Đài từ - một nửa thành công còn bỏ ngỏ

Không chỉ nhan sắc, đài từ cũng góp phần mang lại thành công hoặc cản trở đường đi của một ngôi sao. Nhiều câu chuyện sau đây đã góp phần minh chứng cho điều đó.

Mặc dù số đầu phim được sản xuất mỗi năm tương đối lớn nhưng đứng trước thành bại của một bộ phim, việc chọn diễn viên có ngoại hình, giọng nói phù hợp luôn là một yêu cầu khắt khe. Không hiếm diễn viên vì đài từ mang nặng thổ ngữ địa phương, quê hương nơi mình sinh ra đã làm tuột mất, bỏ lỡ cơ hội chạm đến thành công.

Chuyện nơi xứ người

Giống như nhan sắc, chuyện đài từ ngày một trở nên quan trọng trong yêu cầu khắt khe của việc tạo nên dấu ấn, bản sắc thành công cho nhân vật. Không phải bỗng dưng mà ngay từ kịch bản, các tác giả đã quy định bản sắc, âm điệu, ngữ giọng cho từng loại nhân vật. Người này nói nhanh, người kia nói chậm, kiểu nhân vật này ăn to nói lớn, nhân vật khác lại nhỏ nhẹ đáng yêu. Kẻ ăn nói sấm chớp uy phong, người lại khàn khàn vịt đực.

Cùng với ngoại hình, các cử chỉ, động tác, đài từ bao gồm cách nói, lối nhấn nhá, nhả chữ, chọn câu đến ngữ điệu đều góp phần bộc lộ, khắc họa và toát lên hình ảnh, tính cách nhân vật. Không góp mặt bằng ngoại hình, chỉ có giọng nói trời phú cũng đã giúp nhiều siêu sao hốt bạc. Danh sách này mỗi ngày thêm dài hơn bởi chất giọng ngày càng trở nên cần thiết cho ngành công nghiệp giải trí.

Nữ hoàng truyền hình Mỹ Oprah Winfrey mới đây đã được mời tham gia lồng tiếng cho nhân vật Eudora trong bộ phim hoạt hình The princess and the frog. Dự án phim hoạt hình đồ sộ Kungfu Panda đã có cả một danh sách những ngôi sao đang hot tham gia lồng tiếng cho phim với Angelina Jolie vai hổ, Seth rogen vai bọ ngựa, Lucy Liu vai rắn, David Cross vai sếu, Thành Long vai khỉ...

Trong bộ phim hoạt hình Shrek, để thu hút lượng fan đông đảo, các nhà làm phim đã mời những ngôi sao danh tiếng lồng tiếng cho các nhân vật hoạt hình trong phim như Jim Carey, Angelina Jolie, Cameron Diaz... Ngay cả ngôi sao Jodie Foster của seri phim ăn khách Sự im lặng của bầy cừu và nữ minh tinh Meryl Streep cũng không ngoài danh sách. Jodie Foster và Anne Hathaway cùng tham gia lồng tiếng cho phim hoạt hình Gia đình Simpson. Meryl Streep tham gia lồng tiếng cho The good, the sad and the Drugly.

Nếu phấn son, mỹ phẩm làm nên gương mặt đẹp thì ngoài chất giọng trời phú, các diễn viên cũng phải trau dồi không ngừng để hoàn thiện đài từ, trong đó âm sắc, ngữ điệu, cách biểu cảm luôn đổi mới, phong phú làm giàu khả năng đài từ của mỗi người. Việc mời những ngôi sao đang hot tham gia lồng tiếng cho phim không chỉ bởi sức ảnh hưởng của họ mà còn bởi đài từ, cách nhấn câu, nhả chữ của họ ấn tượng, phù hợp với việc lồng tiếng cho nhân vật.

Không hiếm diễn viên dù đang hot nhưng cũng không thể bán giọng lấy tiền như trường hợp Julia Robert, Ralph Fiennes, Zach Braff... Sau lần thử sức đầu tiên, các diễn viên này đã không có một cơ hội thứ hai. Điều đó chứng tỏ chất giọng bao gồm âm sắc, trọng lượng đã không giúp họ làm nên thành công. Và điều đó minh chứng cho việc đài từ cũng quan trọng không kém gì hình thức và góp phần mang tới thành công cũng như mở ra nhiều cơ hội, điều kiện cho các ngôi sao tỏa sáng.

Đào tạo, luyện tập vượt qua trở ngại

Cố nghệ sĩ Lâm Tới khi sinh thời từng có lần kể anh có tật nói lắp. Có tật đó mỗi lần căng thẳng lại càng nặng hơn. Yêu mến nghề diễn, Lâm Tới đã phải tự khắc phục nhược điểm đó của mình. Nhiều sáng anh ngậm đá, tập nói, tập hét thật to một mình trên bãi biển. Chính sự khổ luyện đã giúp Lâm Tới thành công trong nghệ thuật với hàng loạt vai diễn Trần Sùng trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Ba Đô trong Cánh đồng hoang, ông bố trong Đồng tiền xương máu...

Khi kỹ nghệ hình ảnh còn chưa phổ biến thì yêu cầu của các diễn viên là nhất thanh, nhì sắc. Nó cho thấy tầm quan trọng của đài từ trong lao động nghệ thuật. Trong các trường đào tạo về sân khấu, điện ảnh, dung lượng các buổi luyện tiếng chiếm số lượng không nhiều. Nó cho thấy sự chưa coi trọng của đào tạo đối với việc rèn giũa đài từ.

Một lý do khách quan là cả mấy chục năm do máy móc không đồng bộ dẫn tới việc cứ ghi hình còn tiếng sẽ lồng trong quá trình làm hậu kỳ. Chính đặc thù đó làm các diễn viên lơ là với việc trau dồi đài từ, âm sắc, trữ lượng của giọng nói.

Khán giả từng biết tới những cái tên, những giọng nói quyến rũ như Thế Thanh, Bích Ngọc, Huỳnh Hoa, Thế Phương, Trung Châu qua hàng loạt phim bộ, phim truyền hình phía Nam. Ở phía Bắc là những nhóm lồng tiếng Hương Dung, Đỗ Kỳ, Bích Ngọc...

Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt, hy hữu do quy định từ kịch bản như cô gái xấu xí Huyền Diệu trong seri phim sitcom Cô gái xấu xí phải nói giọng Bắc trong khi diễn viên thủ vai không nói được phải mượn lời, thì việc có đài từ chuẩn là yêu cầu cao cho một bộ phim sản xuất có thu tiếng đồng bộ. Chuyện phim 39 độ yêu thu tiếng trực tiếp rồi phải xóa đi làm lại bằng lồng tiếng đã cho thấy sự yếu kém của đài từ diễn viên làm ảnh hưởng không nhỏ tới bộ phim.

Thành công không trọn vẹn

Với giọng nói nhát gừng, Chu Văn Quềnh trong Đất và người khiến người xem "khoái lỗ nhĩ" mỗi khi nhân vật này xuất hiện. Cái đầu trọc lốc, điệu bộ ngơ ngáo, Hán Văn Tình rất hợp với vai Chu Văn Quềnh nửa Chí Phèo nửa gàn dở. Ngoại hình, tố chất của diễn viên Hán Văn Tình quả là hợp với nhân vật. Nhưng một nửa của thành công của nhân vật khiến người xem mê như điếu đổ đó lại chính là ở giọng nói gàn gàn, say say, giật cục, tưng tửng. Và người góp phần cho nửa thành công của Chu Văn Quềnh chính là nam diễn viên Trung Hiếu.

Giọng nói bỡn cợt của diễn viên hài Văn Hiệp cũng từng làm nên thành công cho nhiều nhân vật. Với hiệu ứng nghe và nhìn thì đài từ đã trở thành tài sản mà bất cứ một diễn viên nào nếu muốn đi xa và có nhiều cơ hội trong nghề nghiệp cần phải tính tới. Ngoài chất giọng vốn có, sự đào tạo và rèn luyện cũng là cách tốt để sửa chữa những khiếm khuyết và hoàn thiện đài từ cho mỗi diễn viên.

Do kỹ thuật làm phim chưa đồng bộ, nhiều năm nay các diễn viên Việt Nam quá quen với việc lồng tiếng mà bỏ qua việc trau dồi đài từ. Khi thực hiện kỹ thuật thu thanh đồng bộ, nhiều diễn viên bộc lộ sự yếu kém về đài từ, chất giọng, cách biểu cảm. Quá quen với việc có người góp giọng, nhiều bộ phim phải xóa bỏ việc thu tiếng trực tiếp khi giọng nói diễn viên phá đi hình tượng nhân vật. Cách nhấn nhá, biểu cảm không trau dồi đã khiến nhiều diễn viên không thể thích hợp khi tham gia những phim có thu lời trực tiếp.

Một khuôn mặt đẹp, một vóc dáng chuẩn, một khả năng diễn xuất biểu cảm đã là quá nhiều với một diễn viên. Tuy nhiên, một nửa thành công vẫn còn bỏ ngỏ nếu họ không có ý thức trau dồi, rèn giũa làm phong phú ngữ điệu, cách biểu cảm của đài từ. Sự thiếu hụt đó sẽ luôn là khoảng trống, những thành công không trọn vẹn.