Theo số liệu của các cơ quan chức năng, hiện có khoảng trên 540 hộ nhà bè sinh sống trên Vịnh Hạ Long, tập trung đông ở các làng chài Cửa Vạn, Ba Hang, Vông Viêng và một số nơi khác. Hầu hết các hộ này đều sinh sống bằng nghề đánh bắt, nuôi trồng hải sản và dịch vụ buôn bán nhỏ.
Là nơi được nhiều du khách trong và ngoài nước tới thăm, nhưng làng chài Cửa Vạn đang tồn tại rất nhiều những ngôi nhà tạm bợ như thế này.
Thời gian qua, một điều đáng ghi nhận là TP Hạ Long đã có nhiều biện pháp, cố gắng trong việc quản lý các nhà bè. Bước đầu công tác quản lý đã đi vào nề nếp, đảm bảo các điều kiện về an ninh trật tự, thành lập các tổ, khu dân cư trên biển. Đặc biệt TP Hạ Long đã và đang tích cực triển khai thực hiện đề án sắp xếp, quản lý, di chuyển nhà bè trên Vịnh Hạ Long đến những nơi quy định. Theo đó sẽ quy hoạch lại bằng cách di chuyển, tập kết các điểm neo đậu lẻ tẻ tại các tuyến điểm du lịch như: Bồ Nâu, Sửng Sốt, Thiên Cung, Đầu Gỗ về vụng Hoa Cương thành một làng chài mới. Sắp xếp để khu vực làng chài Ba Hang thành chợ hải sản trên biển. Trước mắt, TP Hạ Long sẽ tiếp tục kiểm soát, thống kê số lượng các nhà bè; kiểm tra, điều chỉnh các điểm nuôi trồng thủy sản, nhà bè kinh doanh dịch vụ có giấy phép nhưng trên thực tế ảnh hưởng tới cảnh quan môi trường; tăng cường rà soát, quản lý dân cư trên các làng chài, không cho tách hộ làm thêm nhà mới trên Vịnh... Tất cả với mục tiêu cao nhất là bảo vệ cảnh quan môi trường và các giá trị của di sản Vịnh Hạ Long khỏi bị xâm hại.
Mặc dù TP Hạ Long đã có nhiều cố gắng nhưng có thể nói việc quản lý các công trình nổi, cụ thể là các nhà bè sinh sống trên Vịnh, còn rất nhiều việc phải làm. Một trong số đó là nguy cơ ô nhiễm môi trường từ các phao nổi gây ra. Tại cuộc họp với các ban, ngành của TP Hạ Long cách đây chưa lâu, lãnh đạo UBND tỉnh đã chỉ đạo thành phố cần nghiên cứu, từng bước có các phương án thay thế các phao nổi tại các nhà bè trên Vịnh. Gần đây nhất, ngày 13-11-2006, UBND tỉnh đã có công văn chỉ đạo với nội dung: Không cho phép dùng phao xốp làm bệ nổi cho các công trình trên Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long; trước ngày 30-6-2007, các công trình nổi đang dùng phao xốp làm bệ nổi phải được thay thế bằng phao composit hoặc vật liệu khác nhưng phải đảm bảo cảnh quan, không gây ô nhiễm môi trường trong quá trình sử dụng...
Đây là việc làm cần thiết nhưng giải quyết theo hướng nào cho hiệu quả? Trong chuyến công tác mới đây, chúng tôi đã có dịp khảo sát, tìm hiểu vấn đề này tại 2 làng chài được coi là nơi tập trung đông dân cư nhất trên Vịnh Hạ Long, đó là khu Ba Hang và Cửa Vạn. Làng chài Ba Hang hiện có 52 hộ nhà bè với 154 nhân khẩu. Quan sát, chúng tôi nhậnthấy hầu hết các nhà bè ở Ba Hang đều làm bằng phao xốp, nhiều nhà vách và mái đã rách nát. Có một số mảnh vỡ ra, trôi nổi trên mặt biển. Ông Nguyễn Văn Duyên, trưởng khu Ba Hang, cho biết, bà con ngư dân rất thích và muốn thay các phao làm bằng chất liệu composit. Nhưng vấn đề là giá thành các phao đó như thế nào, mua ở đâu? Được coi là làng chài lớn nhất trong số các làng thủy cư trên Vịnh, làng chài Cửa Vạn có 123 hộ với khoảng 600 nhân khẩu. Ông Nguyễn Văn Cho, 65 tuổi, cư dân lâu đời của làng chài Cửa Vạn nhẩm tính: Mỗi nhà bè diện tích 50m2 thì cần khoảng 40 quả phao xốp. Mỗi quả phao xốp loại tốt có giá 150.000 đồng/quả, loại vừa giá khoảng 70.000 đồng/quả. Loại tốt dùng được 5-6 năm, loại vừa dùng được khoảng 3 năm. Dùng phao composit bằng vật liệu cao cấp, giá đắt hơn là tất yếu, nhưng chỉ băn khoăn là liệu có đắt lắm không?
Thực tế, hiện nay không chỉ các nhà bè trên Vịnh Hạ Long mà cả trên Vịnh Bái Tử Long, nhất là tại khu vực cảng Cái Rồng, tồn tại mấy chục nhà bè kinh doanh hải sản đều sử dụng phao nổi bằng phao xốp. Trải qua một thời gian, những phao này hoặc bị hà bám, hoặc bị sóng đánh, nước biển phân hóa làm vỡ ra, trôi nổi trên mặt nước gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tới cảnh quan, nghiêm trọng nhất là tại Ba Hang và Cửa Vạn...
Thiết nghĩ, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cùng với việc yêu cầu người dân thực hiện theo công văn chỉ đạo của UBND tỉnh thì phải có sự khảo sát, hướng dẫn cụ thể. Đặc biệt phải đáp ứng đủ nguồn phao nổi bằng chất liệu mới với giá cả phù hợp.
