Dân khổ, xã làm ngơ và… nguy cơ tiềm ẩn

Có đi mới thấy, nỗi lo ngại của người dân sống quanh núi Quán Cao, Mục Đồng…không phải là không có cơ sở khi hiện tại, họ phải sống chung với những hồ nước có trữ lượng lên đến hàng nghìn mét khối, được tạo ra từ hoạt động khai thác đất được bắt đầu từ việc lấy đất phục vụ việc thi công đường dẫn cầu sông Chanh. Được biết, hoạt động khai thác đất tại đây diễn ra từ những năm 1998. Liên tiếp các đồi bạch đàn bị các phương tiện đào bới nham nhở. Nghiêm trọng hơn, khi những chiếc xe chở đất phục vụ cho công trình rút đi thì tiếp theo là một loạt các đơn vị vận tải tư nhân thay chân nhau vào tiếp tục khai thác.

Theo những người dân nơi đây và được tận mắt chứng kiến, có tới vài hồ nước rộng hàng trăm mét và sâu đến cả chục mét, mưa về, nước dâng cao, tạo thành hồ nước lớn, có thể vỡ tung và cuốn phăng đi những ruộng lúa, ruộng khoai và cả những gia đình sống dưới chân núi bất cứ lúc nào. Mùa hè, những hồ nước này vô tình trở thành điểm tập trung của khá đông bọn trẻ. Có điều, chúng đâu ngờ đây lại là những cãi “bẫy” ngày đêm rình rập, dễ bề gây nguy hiểm cho chúng.

Ông Phạm Văn Mở, người dân thôn Đống Lủi bức xúc: Nhà tôi chỉ cách khu vực lấy đất vài chục mét, mưa thì bê bết bùn đất, nắng thì bụi bẩn, hàng ngày có vài chục xe tải chở đất chạy qua cuốn bụi bay vào nhà không sao chịu nổi. Nhà có mấy đứa nhỏ, mùa hè chúng kéo nhau lên mấy cái hồ nước tắm, hồ thì rộng, sâu, nguy hiểm, thật đáng lo ngại…

Còn nữa, quanh những hồ nước, thấy sót lại vài ruộng rau bị “treo” cao tới năm, bảy mét bởi quanh ruộng đã bị đào khoét, thật khổ cho những người dân lâu nay sinh sống bằng nghề trồng rau, mầu. Nay có muốn tiếp tục trồng và chăm sóc cho những vườn rau, mầu cũng khó, khi muốn trồng và chăm sóc phải “bắc thang” mà trèo. Trong khi nhiều hộ dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề nông. Có những gia đình 4, 5 miệng ăn cũng chỉ dựa vào mấy sào rau đó. Vậy mà đến nay, ruộng rau – tư liệu sản xuất chính của họ đã không còn nữa. Nhiều hộ dân thôn Đống Vông than thở, cuộc sống lâu dài của chúng tôi sẽ ra sao nếu không có đất, ruộng “treo”, làm sao trồng trọt được khi khó có khả năng chăm tưới; tưới bao nhiêu, nước chảy xuống hết bên dưới, các anh nhìn xem, rau chúng tôi trồng giờ biến thành những vườn cỏ héo…

Từ một vạt đồi cao còn sót lại, nhìn phía xa xa, những hàng cột điện chạy dài, chênh vênh và, rất có thể đổ bất cứ lúc nào khi quanh chân cột bị đào khoét, có chỗ chỉ cách chân cột hơn một mét. Trạm điện 110KV - công trình quốc gia nằm trên địa bàn xã cũng bị đào tới sát tường rào và sâu gần chục mét, nguy cơ sạt lở, nguy hại cho công trình và hàng cột điện cao lừng lững cạnh bên.

Tìm hiểu thêm về những bức xúc của người dân nơi đây, chúng tôi được cung cấp cả một bảng thông báo của 13 dòng họ sinh sống tại xã Cộng Hòa với nội dung: “quyết tâm ngăn chặn những hành vi mua bán, đào bới khai thác đất trái pháp luật Nhà nước; xâm hại nghiêm trọng hệ thống mồ mả tổ tiên của các họ tộc…”

Đã có những người, vì bảo vệ đất đai, mồ mả của tổ tiên, hàng ngày từ sáng sớm đến tối mịt phải ra tận nơi ngồi canh, kiên quyết không cho đào bới, động chạm đến phần đất, phần mộ của tổ tiên họ bao đời nay để lại. Và, đau xót hơn khi chúng tôi nghe nói, mỗi khi đi thăm mộ, nhiều người phải bắc thang để leo bởi có khá nhiều ngôi mộ cũng bị “treo”. Chưa kể, theo những người dân ở đây: cũng tại khu vực này, một số di tích như “Đấu đong – nơi các cụ ngày xưa đong quân đánh giặc”; “Dấu chân ông khổng lồ”… cũng mất dạng bởi sự đào bới, đã thực sự gây lên nỗi bất bình cho những nguời dân và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan, môi trường và đời sống tâm linh của nhiều hộ gia đình, dòng họ nơi đây.

Quả là, có nghe mới biết, có nhìn mới thấy… Cả một vùng đất bị đào bới nham nhở khi cách đây chưa lâu, có dịp đi qua vùng đất này là những đồi bạch đàn, những ruộng rau xanh và, những người nông dân sống với niềm vui đồng ruộng… Thì nay, thực trạng là như thế và trong thâm tâm, chúng tôi thấy có sự đồng cảm với nỗi niềm của họ.

Chính quyền xã làm ngơ?

Mặc dù vậy, vẫn có thể thấy rằng, người dân sống xung quanh khu vực núi Quán Cao, Mục Đồng… xã Cộng hòa đã và đang phải đối mặt thực sự với những hiểm họa khó lường từ việc khai thác đất bừa bãi của một số đơn vị vận tải tư nhân trên địa bàn Huyện.

Được biết và theo ông trưởng phòng Tài nguyên - môi trường huyện Yên Hưng: Từ năm 2005 đến nay, Phòng không hề cấp phép khai thác cho bất cứ đơn vị nào vào khu vực trên để lấy đất. Vậy, cơ sở nào mà các đơn vị vận tải tư nhân vào khai thác đất trên địa bàn do xã quản lý? Và xã có biết, hay biết mà cố tình làm ngơ để mãi đến khi sự bất bình của người dân đã lên đến tột độ và có nhiều đơn thư gủi cơ quan thống tấn báo chí và địa phương sở tại có chức năng quản lý thì xã mới ngó ngàng tới bằng “Giấy cam kết” với nội dung “Để đảm bảo cảnh quan môi trường và giữ gìn các phần mộ của một số dòng họ của địa phương…” đề ngày 18-1-2010 do đích thân ông Nguyễn Tiến Biên ký. Và “sẽ không để các doanh nghiệp vào khai thác đất tại khu vực…” Quả là khó hiểu, lý do gì mà xã phải “cam kết”. Không nói, cũng đủ thấy trách nhiệm của chính quyền xã ra sao? Khi việc khai thác đất bừa bãi kéo dài từ nhiều năm nay, kể từ khi dự án đường dẫn cầu Sông Chanh được hoàn thành.

Lý giải điều này, ông Vũ Văn Quang, cán bộ địa chính xã cho biết: Thực hiện chủ trương quy hoạch đất ở, các đơn vị vận tải đã vào lấy đất chuyển đi san lấp mặt bằng theo quyết định của UBND xã. Do vậy, việc khai thác kia đã được UBND xã đồng ý và sẽ tiếp tục lấy… Có điều chủ trương, lợi lộc gì? đúng hay sai mà xã phải làm “Giấy cam kết” với người dân bằng lời hứa “Nếu còn để khai thác tại khu vực trên, UBND xã Cộng Hòa xin chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước các dòng họ…”. Như vậy có thể khẳng định và thấy rõ “chủ trương” của xã là bất hợp lý mà hậu quả cuối cùng là người dân phải hứng chịu.

Thêm nữa, khi hỏi về quyết định cho phép khai thác đất tại khu vực trên, ông Quang trả lời “Không có quyết định, mà chỉ là thỏa thuận giữa xã và các doanh nghiệp khai thác đất”. Như vậy đủ thấy giữa xã và các doanh nghiệp vận tải tư nhân chỉ thỏa thuận bằng “mồm”, tắc trách, và khai thác đất theo kiểu “té nước theo mưa” - khai thác và khoét sâu phần đất đã khai thác cũ từ dự án xây dựng cầu Sông Chanh. Tuy nhiên, từ sự làm ngơ và việc làm vô trách nhiệm của lãnh đạo xã Cộng Hòa thì nỗi khổ của người dân đến nay càng được nhân lên, không còn là “nguy cơ tiềm ẩn” bởi, khi sắp hoàn thành bài viết này, chúng tôi nhận được tin: vào hồi 12 giờ 30 phút ngày 20-3-2010, tại một trong những hồ nước trên đã cướp đi sinh mạng của cháu Lại Văn Tân, 10 tuổi, học sinh lớp 4 Trường tiểu học xã Cộng Hòa (Yên Hưng).