Thời gian qua 30 hộ dân ở thôn Lâm Xá, xã Hồng Thái Tây nhiều lần gửi đơn kiến nghị đến các cấp chính quyền, các ngành chức năng phản ánh về việc Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng nổ mìn khai thác đá tại khu vực núi Chũng làm ảnh hưởng đến môi trường sống và nguy hiểm hơn là tính mạng của họ luôn bị đe doạ bởi những phiến đá rơi xuống vườn, nhà sau những lần nổ mìn phá đá.
Năm 2004, thực hiện chủ trương dồn điền đổi thửa của tỉnh, 30 hộ dân thuộc thôn Lâm Xá đã di dời xuống phía Bắc và phía Tây núi Chũng (xã Hồng Thái Tây) để đào ao nuôi cá, trồng cây ăn quả. Đến thời điểm này, phần lớn diện tích ao đầm của bà con đã nuôi trồng thuỷ sản được từ 3-4 vụ. Ước tính trung bình mỗi hộ gia đình cũng thu được từ 20 đến 30 triệu đồng/năm. Đây là khoản thu nhập đáng kể của người dân ở nông thôn. Tuy nhiên, thời gian qua một số hộ đã phải dừng hoạt động nuôi trồng thuỷ sản với lý do môi trường ở đây bị ô nhiễm do hoạt động khai thác đá làm nguyên vật liệu xây dựng của Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng.
Tường nhà ông Nguyễn Văn Ánh bị nứt do việc nổ mìn khai thác đá của Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng.
Ngày 19-4-2008, theo đơn kiến nghị của 30 hộ dân khu 3, thôn Lâm Xá, xã Hồng Thái Tây (Đông Triều) chúng tôi đến khu vực nuôi trồng thuỷ sản của những hộ dân này. Khoảng 12 giờ, ba tiếng nổ vang lên tại khu vực khai thác đá, theo đó là những cột vừa khói thuốc vừa bụi đá dâng lên và được những cơn gió mang rải ra khu vực xung quanh, nơi có những vườn chuối, ao cá gần đó. Tiếp đến, khoảng 13 giờ 30 phút, khu vực chế biến đá của Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng bắt đầu hoạt động, từng đám bụi bốc lên bao trùm toàn bộ khu vực xung quanh. Ngồi tại nhà một người dân cách đó vài trăm mét cũng có thể nhìn thấy những lớp bụi nhờ nhờ như ngay trước mắt. Theo người dân ở đây thì hôm nay họ làm ít đấy, chỉ bằng một phần ba trước kia thôi. Những ngày trước mỗi khi nghiền đá thì cả khu này, ngồi chỗ nào cũng ‘’ngửi’’ thấy bụi. Điều đáng nói là khu vực khai thác và chế biến đá của Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng lại nằm ngay sát khu vực nhà ở và ao đầm của một số hộ dân. Có những chỗ khoảng cách giữa nhà dân và khu vực chế biến nếu tính theo đường chim bay chỉ cách vài chục mét.
Tại khu vườn nhà các anh: Nguyễn Văn ánh, Đào Văn Ngỗi không khó gì để tận mắt chứng kiến mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng mà các gia đình phải gánh chịu. Chỗ thì cây na, cây chuối bị tảng đá đè bẹp đang nằm sát đất, chỗ thì cây nhãn bị toác từng mảng do đá đập vào. Mặc dù khu vườn bị phủ đầy những lá cây khô nhưng theo quan sát của chúng tôi có rất nhiều tảng đá, hòn đá bị những gốc cây to chặn lại hoặc nằm rải rác trong vườn. Đó là những hòn đá mỏi lăn từ vách núi xuống, đá nhỏ thì văng từ đỉnh núi hoặc vách núi bên kia sang, tất cả đều do chấn động của việc bắn mìn phá đá. Chị Lâm, vợ anh ánh cho hay: “Trước tình trạng đá rơi xuống vườn, vào nhà ảnh hưởng tới cuộc sống và tính mạng của mọi người trong gia đình chúng tôi đã nhiều lần kêu cứu tới chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng song tất cả chỉ dừng lại ở sự kiểm tra, theo dõi... rồi đi đến kết luận không ảnh hưởng gì”. Thực tế, chính quyền địa phương và các ngành chức năng đã nhiều lần vào cuộc. Và tại Thông báo số 02/TB-UBND ngày 3-1-2008 của UBND huyện Đông Triều ‘’Kết luận giải quyết đơn kiến nghị của một số hộ dân thôn Lâm Xá, xã Hồng Thái Tây’’,cũng đã nêu rõ ‘’Từ những kết quả kiểm tra thực tế trên xác định: Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng trong quá trình nổ mìn khai thác, nghiền và chế biến đá có gây bụi, độ rung và tiếng ồn, nhưng mức độ ảnh hưởng không lớn nằm trong giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn Việt Nam quy định’’.
Những tảng đá to do chấn động của việc nổ mìn đã lăn xuống vườn nhà anh Đào Văn Ngỗi.
Tuy nhiên, trên thực tế tại mảnh vườn của nhà anh ánh và anh Ngỗi, ngoài những tảng đá mỏi rẽ cây, xé đất lăn xuống, họ còn chỉ cho chúng tôi xem những hòn đá còn nguyên dấu mũi khoan, những viên đá có nguồn gốc từ trung tâm của khu vực nổ mìn. Chỉ tay vào những hòn đá rơi vào trong vườn và những kẽ nứt trong ngôi nhà nhỏ của gia đình, anh Nguyễn Văn ánh nói: ‘’Từ ngày Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng cho nổ mìn khai thác và chế biến kinh doanh đá tại khu vực núi Chũng này làm khổ chúng tôi quá. Mỗi khi Công ty nổ mìn, đá lăn xuống vườn, xuống ao, văng vào nhà cửa... Những lúc ấy gia đình tôi không ai dám ở nhà mà phải đi ‘’sơ tán’’ kẻo nhỡ ra lại thiệt thân. Từ lâu rồi gia đình tôi có dám dọn cỏ hay chăm sóc cây trong vườn đâu, chiếc chòi canh vườn được dựng lên, lợp những tấm prôximăng nay cũng bị đá rơi thủng. Nếu ngồi đó mà trông vườn thì mất mạng lúc nào không hay ‘’. Anh ánh và anh Ngỗi còn chỉ cho chúng tôi chỗ những tảng đá to lăn xuống đầm vì nặng quá mà chưa mang lên được.
Trước tình hình khiếu kiện của các hộ dân, UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Công thương thành lập tổ công tác liên ngành tiến hành kiểm tra xác minh theo nội dung đơn khiếu nại. Theo kết quả xác minh của đoàn công tác thì: Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng được thành lập và hoạt động theo đúng quy định của Luật Doanh nghiệp và các quy định khác của pháp luật từ năm 2003. Trong quá trình khai thác, chế biến đá đơn vị đã thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác động tới môi trường như: phun sương dập bụi, trồng cây xanh quanh khu vực khai thác và chế biến đá...Theo kiến nghị của người dân Công ty đã tiến hành ký hợp đồng với Trung tâm FPD xác định các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường như mức độ bụi trong không khí, độ rung, tiếng ồn, đá văng xa, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, đại diện các hộ dân có khiếu nại tổ chức giám sát việc thực hiện quá trình quan trắc. Kết quả quan trắc cho thấy các thông số đều nằm trong giới hạn cho phép. Bên cạnh đó, Công ty đã chủ động thoả thuận, hỗ trợ cho 12 hộ dân có đầm nuôi trồng thuỷ sản phía Nam núi Chũng (sát công trường khai thác của Công ty) với mức hỗ trợ 7 triệu đồng/hộ/năm trong thời gian 5 năm từ tháng 6-2007, các hộ dân thống nhất mức hỗ trợ và đã nhận đủ tiền.
Mặc dù kết quả quan trắc cho thấy các yếu tố tác động tới môi trường đều đảm bảo tiêu chuẩn cho phép, nhưng Công ty đã kết hợp với chính quyền địa phương họp với các hộ dân và cam kết hỗ trợ cho các hộ dân nằm ngoài ranh giới mỏ trong khoảng cách tối đa 150m là 300.000 đồng/hộ/ tháng. Tuy nhiên, đến nay các hộ dân chưa nhất trí và tiếp tục kiến nghị. Do việc khiếu kiện nên Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng đã dừng sản xuất từ tháng 11-2007 và mới đi vào hoạt động từ 15-3-2008.
Như vậy xét một cách khách quan về phía doanh nghiệp đã chấp hành nghiêm túc các quy định của Luật Doanh nghiệp và có những động thái tích cực trong việc hỗ trợ những hộ dân bị ảnh hưởng trong quá trình sản xuất của Công ty. Còn người dân cũng có cái lý bởi việc nổ mìn khai thác đá đã ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của họ cho dù mức độ ảnh hưởng nhiều hay ít. Tuy nhiên, đến nay sự việc này vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Điều đáng nói ở đây chính là những bất cập trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai: Về phía Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Ngọc Thắng được UBND tỉnh cho phép khai thác và chế biến đá xây dựng tại khu vực núi Chũng, xã Hồng Thái Tây từ năm 2003. Nhưng đến năm 2004 lại cho thực hiện chủ trương giãn dân xuống phía Bắc núi Chũng để làm kinh tế mới? Chính sự chồng chéo này đã tạo ra một nghịch cảnh ‘’dân đúng, doanh nghiệp cũng đúng, không biết lỗi tại ai? Và điều này đã dẫn đến khiếu kiện kéo dài.
