Trong đơn ông Hoàng Văn Khoa, huyện Đại Từ, Thái Nguyên viết: "Kết luận không phản ánh đúng thực tế và vô lý đến mức chúng tôi không thể chấp nhận. Đa phần đều là hộ nghèo, chúng tôi lấy đâu ra tiền để lợp nhà, làm tường bao bằng kim loại, vậy mà Bộ Công nghiệp lại kết luận đó là lý do gây nên hiện tượng cảm ứng điện”.
Sau khi có loạt bài phản ánh tình trạng các hộ dân ở xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên bị nhiễm điện đến mức phải tự làm lán để sơ tán nhằm tránh hậu quả xấu về sức khỏe, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo Bộ Công nghiệp phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên khẩn trương kiểm tra và giải quyết.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Công nghiệp và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã cùng các cơ quan liên quan tiến hành đo khảo sát cường độ điện trường và khoảng cách từ dây dẫn đến nhà ở của một số hộ dân nằm trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây 220KV Thái Nguyên - Tuyên Quang.
Sau đó, Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp, Bộ Công nghiệp đã có Công văn 235/KTAT-ATĐ trả lời các hộ dân: "Kết quả đo cho thấy các nhà ở, công trình của các hộ dân đủ điều kiện tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao áp đến 220KV… và không ảnh hưởng đến sức khỏe".
Ngay lập tức, các hộ dân có nhà ở nằm dưới đường dây đã phản ứng quyết liệt trước kết luận này, bởi có những chứng cứ cho thấy, họ có quyền nghi ngờ độ xác thực của văn bản.
Thứ nhất, Công văn 235/KTAT-ATĐ của Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp do ông Phó Cục trưởng Cao Anh Dũng ký thừa nhận: "Phản ánh của nhân dân khi thử bút điện, bút sáng là có thật". Thế nhưng, công văn lại giải thích hiện tượng cảm ứng điện trên: "Là do mái lợp, khung nhà và tường bao bằng kim loại".
Xin nói ngay rằng, cách giải thích này không đúng sự thật, bởi chẳng những hầu hết các hộ dân cam đoan, mà thực tế, khi PV đến tận nơi mục sở thị tại xã Hùng Sơn, cũng không có ngôi nhà nào có mái lợp, khung nhà hoặc tường bao bằng kim loại như công văn nêu, mà chỉ là tường vôi gạch, mái ngói hoặc mái prôximăng (xem ảnh).
Điều này, chính đoàn kiểm tra đã thừa nhận trong bảng kết quả đo khoảng cách, cũng như bản thiết kế của Công ty Tư vấn xây dựng điện 4 (thuộc EVN) khi đều ghi rõ kết cấu của từng công trình chỉ là "lá, ngói, xi măng" chứ tuyệt không có thứ nào là kim loại.
Vì thế, xin trích lá đơn của ông Hoàng Văn Khoa, xóm Trại, xã Bình Thuận, huyện Đại Từ: "Kết luận không phản ánh đúng thực tế và vô lý đến mức chúng tôi không thể chấp nhận. Đa phần đều là hộ nghèo, chúng tôi lấy đâu ra tiền để lợp nhà, làm tường bao bằng kim loại, vậy mà Bộ Công nghiệp lại kết luận đó là lý do gây nên hiện tượng cảm ứng điện”.
Chúng tôi xin nhắc lại ý kiến của ông Vũ Đức Tuân, Phó Ban điều hành dự án đường dây của Tổng Công ty Xây dựng công nghiệp Việt Nam (Bộ Công nghiệp) - là đơn vị thi công, thì với tình hình thực tế riêng ở Hùng Sơn, ít nhất gần 10% số hộ phải di dời mới đảm bảo an toàn.
Nhưng kết quả đo lại của đoàn kiểm tra thì 100% hộ đều "an toàn"? Rõ ràng, với những con số mà đoàn kiểm tra đưa ra, đã có ít nhất gần 10% số hộ không đảm bảo an toàn vẫn phải ở dưới đường dây. Ông Tạ Văn Trọng - xóm 13, xã Phú Xuyên bày tỏ nỗi lo âu chung: "Bây giờ mới đóng 6 dây mà đã bị nhiễm thế, tới đây, đóng nốt 6 dây điện nữa thì cuộc sống của chúng tôi sẽ ra sao?".
Thứ hai, Công văn 235/KTAT-ATĐ nêu: "Khoảng cách từ dây dẫn đến nhà ở chỗ nhỏ nhất là trên 7m". Thế nhưng, kết quả đo khoảng cách từ dây đến điểm cao nhất của nhà ở của các hộ do đoàn kiểm tra đưa ra lại không khớp với số đo thiết kế ban đầu, mà gia đình bà Trần Thị Nhâm hay gia đình ông Quách Văn Ngọc là ví dụ. Ban đầu, khoảng cách đo từ dây đến nhà họ rất thấp nên đã nằm trong diện di dời.
Nhưng ít ngày sau, bên thi công lại đưa ra con số 6,15m, nên nhà họ lại không thuộc diện di dời. Song vẫn đường dây ấy và nhà bà Nhâm cũng không thể dịch chuyển đi đâu, vậy mà, sau khi các hộ có đơn khiếu nại, thì khoảng cách do đoàn kiểm tra đưa ra lại tăng vọt lên 8,65m - chênh lệch với số đo cũ tới 2,5m và như vậy là ở khoảng cách an toàn(?).
Theo phản ánh của các hộ dân thì hầu hết các gia đình đều rơi vào tình trạng số đo bị chênh lệch như gia đình bà Nhâm, ông Ngọc nên họ không tin kết quả của đoàn kiểm tra. Mà oái oăm thay, các số đo lại thay đổi theo hướng có lợi cho nhà đầu tư, khi với kết quả này, sẽ không phải đền bù cho người dân di dời.
Điều khiến người dân thiếu tin tưởng kết luận của đoàn kiểm tra còn bởi, thành phần chính (quyết định về chuyên môn) lại là Bộ Công nghiệp - đơn vị chủ quản của đơn vị thi công là Tổng Công ty Xây dựng công nghiệp Việt Nam và EVN - đơn vị chủ đầu tư. Như vậy, khác nào "vừa đá bóng, vừa thổi còi"?
Hơn nữa, liệu có vội vàng không khi đoàn kiểm tra kết luận tình trạng toàn bộ các vật bằng kim loại trong các nhà dân có đường điện chạy qua là "không ảnh hưởng đến sức khỏe người dân", bởi đây không phải ý kiến của các chuyên gia y tế với sự kiểm tra khách quan?
Trước tình trạng bỏng do điện cao thế tăng đột biến trong mấy tháng qua khiến nhiều người tử vong, Đại tá, bác sĩ Phạm Văn Gia - Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Viện Bỏng Quốc gia cảnh báo: "Viện Bỏng đã phải tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị phóng điện chỉ do cầm một cần câu bằng kim loại dài chừng 1m ngồi dưới đường điện cao thế cao tới 10m, hoặc xe công nông đi qua đường dây điện. Khi trời mưa phùn, thời tiết có độ ẩm cao, đồ vật bằng kim loại càng dễ bắt điện. Các bệnh nhân vào viện do bị phóng điện ở khoảng cách 4 - 6m rất phổ biến"
