ sơ trình lên Bộ Nội vụ thẩm định, làm việc với các bộ, ngành của T.Ư và trình lên Chính phủ. Nếu TP Móng Cái được thành lập trong năm 2008 sẽ có nhiều ý nghĩa: tròn 10 năm tái lập TX Móng Cái, Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị sớm được thực hiện và là nguồn cổ vũ, động viên to lớn đối với Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc Móng Cái.
- Xin cảm ơn đồng chí và mong rằng trong năm 2008, Móng Cái sẽ được công nhận là thành phố!
