Thời gian gần đây, nhiều hộ dân ở khu 4 và khu 5 phường Hà Khánh (TP Hạ Long) phản ánh tại khu vực này không khí bị ô nhiễm gây ngột ngạt, khó thở. Theo họ, thứ mùi lạ đó xuất hiện từ khi Công ty CP Xử lý chất thải Hạ Long đi vào hoạt động.
Dây chuyền sản xuất hạt nhựa của Công ty CP Xử lý chất thải Hạ Long rất thủ công.
Những bức xúc của người dân
Công ty CP Xử lý chất thải Hạ Long chính thức đi vào hoạt động từ tháng 6-2009, công suất thiết kế 150 tấn/ ngày với số vốn đầu tư 63 tỷ đồng. Hiện nay Công ty đã ký hợp đồng với Phòng Quản lý đô thị TP Hạ Long xử lý 118 tấn rác/ngày. Tuy nhiên, những ngày cao điểm lượng rác chuyển về tương đối lớn. Rác được chuyển đến nhà máy bằng xe chuyên dụng, qua trạm cân tập kết vào bãi chứa. Toàn bộ rác được phân loại, xử lý làm thành phân vi sinh, hạt nhựa, những thứ không dùng được chuyển đi đổ thải tại bãi rác Đèo Sen. Được biết, trước khi chính thức đi vào hoạt động, Công ty đã tổ chức họp với các tổ dân công khai công nghệ, dây chuyền sản xuất, đảm bảo giảm thiểu tối đa các tác động đến môi trường. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động nhà máy xử lý rác này đã gây nhiều bức xúc cho người dân. Theo bà con ở khu vực gần nhà máy phản ánh, họ bị “tra tấn” bởi mùi hôi, chua và nồng, đặc biệt là thời gian từ tối cho đến sáng sớm mùi rất đậm, khiến không khí trở nên ngột ngạt. Nghiêm trọng hơn, cứ sau cơn mưa mùi hôi lại càng nồng nặc hơn. Mùi hôi này còn khiến người dân phải đối mặt với “giặc ruồi”, chúng bu bám mọi nơi ở gần khu nhà máy xử lý rác. Ông Vũ Văn Năng, khu trưởng khu 4 bức xúc: Nhà tôi chỉ cách nhà máy xử lý rác vài trăm mét, nhà máy ở trên đồi cao còn nhà tôi ở dưới thấp. Do đó, gia đình chúng tôi gần như hứng trọn mùi hôi thối toả ra từ nhà máy. Mỗi lần như vậy cả nhà phải đeo khẩu trang, đóng chặt cửa lại nhưng vẫn không thể ngăn được mùi hôi len lỏi khắp nơi. Khổ nhất là người già và trẻ nhỏ. Không chỉ vậy, nước giếng nhà tôi cũng có hiện tượng đục và có váng, chúng tôi phải mua hoá chất để khử. Sống ở đây mấy chục năm rồi chưa bao giờ chúng tôi phải chứng kiến cảnh này. Ông Nguyễn Văn Dĩnh, khu 4 cho biết thêm: Đã nhiều lần chúng tôi đến Công ty kiến nghị nhưng lần nào lãnh đạo Công ty cũng đều hứa sẽ khắc phục, xem xét giải quyết. Mặc dù đến thời điểm này hiện mùi hôi có giảm hơn trước nhưng vẫn còn trầm trọng và ai dám chắc nó không ảnh hưởng đến sức khoẻ của người dân chúng tôi.
Và cái lý của doanh nghiệp
Trước những bức xúc của các hộ dân, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với lãnh đạo Công ty CP Xử lý chất thải Hạ Long. Ông Phạm Văn Hoà, Phó Giám đốc Công ty cho biết: Từ khi đi vào hoạt động chúng tôi thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý về môi trường như: Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, thực hiện quan trắc định kỳ 3 tháng/lần; đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại; thực hiện đúng quy trình sản xuất. Việc các hộ dân phản ánh mùi hôi thối có chăng chỉ là mùi rác tươi trong quá trình vận chuyển rác(?), còn khi đổ rác vào khu tập kết trong nhà máy thì được phun chế phẩm sinh học EM khử mùi hôi và diệt ruồi. Hệ thống nhà xưởng, nhà kho và dây chuyền xử lý được xây dựng khép kín; công nghệ xử lý tự động hoá không để bụi, khí thải phát tán ra môi trường xung quanh. Đặc biệt lượng nước sau khi sử dụng trong quá trình xử lý rác được thu gom theo các rãnh thoát nước trong nhà xưởng chảy vào bể xử lý (gồm 21 ngăn khối lượng 200m3) có kết cấu bê tông cốt thép và đúc liền khối nên khả năng chống thấm tốt, đảm bảo không có nước rò rỉ ra ngoài môi trường xung quanh. Nước sau khi xử lý sẽ được quay vòng và tái sử dụng, hoàn toàn không thải ra môi trường. Như vậy không có việc nước thải trong quá trình xử lý rác gây ảnh hưởng đến chất lượng nước giếng của các hộ dân. Để đánh giá mức độ tác động đến môi trường nước từ hoạt động của nhà máy, Công ty đã ký hợp đồng với Trung tâm phân tích FPD (Hạ Long) tiến hành lấy mẫu phân tích chất lượng nước thải sinh hoạt và nước ngầm. Các điểm lấy mẫu gồm: Hố nước thải sinh hoạt của nhà máy; giếng nhà trẻ Hoa Đào, khu 4 và giếng nước nhà anh Trần Văn Cử, khu 5. Qua phân tích nước thải sinh hoạt của nhà máy là tổng hợp của nhiều nguồn và phát sinh tại các thời điểm khác nhau nên có chất lượng không đồng nhất. Tại thời điểm lấy mẫu nước (tháng 6-2010) các thông số đều nằm trong quy chuẩn về nước thải. Đối với nước giếng của nhà trẻ Hoa Đào và nhà anh Trần Văn Cử có độ cứng và tổng hàm lượng chất rắn tương đối cao nhưng đều nằm trong giới hạn cho phép về chất lượng nước ngầm...
Cần sự vào cuộc của các ngành chức năng
Thực tế theo quan sát của phóng viên tại mặt bằng của Công ty có những đống rác mà theo lãnh đạo đơn vị đó là phân vi sinh bán thành phẩm đã được phủ bạt; khu vực xử lý rác có mùi hôi đặc trưng. Duy chỉ có dây chuyền sản xuất hạt nhựa do chưa có mặt bằng, nên đơn vị đã dựng tạm nhà xưởng có diện tích khoảng 40m2 để sản xuất. Trong quá trình băm nhỏ, rửa túi nilon chế biến thành hạt nhựa cũng có gây mùi khét. Tuy nhiên, theo kết quả quan trắc thì vẫn nằm trong giới hạn cho phép?
Có thể thấy, qua cách giải thích của Công ty CP Xử lý chất thải Hạ Long thì đơn vị đã thực hiện đầy đủ các quy định. Nhưng tại sao các hộ dân vẫn phải hứng chịu mùi hôi thối? Phải chăng do nhà máy được xây dựng quá gần khu dân cư! Hay trong quá trình xử lý rác Công ty đã không thực hiện đúng khâu nào đó nên đã gây mùi hôi thối ô nhiễm môi trường gây bức xúc trong nhân dân.
Thiết nghĩ, việc xây dựng nhà máy xử lý chất thải là một chủ trương đúng. Tuy nhiên, việc vận hành nó như thế nào nhằm đảm bảo các yếu tố về môi trường mới là vấn đề cốt lõi. Những câu hỏi trên đang chờ các ngành chức năng vào cuộc làm rõ nguyên nhân, tránh tình trạng để xảy ra mâu thuẫn giữa người dân và doanh nghiệp. Đồng thời sớm có biện pháp sớm khắc phục không để ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.
