Đã có người ví đoàn xe buýt hàng trăm chiếc giống như một đàn bò sữa. Hàng ngày, những “chú bò sữa máy” được “chăn thả” khắp thành phố Hà Nội để tối đến, chúng cho ra một “sản lượng sữa” lên tới hàng chục lít. Một thứ sữa đen, và đặc quánh. Tại sao vậy?
Vài năm trở lại đây, hình ảnh những chiếc xe buýt ngược xuôi, tấp nập trên các đường phố Hà Nội đã và đang trở nên quen thuộc đối với tất cả mọi người. Xe buýt đang sở hữu rất nhiều cái nhất. Đó là: được nhiều người chọn làm phương tiện đi lại nhất với hơn 290 triệu lượt người, có giá vẻ rẻ nhất và xe buýt cũng đang là phương tiện giao thông làm nhiều người đi đường sợ nhất. Còn với thì chúng tôi lại phát hiện được thêm một cái nhất nữa của xe buýt: loại phương tiện được hưởng định mức nhiên liệu cao nhất.
Phóng viên chúng tôi đã tận mắt chứng kiến hàng trăm chiếc xe buýt cứ bắt đầu từ 9 giờ đêm lại quay về đoàn xe buýt số 1 ở phố Lạc Trung để lấy nhiên liệu. Đó cũng là lúc mà cánh lái xe biết được một cách chính xác lượng dầu thừa ra trong ngày. So với định mức nhiên liệu trên sổ sách, cứ 100km, một chiếc xe Daewoo BS 105 thừa ra từ 12 đến 18 lít dầu. Và như vậy, nếu chạy 300km/ngày, lượng dầu thừa có thể lên tới hơn 50 lít.
Điều này đã được ông Nguyễn Tiến Hùng, lái xe tuyến 01, Xí nghiệp Xe buýt Hà Nội trao đổi khá thẳng thắn với phóng viên chúng tôi.
Đã có một giai đoạn dài, lượng dầu thừa này được bán ra ngoài. Cánh lái xe được hưởng 2/3 số tiền bán được. Ở thời kỳ hoàng kim đó, đã có người ví đoàn xe buýt hàng trăm chiếc giống như một đàn bò sữa. Hàng ngày, những chú bò sữa máy được chăn thả khắp thành phố Hà Nội, để tối đến, cho ra một sản lượng sữa lên tới hàng chục lít. Một thứ sữa đen, và đặc quánh.
Mọi chuyện bắt đầu vỡ lở, khi từ tháng 3/2006 trở lại đây, toàn bộ lượng dầu thừa, được tổng công ty Vận tải Hà Nội giữ lại. Khoản thu nhập mang tên “tiền dầu” đã tuột khỏi tay những tài xế xe buýt. Đây cũng là giai đoạn mà nhiều tài xế xe buýt đạp ga mạnh chân nhất, bật điều hoà ở mức lớn nhất. Nhưng lượng dầu thừa cũng không vì thế mà hụt đi nhiều.
Ông Cao Bá Chinh, lái xe tuyến 03, Xí nghiệp Xe buýt Hà Nội đã cho chúng tôi xem những bản chép tay mà cánh lái xe thống kê lại từ những lần “thừa dầu”. Số phận của lượng dầu thừa theo cánh lái xe thống kê có thể lên tới nhiều triệu lít mỗi năm đang là mối quan tâm hàng đầu của họ. Đây cũng là chuyện làm dấy lên một tâm trạng bức xúc của không ít tài xế xe buýt ở các xi nghiệp xe buýt. Đã có nhiều cuộc chất vấn nổ ra giữa các lái xe với lãnh đạo tổng công ty vận tải Hà Nội, mà mới đây nhất là hôm 12/1/2007 vừa qua.
Trung tâm điều hành giao thông đô thị Hà Nội là cơ quan được UBND thành phố Hà Nội giao nhiệm vụ giám sát, kiểm tra việc thực hiện các chỉ tiêu hoạt động của xe buýt, trong đó có vấn đề chi phí nhiên liệu. Nhưng, khi được hỏi, ông Trần Hùng Tuấn, Giám đốc Trung tâm Điều hành Giao thông đô thị, Sở GTCC Hà Nội cho biết là không hề biết gì về những con số hay những bản ghi lại về số dầu thừa cả.
Trong khoảng 5 năm qua, đã có hàng triệu lít dầu diesel dư thừa từ hoạt động vận tải hành khách bằng xe buýt. Điều đáng nói là phần lớn số dầu diesel dư thừa này đã bị bán ra ngoài lấy tiền chia nhau. Nếu hiện tượng này được phát hiện và ngăn chặn kịp thời thì rất có thể giá vé xe buýt còn rẻ hơn nữa, hoặc chí ít thì gánh nặng ngân sách mà thành phố Hà Nội phải bỏ ra để trợ cước, trợ giá cho xe buýt cũng giảm đi một phần đáng kể.
Cho đến thời điểm này, ngân sách thành phố Hà Nội vẫn đang phải dành ra một khoản không nhỏ để trợ giá cho hoạt động của xe buýt. Năm 2006, con số này dự kiến là khoảng 170 tỷ đồng và chắc chắn là không tính đến phần dôi ra từ chi phí nhiên liệu. Đơn giản là người ta không biết, hoặc không muốn biết phần dôi ra đó là bao nhiêu…
