Về kết quả thực hiện dự toán ngân sách Nhà nước năm 2009, theo tôi kết quả lớn nhất đạt được đó là: Năm 2009 trước tình hình kinh tế - xã hội có rất nhiều khó khăn thì chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ linh hoạt với kết quả của việc thực hiện nhiệm vụ thu, chi theo dự toán ngân sách Nhà nước đã góp phần rất quan trọng cùng với sự nỗ lực của các cấp, các ngành, các địa phương, của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và toàn dân trong việc triển khai thực hiện có hiệu quả các nhóm giải pháp của Chính phủ hạn chế giảm phát và đạt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, đảm bảo các vấn đề an sinh xã hội.
Tuy nhiên, theo báo cáo đánh giá kết quả thực hiện về dự toán ngân sách nhà nước năm 2009 và xây dựng dự toán ngân sách, phân bổ ngân sách 2010 có một số vấn đề cần quan tâm. Tôi xin được tham gia như sau:
Vấn đề thứ nhất, việc lập dự toán ngân sách Nhà nước chưa sát với thực tế, diễn ra trong nhiều năm vừa qua. Năm 2008 thì chúng ta cũng đánh giá là năm tình hình lạm pháp tăng cao và có rất nhiều khó khăn, khả năng thu ngân sách nhà nước đạt thấp. Nhưng thực hiện dự toán thu ngân sách Nhà nước đã vượt 29% và năm 2009 Quốc hội cân nhắc rất nhiều trước khi thông qua một số các chỉ tiêu về dự toán ngân sách trước tình hình khó khăn của đất nước do giảm phát kinh tế và chấp nhận giảm chỉ tiêu thu ngân sách và giữ nguyên chi ngân sách theo dự toán và tăng tỷ lệ bội chi ngân sách. Nhưng thực hiện năm 2009 dự kiến thu ngân sách sẽ vượt 750 tỷ, chi ngân sách vượt dự toán là 8,5%. Việc thực hiện các chỉ tiêu thu, chi ngân sách không đúng với dự báo tình hình, trong quá trình xây dựng dự toán. Ví dụ chúng ta dự báo giá dầu thô năm 2009 sẽ giảm rất thấp và tăng sản lượng thực hiện để đảm bảo cơ cấu thu ngân sách. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện thì giá dầu tăng mà sản lượng lại giảm. Việc xây dựng dự toán chưa có sự đổi mới, cơ bản theo một nguyên tắc xây dựng dự toán đảm bảo các chỉ tiêu năm sau cao hơn năm trước, sự định hướng, dự báo chưa chính xác, ảnh hưởng đến thu và chi ngân sách, thiếu các phương pháp khắc phục những tồn tại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu, chi ngân sách của năm trước. Vì vậy tôi đề nghị cần có sự đổi mới trong phương pháp lập dự toán ngân sách của các năm sau, cần có quy định một cách chi tiết hơn căn cứ để xây dựng dự toán, nguyên tắc lập dự toán và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị lập dự toán ngân sách, chỉ tiêu thu chi ngân sách phải phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội của từng năm và có tác động tốt, mang lại hiệu quả thực hiện dự toán ngân sách năm đó.
Vấn đề thứ hai, về việc quản lý thu ngân sách và khen thưởng cho địa phương vượt thu. Theo báo cáo của Tổng cục Thuế thì dự kiến năm 2009 số nợ thuế và kể cả khoản nợ theo quy định khoảng 6,4% trên tổng thu ngân sách năm. Trong thực tế việc tự kê khai nộp thuế của các doanh nghiệp với việc thực hiện hậu kiểm của các cơ quan thuế thì có nơi thực hiện chưa nghiêm túc (theo báo cáo của Chính phủ). Tình trạng gian lận, trốn thuế, nợ đọng thuế, mua bán hóa đơn bất hợp pháp chưa được xử lý kịp thời.
Về việc thưởng cho địa phương trong việc thực hiện vượt thu ngân sách Nhà nước, theo tôi là cần thiết, cần thưởng lại cho các địa phương nếu như thực hiện thu ngân sách mà vượt so với dự toán được duyệt bởi vì trong thực tiễn nếu như để đảm bảo thu ngân sách và có thể vượt được ngân sách Nhà nước của các địa phương, ví dụ như ở Quảng Ninh chúng tôi thì chính quyền địa phương các cấp, các ngành đã thực hiện rất nhiều biện pháp như phải thu hút đầu tư, phải tạo mọi điều kiện cho các doanh nghiệp trong quá trình đưa các dự án đầu tư đi vào hoạt động có thể sản xuất kinh doanh được, có thể thu được ngân sách cho nhà nước. Đồng thời có nhiều biện pháp, cụ thể như một dự án nhanh chóng được triển khai thì cả hệ thống chính trị phải tham gia vào việc giải phóng mặt bằng; có các biện pháp tôn vinh các doanh nhân để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tạo mọi điều kiện cho việc phát triển kinh tế của các doanh nghiệp để tăng thu ngân sách. Có thể nói bằng nhiều biện pháp mới có thể thực hiện được tăng thu ngân sách, đảm bảo vượt dự toán thu ngân sách hằng năm. Vì vậy việc thưởng lại cho các địa phương nếu thực hiện được các biện pháp có hiệu quả trong việc tăng thu ngân sách là hết sức cần thiết.
Tôi đồng tình với nhiều ý kiến đã phát biểu là cần phải quy định mức thưởng như thế nào cho hợp lý và cần có tiêu chí, điều kiện cụ thể có khen thưởng cho các địa phương vượt thu ngân sách, đảm bảo điều tiết của các địa phương khó khăn trong việc thu ngân sách, nhưng vẫn cần thiết phải thưởng cho các địa phương vượt thu.
Vấn đề thứ ba, về dự toán, phân bổ ngân sách năm 2010, tôi thống nhất với mục tiêu, nhiệm vụ và các nhóm giải pháp mà Chính phủ đưa ra. Một số chỉ tiêu thu ngân sách, bội chi ngân sách và cơ cấu chi ngân sách theo tôi chưa được hợp lý.
Về chỉ tiêu thu ngân sách tôi đề nghị cần phải thẩm định lại khả năng thu ngân sách ở từng nội dung thu và dự toán thu ngân sách năm 2010 còn có khả năng đạt cao hơn với một số lý do như sau:
Thứ nhất, là gói kích cầu của Chính phủ trong tiêu dùng và hỗ trợ các doanh nghiệp đã dần đạt kết quả nhất định và có thể mang lại hiệu quả, có tăng thu ngân sách năm 2010.
Thứ hai, là thu xuất nhập khẩu, dự báo là kim ngạch xuất khẩu năm 2010 sẽ phấn đấu thực hiện cao hơn, chính sách giãn, giảm thuế sẽ kết thúc vào năm 2010 như vậy sẽ tăng cho thu ngân sách.
Thứ ba, thực hiện thuế thu nhập cá nhân và giá dầu thô chúng ta đang dự kiến sẽ tăng giá 65 USD/thùng và số chuyển nguồn của năm 2009 sang năm 2010 tương đối cao.
Thứ tư, với sự quyết tâm của Chính phủ sẽ bằng nhiều biện pháp giảm nợ đọng thuế tôi tin tưởng việc thu ngân sách bằng nhiều quyết tâm của Chính phủ như vậy chắc chắn năm 2010 việc thu ngân sách sẽ thu được kết quả cao hơn. Tôi cũng mạnh dạn đề nghị chúng ta nên đặt chỉ tiêu thu ngân sách năm 2010 tăng khoảng 20% số thực hiện năm 2009 trở lên.
